Η πρώτη πώληση πετρελαίου της Βενεζουέλας υπό αμερικανική διαμεσολάβηση αποφέρει 500 εκατ. δολάρια, αλλά τα έσοδα παραμένουν κλειδωμένα εκτός της χώρας και υπό αμερικανική έγκριση. Το Καράκας προσπαθεί να χρηματοδοτήσει το κράτος σε καθεστώς ουσιαστικής επιτροπείας, μετά την απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο από τον αμερικανικό στρατό.
Έναν μήνα μετά την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση «Absolute Resolve» και την απαγωγή του προέδρου Νικολάς Μαδούρο, η Βενεζουέλα επιχειρεί να λειτουργήσει θεσμικά και δημοσιονομικά σε ένα εντελώς νέο πλαίσιο. Η μεταβατική πρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκες, ορκισμένη μετά τη διαπίστωση «αναγκαστικής απουσίας» από το Ανώτατο Δικαστήριο, στηρίζεται σε μια συμφωνία πετρελαίου με τις ΗΠΑ, η οποία όμως συνοδεύεται από αυστηρό οικονομικό έλεγχο.
Πετρέλαιο υπό αμερικανική επιτήρηση και λογαριασμοί στο Κατάρ
Η Βενεζουέλα έχει μεταφέρει μεταξύ 30 και 50 εκατ. βαρελιών αργού στις ΗΠΑ, εξασφαλίζοντας περίπου 500 εκατ. δολάρια από την πρώτη συναλλαγή βάσει της νέας συμφωνίας. Ωστόσο, τα χρήματα δεν περνούν από τα χέρια της κυβέρνησης στο Καράκας. Κατατίθενται σε δεσμευμένο λογαριασμό στο Κατάρ, με την Ουάσινγκτον να εγκρίνει κάθε εκταμίευση, τυπικά για μισθούς δημοσίων υπαλλήλων και βασικές υπηρεσίες.
Το σχήμα έχει διπλό στόχο: να προστατεύσει τα έσοδα από τους πιστωτές, δεδομένου του εξωτερικού χρέους που εκτιμάται στα 170 δισ. δολάρια, και να διασφαλίσει ότι οι πόροι δεν διοχετεύονται σε δίκτυα που συνδέονται με τον παλαιό μηχανισμό εξουσίας. Η κυβέρνηση Ροντρίγκες υποβάλλει μηνιαίο προϋπολογισμό με συγκεκριμένα αιτήματα – για εκπαιδευτικούς, αστυνομικούς, υγειονομικούς – και μόνο μετά την αμερικανική έγκριση τα ποσά μεταφέρονται στην Κεντρική Τράπεζα και από εκεί στις ιδιωτικές τράπεζες.
Αναλυτές, όπως ο οικονομολόγος Χοσέ Μανουέλ Πουέντε, μιλούν ανοιχτά για «κράτος υπό κηδεμονία», υποστηρίζοντας ότι, παρά τη θεσμική βιτρίνα με μεταβατική πρόεδρο και υπουργούς, «ο πραγματικός έλεγχος των εσόδων ανήκει στον Ντόναλντ Τραμπ και τις ΗΠΑ».
Η νέα πολιτική αρχιτεκτονική και ο ρόλος του στρατού
Η εξουσία στη Βενεζουέλα εξακολουθεί να εδράζεται σε μια «πολιτικο-στρατιωτική» συμμαχία. Η Ντέλσι Ροντρίγκες διαθέτει τυπικές εκτελεστικές αρμοδιότητες, αλλά, όπως σημειώνει ο πολιτικός επιστήμονας Σαλβαδόρ Σαντίνο Ρέχιλμε, το πραγματικό κέντρο βάρους είναι μια κυβερνητική συμμαχία και όχι ένα μόνο αξίωμα.
Κομβικό ρόλο παίζει ο αδελφός της, Χόρχε Ροντρίγκες, πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης, ο οποίος κινεί τα νήματα για την ταχεία έγκριση της μεταρρύθμισης του νόμου υδρογονανθράκων, που στοχεύει στην προσέλκυση ξένων επενδύσεων μετά από 25 χρόνια πολιτικής εθνικοποιήσεων. Στο σκληρό πυρήνα παραμένει ο υπουργός Εσωτερικών Ντιοσδάδο Καμπέγιο, με επικηρυγμένο κεφάλι από τις ΗΠΑ για ναρκο-τρομοκρατία, ενώ ο υπουργός Άμυνας Βλαντίμιρ Παντρίνο Λόπες κρατά ενωμένη την στρατιωτική ιεραρχία παρά τα αμερικανικά εντάλματα.
Παράλληλα, σημαντικό –αν και λιγότερο ορατό– ρόλο διαδραματίζει η επιχειρηματική ελίτ που παρέμεινε στη χώρα και, σύμφωνα με πολιτικούς αναλυτές, είχε στοιχηματίσει στη Ροντρίγκες ήδη πριν την ανάληψη της μεταβατικής προεδρίας, λειτουργώντας ως άτυπη «σκιώδης εξουσία».
Χρυσός, παράλληλα έσοδα και κοινωνική κατάρρευση
Παρά τις μεγαλύτερες αποδεδειγμένες πετρελαϊκές εφεδρείες παγκοσμίως –303 δισ. βαρέλια– η Βενεζουέλα προσπαθεί να διαφοροποιήσει τα έσοδά της. Διαθέτει τα μεγαλύτερα επίσημα αποθέματα χρυσού στη Λατινική Αμερική, περίπου 161,2 τόνους με αξία άνω των 23 δισ. δολαρίων με τις τρέχουσες τιμές. Σημαντικό μέρος της παραγωγής, όμως, προέρχεται από άτυπα ή παράνομα δίκτυα εξόρυξης, ιδίως στη νότια πολιτεία Μπολίβαρ, με περιορισμένη διαφάνεια.
Μικρά αλλά αυξανόμενα έσοδα προέρχονται επίσης από εξαγωγές αγροτικών προϊόντων, όπως τροπικά φρούτα και γαρίδες. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, η δομή παραμένει «συντριπτικά ασύμμετρη» υπέρ του πετρελαίου, το οποίο εξακολουθεί να είναι η μόνη δραστηριότητα ικανή να παράγει έσοδα μεγάλης κλίμακας.
Στο εσωτερικό, η εικόνα είναι δραματική: περίπου 7,9 εκατ. άνθρωποι χρειάζονται άμεση ανθρωπιστική βοήθεια, ενώ περίπου το 56% του πληθυσμού ζει σε ακραία φτώχεια, σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Πολιτικής Προστασίας και Ανθρωπιστικής Βοήθειας. Οι μισθοί δεν επαρκούν για τα βασικά, με νοικοκυριά να αναγκάζονται να βγάζουν προϊόντα από το καλάθι στο ταμείο του σούπερ μάρκετ.
Οι αναλυτές αναμένουν κάποια ανάσα από την αύξηση της παραγωγής πετρελαίου, αλλά το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: ποιος θα αποφασίζει τελικά πού θα επενδυθούν οι νέοι πόροι – η μεταβατική κυβέρνηση στο Καράκας ή ο μηχανισμός ελέγχου στην Ουάσινγκτον.
Σχόλιο 
: Η Βενεζουέλα προσφέρει ένα ακραίο παράδειγμα του πώς η γεωπολιτική ισχύς μπορεί να μετατρέψει τα ενεργειακά πλεονεκτήματα σε εργαλείο επιτροπείας: τα τεράστια αποθέματα πετρελαίου και χρυσού δεν μεταφράζονται σε κυριαρχία, αλλά σε οικονομικό καθεστώς «ελεγχόμενης ρευστότητας», όπου η δημοσιονομική πολιτική μιας χώρας καθορίζεται, στην πράξη, από ξένο κέντρο αποφάσεων.
#Βενεζουέλα #Πετρέλαιο #ΗΠΑ #Οικονομία #ΛατινικήΑμερική
