Σε ηλικία 82 ετών έφυγε από τη ζωή ο συνταγματολόγος και ομότιμος καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ, Αντώνης Μανιτάκης, αφήνοντας βαθύ αποτύπωμα στην ελληνική νομική επιστήμη και τη δημόσια ζωή. Η Νομική Σχολή κήρυξε διήμερο πένθος, υπογραμμίζοντας το μέγεθος της απώλειας για την πανεπιστημιακή κοινότητα.
Η είδηση του θανάτου του Αντώνη Μανιτάκη, ομότιμου καθηγητή της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και διακεκριμένου συνταγματολόγου, σηματοδοτεί το τέλος μιας γενιάς νομικών που σφράγισαν τη μεταπολιτευτική διανόηση. Ο Μανιτάκης πέθανε σε ηλικία 82 ετών, έπειτα από νοσηλεία σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, όπως έγινε γνωστό από τις πρυτανικές αρχές του ΑΠΘ και την Κοσμητεία της Νομικής Σχολής.
«Από σήμερα η νομική επιστήμη και η ελληνική διανόηση είναι φτωχότερες», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην ανακοίνωση του ΑΠΘ, αποτυπώνοντας το μέγεθος της συμβολής του στην επιστήμη του Συνταγματικού Δικαίου αλλά και στον δημόσιο διάλογο.
Ακαδημαϊκή διαδρομή και συμβολή στη νομική επιστήμη
Γεννημένος το 1944 στη Θεσσαλονίκη, ο Αντώνης Μανιτάκης σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και αναγορεύθηκε διδάκτωρ νομικών του Πανεπιστημίου των Βρυξελλών. Το 1982 εξελέγη καθηγητής στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ, όπου διαδέχθηκε τον δάσκαλό του, Αριστόβουλο Μάνεση, στην έδρα του Συνταγματικού Δικαίου, συνεχίζοντας μια βαριά ακαδημαϊκή κληρονομιά.
Διετέλεσε κοσμήτορας της Σχολής Νομικών και Οικονομικών Επιστημών την περίοδο 1989-1991, ενώ δίδαξε ως επισκέπτης καθηγητής σε κορυφαία ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, όπως τα Montpellier, Saint-Etienne, Paris X, Rome «La Sapienza», Nantes, καθώς και ως visiting research fellow στο Princeton University (ΗΠΑ) το 1998-99. Το 2007 τιμήθηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας με βραβείο εξαίρετης πανεπιστημιακής διδασκαλίας, αναγνώριση της επιρροής του ως Δασκάλου πολλών γενεών νομικών.
Το συγγραφικό του έργο είναι ιδιαίτερα πλούσιο: 16 μονογραφίες και περίπου 130 πρωτότυπες μελέτες σε ελληνικά και γαλλικά. Ανάμεσα στα σημαντικότερα βιβλία του συγκαταλέγονται το «Συνταγματικό Δίκαιο, Ι», οι παρεμβάσεις του για τις σχέσεις Εκκλησίας – κράτους, το ευρωπαϊκό Σύνταγμα και την έννοια του κράτους δικαίου, καθώς και τα εγχειρίδια «Τι είναι κράτος», «Τι είναι Σύνταγμα» και «Τι είναι πολίτευμα», που διαμόρφωσαν τη σύγχρονη διδασκαλία του Συνταγματικού Δικαίου στην Ελλάδα.
Θεσμικοί ρόλοι και παρουσία στη δημόσια ζωή
Πέρα από το πανεπιστήμιο, ο Μανιτάκης ανέλαβε κρίσιμες θεσμικές ευθύνες. Υπήρξε αναπληρωτής πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης (1997-1999) και πρόεδρος και αντιπρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (2010-2012), υπογραμμίζοντας την προσήλωσή του στο κράτος δικαίου και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Ιδιαίτερη ήταν και η συμβολή του στη δημιουργία της ηλεκτρονικής πλατφόρμας του Ομίλου «Μάνεσης», του επιστημονικού περιοδικού constitutionalism.gr, που λειτούργησε ως σημείο αναφοράς για τον επιστημονικό διάλογο γύρω από το Σύνταγμα και τους θεσμούς.
Η παρουσία του στην πολιτική σφαίρα ήταν κυρίως υπηρεσιακού και θεσμικού χαρακτήρα. Διετέλεσε υπηρεσιακός υπουργός Εσωτερικών στην κυβέρνηση Παναγιώτη Πικραμμένου (Μάιος–Ιούνιος 2012) και στη συνέχεια υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης στην κυβέρνηση Αντώνη Σαμαρά, θέση από την οποία παραιτήθηκε τον Ιούνιο του 2013. Το 2015 επανήλθε ως υπηρεσιακός υπουργός Εσωτερικών στην κυβέρνηση της Βασιλικής Θάνου.
Η Κοσμητεία της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ κήρυξε διήμερο πένθος και ανέστειλε τα μαθήματα, ενώ, όπως έγινε γνωστό, ο τελευταίος αποχαιρετισμός από την οικογένειά του θα γίνει σε στενό κύκλο. Οι συνάδελφοί του, οι μαθητές και οι φίλοι του θα τον τιμήσουν σε ειδική εκδήλωση στη Νομική Σχολή, που ο κοσμήτορας Παναγιώτης Γκλαβίνης χαρακτήρισε «δεύτερο σπίτι» του εκλιπόντος.
Σχόλιο 
: Η απώλεια του Αντώνη Μανιτάκη δεν αφορά μόνο την ακαδημαϊκή κοινότητα, αλλά συνολικά τον θεσμικό πολιτικό πολιτισμό της χώρας: υπήρξε σπάνιος συνδυασμός θεωρητικού βάθους, θεσμικής εγκράτειας και δημόσιας νηφαλιότητας, σε μια εποχή όπου ο λόγος για το Σύνταγμα συχνά εκπίπτει σε συνθηματολογία.
#Μανιτάκης #ΣυνταγματικόΔίκαιο #ΑΠΘ #Πολιτική #Θεσμοί
