Η διεθνοποίηση του ευρώ επανέρχεται στο προσκήνιο καθώς οι μεγάλες δυνάμεις χρησιμοποιούν όλο και πιο επιθετικά τα νομίσματά τους ως γεωπολιτικά εργαλεία. Ωστόσο, η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης περιορίζει την ικανότητα της Ευρώπης να παίξει στο ίδιο γήπεδο με δολάριο και γουάν.
Η συζήτηση για τον ρόλο του ευρώ σε έναν κόσμο όπου τα νομίσματα «οπλοποιούνται» εντείνεται, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι κυρώσεις έχουν μετατρέψει τα συστήματα πληρωμών και τα αποθεματικά νομίσματα σε εργαλεία ισχύος. Το άρθρο των Financial Times, στο οποίο δεν υπάρχει πλήρης δημόσια πρόσβαση, εστιάζει στο πώς η ευρωζώνη προσέρχεται σε αυτή τη μάχη με ένα ισχυρό νόμισμα αλλά περιορισμένα στρατηγικά μέσα.
Η οπλοποίηση των νομισμάτων και η πρόκληση για την Ευρώπη
Η χρήση του δολαρίου από τις ΗΠΑ ως μοχλού πίεσης –μέσω κυρώσεων, αποκλεισμού από το σύστημα πληρωμών και ελέγχου της πρόσβασης σε δολαριακή ρευστότητα– έχει καταστήσει σαφές ότι το διεθνές νομισματικό σύστημα δεν είναι ουδέτερο. Παράλληλα, η Κίνα επιδιώκει να ενισχύσει τη διεθνή χρήση του γουάν, ιδίως στο εμπόριο ενέργειας και πρώτων υλών, δημιουργώντας εναλλακτικές δομές πληρωμών.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρώπη διαθέτει το ευρώ ως δεύτερο παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα, αλλά χωρίς ενιαίο κέντρο πολιτικής ισχύος αντίστοιχο με την Ουάσιγκτον ή το Πεκίνο. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα επικεντρώνεται στη νομισματική σταθερότητα, ενώ η εξωτερική και οικονομική πολιτική παραμένει κατακερματισμένη μεταξύ κρατών-μελών και θεσμών. Αυτό περιορίζει την ικανότητα της ΕΕ να χρησιμοποιήσει το ευρώ ως εργαλείο στρατηγικής ισχύος με συντονισμένο τρόπο.
Δομικές αδυναμίες της διεθνούς ισχύος του ευρώ
Παρά το μέγεθος της ευρωπαϊκής οικονομίας, η διεθνής χρήση του ευρώ παραμένει χαμηλότερη από το δυναμικό του. Τα ευρωομόλογα κοινού χαρακτήρα είναι περιορισμένα, η αγορά ασφαλών ευρωπαϊκών τίτλων είναι κατακερματισμένη και οι κεφαλαιαγορές της ηπείρου παραμένουν λιγότερο βαθιές και ενοποιημένες σε σχέση με τις ΗΠΑ. Αυτό σημαίνει ότι οι παγκόσμιοι επενδυτές εξακολουθούν να προτιμούν το δολάριο ως βασικό αποθεματικό και μέσο διασυνοριακών συναλλαγών.
Επιπλέον, η απουσία ενιαίας φορολογικής και δημοσιονομικής πολιτικής περιορίζει την αξιοπιστία του ευρώ ως πλήρως «ασφαλούς λιμανιού» σε περιόδους κρίσης. Αν και η ευρωζώνη έχει κάνει βήματα προς την κατεύθυνση κοινών εργαλείων –όπως τα προσωρινά προγράμματα έκδοσης χρέους σε επίπεδο ΕΕ– αυτά δεν έχουν ακόμη εξελιχθεί σε μόνιμη, βαθιά και ομοιογενή αγορά αντίστοιχη των αμερικανικών ομολόγων.
Πού μπορεί να ενισχυθεί ο ρόλος του ευρώ
Η Ευρώπη μπορεί να διευρύνει τον ρόλο του ευρώ κυρίως μέσα από θεσμική εμβάθυνση: ολοκλήρωση της τραπεζικής και κεφαλαιαγοράς, σταδιακή αύξηση της έκδοσης κοινών τίτλων και ενίσχυση των ευρωπαϊκών υποδομών πληρωμών ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από δολαριοκεντρικά δίκτυα. Παράλληλα, η τιμολόγηση περισσότερων ενεργειακών και εμπορικών ροών σε ευρώ θα μείωνε την έκθεση ευρωπαϊκών επιχειρήσεων σε συναλλαγματικούς και γεωπολιτικούς κινδύνους.
Ωστόσο, η μετατροπή του ευρώ σε πλήρες γεωπολιτικό εργαλείο προϋποθέτει πολιτική βούληση για μεγαλύτερη ενοποίηση και ανάληψη κοινών ρίσκων. Η ΕΕ βρίσκεται έτσι μπροστά σε ένα στρατηγικό δίλημμα: είτε θα αποδεχθεί έναν πιο ταπεινό, «τεχνικό» ρόλο για το νόμισμά της, είτε θα επενδύσει σε βαθύτερη ολοκλήρωση ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί σε έναν κόσμο όπου τα νομίσματα χρησιμοποιούνται όλο και πιο έντονα ως όπλα ισχύος.
Σχόλιο 
: Η Ευρώπη μπαίνει στη «μάχη των νομισμάτων» με ισχυρό νόμισμα αλλά αδύναμη πολιτική ενοποίηση· αν δεν προχωρήσει σε βαθιές θεσμικές μεταρρυθμίσεις, το ευρώ θα παραμείνει δεύτερος παίκτης σε ένα παιχνίδι που καθορίζουν κυρίως ΗΠΑ και Κίνα.
