Η συζήτηση των υπουργών Εμπορίου της ΕΕ για τον χάλυβα δύσκολα θα αποφέρει άμεσες λύσεις. Οι αντικρουόμενες πιέσεις βιομηχανίας, κλίματος και γεωπολιτικής παγώνουν τις αποφάσεις.
Η επικείμενη συνεδρίαση των υπουργών Εμπορίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το καθεστώς δασμών και προστατευτικών μέτρων στον χάλυβα διεξάγεται σε ένα περιβάλλον έντονης γεωοικονομικής έντασης. Ωστόσο, όλες οι ενδείξεις συγκλίνουν ότι οι αποφάσεις θα είναι περισσότερο διαχειριστικές παρά στρατηγικές, αφήνοντας άλυτα τα δομικά προβλήματα του ευρωπαϊκού κλάδου χάλυβα.
Συμπίεση ανάμεσα σε Κίνα, ΗΠΑ και πράσινη μετάβαση
Ο ευρωπαϊκός χάλυβας βρίσκεται στη μέγγενη τριών τάσεων. Από τη μία, η υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα της Κίνας και άλλων ασιατικών παραγωγών πιέζει τις διεθνείς τιμές προς τα κάτω, τροφοδοτώντας εισαγωγές σε επίπεδα που η ευρωπαϊκή βιομηχανία θεωρεί ντάμπινγκ. Από την άλλη, οι ΗΠΑ εφαρμόζουν εδώ και χρόνια σκληρούς δασμούς και ποσοστώσεις, μετατοπίζοντας μέρος της παγκόσμιας προσφοράς προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Ταυτόχρονα, η πράσινη μετάβαση αυξάνει δραστικά το κόστος παραγωγής στην Ευρώπη. Οι επενδύσεις σε πράσινο υδρογόνο, ηλεκτρικούς κλιβάνους και τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών είναι κεφαλαιοβόρες και μακροπρόθεσμες, ενώ οι διεθνείς ανταγωνιστές λειτουργούν ακόμη με φθηνότερες, ρυπογόνες τεχνολογίες. Η ΕΕ προσπαθεί να αντισταθμίσει αυτή την ασυμμετρία με μηχανισμούς όπως ο CBAM (μηχανισμός προσαρμογής άνθρακα στα σύνορα), αλλά η πλήρης εφαρμογή τους απαιτεί χρόνο και πολιτική συναίνεση.
Πολιτικό κόστος και διχασμένα κράτη‑μέλη
Οι υπουργοί Εμπορίου καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην προστασία θέσεων εργασίας σε παραδοσιακές βιομηχανικές περιοχές και στην ανάγκη διατήρησης ανοικτών αγορών και χαμηλού κόστους για τους κλάδους που χρησιμοποιούν χάλυβα (αυτοκινητοβιομηχανία, κατασκευές, μηχανολογικός εξοπλισμός). Οποιαδήποτε αυστηροποίηση δασμών ευνοεί τους παραγωγούς χάλυβα αλλά επιβαρύνει τις υπόλοιπες βιομηχανίες και, τελικά, τους καταναλωτές.
Παράλληλα, τα κράτη‑μέλη δεν έχουν ενιαία ατζέντα. Χώρες με ισχυρή μεταλλουργία πιέζουν για παράταση και ενίσχυση των μέτρων προστασίας, ενώ πιο φιλελεύθερες οικονομίες φοβούνται κλιμάκωση εμπορικών εντάσεων με βασικούς εταίρους και αντιποίνων σε άλλους τομείς. Η ανάγκη ομοφωνίας σε κρίσιμες αποφάσεις περιορίζει ακόμη περισσότερο το περιθώριο κίνησης.
Γιατί δεν αναμένονται ουσιαστικές λύσεις
Σε αυτό το πλαίσιο, η συνεδρίαση των υπουργών αναμένεται να καταλήξει σε τεχνικές προσαρμογές και παρατάσεις υφιστάμενων μέτρων, παρά σε μια συνολική αναθεώρηση της εμπορικής πολιτικής στον χάλυβα. Η ΕΕ επιδιώκει να αποφύγει μια ανοιχτή εμπορική σύγκρουση, ιδίως σε μια περίοδο όπου η παγκόσμια οικονομία επιβραδύνεται και οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι αυξάνονται.
Χωρίς μια συντονισμένη βιομηχανική στρατηγική –που να συνδέει δασμούς, κρατικές ενισχύσεις, πράσινες επενδύσεις και εμπορικές συμφωνίες– η συζήτηση για τους δασμούς περιορίζεται στη διαχείριση συμπτωμάτων. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία χάλυβα θα συνεχίσει να λειτουργεί σε καθεστώς αβεβαιότητας, με επενδύσεις που αναβάλλονται και με πιέσεις για περαιτέρω αναδιαρθρώσεις.
Σχόλιο 
: Η ΕΕ δείχνει για άλλη μια φορά ότι αντιδρά αμυντικά στις παγκόσμιες εμπορικές ανακατατάξεις, χωρίς να διαθέτει συνεκτική στρατηγική για τον χάλυβα: διατηρεί προστατευτικά μέτρα για να κερδίσει χρόνο, αλλά δεν λύνει το θεμελιώδες δίλημμα πώς θα χρηματοδοτήσει και θα θωρακίσει την πράσινη μετάβαση του κλάδου απέναντι σε φθηνότερους, ρυπογόνους ανταγωνιστές.
#ΕΕ #χάλυβας #δασμοί #οικονομία #βιομηχανία
