Η βρετανική κυβέρνηση θέτει τα πανεπιστήμια στην πρώτη γραμμή της εθνικής ασφάλειας, ζητώντας να αναφέρουν ύποπτες παρεμβάσεις ξένων κρατών απευθείας στην MI5. Η κίνηση στοχεύει κυρίως στην αντιμετώπιση πιέσεων και εκφοβισμού που συνδέονται με την Κίνα και τον περιορισμό της ακαδημαϊκής ελευθερίας.
Η βρετανική κυβέρνηση αυστηροποιεί το πλαίσιο προστασίας των πανεπιστημίων από ξένες παρεμβάσεις, ζητώντας από τους πρυτάνεις να αναφέρουν απευθείας στην MI5 και στα αρμόδια υπουργεία κάθε ένδειξη επιρροής ή εκφοβισμού από ξένα κράτη και «εχθρικούς δρώντες». Η υπουργός Δεξιοτήτων Jacqui Smith χαρακτήρισε τα βρετανικά πανεπιστήμια «πρωταρχικό στόχο» ξένων υπηρεσιών και ανακοίνωσε χρηματοδότηση 3 εκατ. λιρών για τη δημιουργία ασφαλούς πλατφόρμας αναφορών.
Νέος μηχανισμός αναφορών και ρόλος της MI5
Στο πλαίσιο της νέας πολιτικής, θα δημιουργηθεί ασφαλές ψηφιακό κανάλι μέσω του οποίου οι πρυτάνεις και ειδικά ορισμένοι υπεύθυνοι ασφαλείας σε κάθε ίδρυμα θα μπορούν να καταγγέλλουν ύποπτες προσεγγίσεις, απόπειρες λογοκρισίας έρευνας ή εκφοβισμό προσωπικού και φοιτητών. Η κίνηση αυτή ακολουθεί κλειστή ενημέρωση που είχαν ανώτατα στελέχη από 70 βρετανικά πανεπιστήμια με τον γενικό διευθυντή της MI5, Sir Ken McCallum, σχετικά με το πώς μπορεί να εκδηλώνεται η ξένη παρέμβαση στις πανεπιστημιουπόλεις.
Η κυβέρνηση επιδιώκει να θεσμοθετήσει έναν ενιαίο δίαυλο επικοινωνίας, ώστε οι διοικήσεις των ιδρυμάτων να αισθάνονται ότι έχουν θεσμική κάλυψη όταν αντιστέκονται σε πιέσεις ξένων κυβερνήσεων. Ο μηχανισμός αυτός παρουσιάζεται ως συμπλήρωμα του ευρύτερου πλαισίου για την εθνική ασφάλεια και την προστασία κρίσιμης γνώσης και τεχνολογίας.
Κινεζικές πιέσεις, ακαδημαϊκή ελευθερία και Confucius Institutes
Το ζήτημα της Κίνας βρίσκεται στο επίκεντρο των ανησυχιών. Έκθεση του think tank UK-China Transparency πέρυσι έκανε λόγο για Κινέζους φοιτητές που πιέζονται να κατασκοπεύουν συμφοιτητές τους, αλλά και για παρεμβάσεις Κινέζων αξιωματούχων προς πανεπιστημιακούς ώστε να αποφεύγουν «ευαίσθητα» θέματα στη διδασκαλία τους. Αναφέρθηκαν επίσης περιστατικά εκφοβισμού από επισκέπτες ερευνητές και στελέχη των Ινστιτούτων Κομφούκιος, των οργανισμών που προωθούν τη κινεζική γλώσσα και κουλτούρα σε συνεργασία με βρετανικά ιδρύματα.
Η κινεζική πρεσβεία στο Λονδίνο έχει απορρίψει τις κατηγορίες ως «αβάσιμες και παράλογες», υποστηρίζοντας ότι η Κίνα σέβεται την ελευθερία του λόγου στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ωστόσο, πρόσφατες αποκαλύψεις για εκστρατείες παρενόχλησης ερευνητών, όπως στην περίπτωση της καθηγήτριας Laura Murphy στο Sheffield Hallam University, η οποία ερευνούσε καταγγελίες για καταναγκαστική εργασία των Ουιγούρων στη Σιντζιάνγκ, ενίσχυσαν τις ανησυχίες. Η ίδια κατήγγειλε ότι το πανεπιστήμιό της «διαπραγματεύτηκε απευθείας με ξένη υπηρεσία πληροφοριών» θυσιάζοντας την ακαδημαϊκή της ελευθερία για πρόσβαση στην κινεζική φοιτητική αγορά.
Ρυθμιστικές αρχές και πανεπιστήμια στηρίζουν τη σκλήρυνση της στάσης
Η ρυθμιστική αρχή για την ανώτατη εκπαίδευση, Office for Students, χαιρέτισε την κυβερνητική παρέμβαση, προειδοποιώντας για «σημαντικές και αυξανόμενες απειλές». Ο διευθυντής για την ελευθερία του λόγου, Arif Ahmed, τόνισε ότι τα πανεπιστήμια «πρέπει να αντιστέκονται στις εξωτερικές κρατικές απειλές» και ότι η καταστολή της έρευνας λόγω δυσφορίας ξένης κυβέρνησης είναι «σχεδόν σε κάθε περίπτωση απαράδεκτη».
Ο επικεφαλής του Russell Group, του ισχυρού λόμπι των κορυφαίων βρετανικών πανεπιστημίων, Dr Tim Bradshaw, υπογράμμισε ότι ένας ενιαίος δίαυλος αναφοράς θα επιτρέψει στα ιδρύματα να δρουν «πιο γρήγορα και με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση», γνωρίζοντας ότι υπάρχει πίσω τους κρατικός μηχανισμός υποστήριξης. Η συζήτηση για τα όρια της διεθνούς συνεργασίας στα πανεπιστήμια, το τίμημα της εξάρτησης από ξένες αγορές φοιτητών και τη θωράκιση της ακαδημαϊκής ελευθερίας αναμένεται να ενταθεί σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Σχόλιο 
: Η βρετανική κίνηση λειτουργεί ως προειδοποιητικό σήμα για όλα τα ευρωπαϊκά συστήματα ανώτατης εκπαίδευσης: η διεθνοποίηση και η οικονομική εξάρτηση από ξένους φοιτητές συνεπάγονται πλέον όχι μόνο ευκαιρίες, αλλά και σοβαρούς γεωπολιτικούς και θεσμικούς κινδύνους για την ακαδημαϊκή αυτονομία.
#ΗνωμένοΒασίλειο #Πανεπιστήμια #MI5 #Κίνα #ΑκαδημαϊκήΕλευθερία #ΕθνικήΑσφάλεια
