Ουκρανοί, Ρώσοι και Αμερικανοί αξιωματούχοι συναντώνται στη Γενεύη για έναν ακόμη γύρο συνομιλιών με στόχο τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, λίγες ημέρες πριν από τη συμπλήρωση τεσσάρων ετών από τη ρωσική εισβολή. Οι απαιτήσεις της Μόσχας για παραχώρηση εδαφών στο Ντονέτσκ και η αδιάκοπη συνέχιση των βομβαρδισμών διατηρούν τον πήχη των προσδοκιών εξαιρετικά χαμηλά.
Ένας νέος, διήμερος γύρος ειρηνευτικών συνομιλιών για τον πόλεμο στην Ουκρανία ξεκίνησε στη Γενεύη, με τη συμμετοχή αντιπροσωπειών από την Ουκρανία, τη Ρωσία και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται υπό αμερικανική μεσολάβηση και έρχονται μετά από δύο προηγούμενους γύρους που δεν κατέληξαν σε ουσιαστικό αποτέλεσμα, ενώ συμπίπτουν χρονικά με την επέτειο τεσσάρων ετών από τη ρωσική εισβολή στις 24 Φεβρουαρίου 2022.
Σκληρές ρωσικές απαιτήσεις, αμετακίνητο το Κίεβο
Κεντρικό σημείο τριβής παραμένει η εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας. Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, η Μόσχα απαιτεί από το Κίεβο να παραχωρήσει το υπόλοιπο 20% της ανατολικής περιφέρειας του Ντονέτσκ που δεν έχει καταφέρει να καταλάβει στρατιωτικά, με αντάλλαγμα τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Η ουκρανική πλευρά απορρίπτει κατηγορηματικά κάθε σενάριο εκχώρησης εδαφών, θεωρώντας το ως επικίνδυνο προηγούμενο για το διεθνές δίκαιο και την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, σε πρόσφατες δηλώσεις του, χαρακτήρισε τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν «σκλάβο του πολέμου», επισημαίνοντας ωστόσο ότι ελπίζει οι συνομιλίες στη Γενεύη να είναι «σοβαρές, ουσιαστικές». Την ίδια στιγμή, υπογράμμισε ότι «μερικές φορές μοιάζει σαν οι πλευρές να μιλούν για εντελώς διαφορετικά πράγματα», αναδεικνύοντας το βαθύ χάσμα στις θέσεις των δύο χωρών.
Ο Ζελένσκι τόνισε επίσης μέσω κοινωνικών δικτύων ότι, ακόμη και την παραμονή των τριμερών συνομιλιών, ο ρωσικός στρατός συνεχίζει τις επιθέσεις στην Ουκρανία χωρίς καμία ένδειξη αποκλιμάκωσης. «Μόνο με επαρκή πίεση στη Ρωσία και σαφείς εγγυήσεις ασφάλειας για την Ουκρανία μπορεί αυτός ο πόλεμος να τερματιστεί ρεαλιστικά», σημείωσε, περιγράφοντας το πλαίσιο μέσα στο οποίο το Κίεβο αποδέχεται να διαπραγματευθεί.
Ρωσική ατζέντα «ευρείας γκάμας» και αμερικανικός ρόλος
Επικεφαλής της ουκρανικής αντιπροσωπείας στη Γενεύη είναι ο γραμματέας του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας και Άμυνας Ρουστέμ Ουμέροφ, με τη συμμετοχή του επικεφαλής του προεδρικού επιτελείου Κίριλο Μπουντάνοφ και του ανώτερου προεδρικού συμβούλου Σερχίι Κισλίτσια. Από ρωσικής πλευράς, την αποστολή ηγείται ο Βλαντίμιρ Μεντίνσκι, στενός συνεργάτης του Πούτιν, τον οποίο Ουκρανοί διαπραγματευτές έχουν κατηγορήσει στο παρελθόν ότι χρησιμοποιεί ιστορικές αναφορές ως ιδεολογικό άλλοθι για την εισβολή, υπονομεύοντας το κλίμα εμπιστοσύνης.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, προανήγγειλε ότι οι συνομιλίες στη Γενεύη θα καλύψουν «ευρεία γκάμα ζητημάτων», με έμφαση τόσο στα εδαφικά θέματα όσο και στις υπόλοιπες απαιτήσεις που έχει θέσει η Ρωσία. Παράλληλα, αμερικανική αντιπροσωπεία βρίσκεται επίσης στη Γενεύη για έμμεσες επαφές με το Ιράν σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα, γεγονός που υπογραμμίζει τη γεωπολιτική βαρύτητα του ελβετικού εδάφους ως κόμβου διαπραγματεύσεων.
Την ώρα που οι διπλωματικές διεργασίες εξελίσσονται, στο πεδίο συνεχίζονται οι μάχες και οι ρωσικές επιθέσεις σε ουκρανικές πόλεις και υποδομές. Στο Κίεβο, χιλιάδες κάτοικοι ζουν μέσα στο ψύχος και το σκοτάδι, καθώς επαναλαμβανόμενα ρωσικά πλήγματα στο ενεργειακό σύστημα έχουν αφήσει πολυκατοικίες χωρίς θέρμανση και ρεύμα. Συνεργεία τεχνικών και εργολάβων εργάζονται αδιάκοπα σε υπόγεια και κατεστραμμένα δίκτυα για να αποκαταστήσουν τη λειτουργία, συχνά μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας.
Τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου, με δεκάδες χιλιάδες νεκρούς, εκατομμύρια εκτοπισμένους και ολόκληρες πόλεις κατεστραμμένες, η Γενεύη προσφέρει για ακόμη μία φορά διπλωματικό βήμα. Ωστόσο, χωρίς μετατόπιση των θέσεων στα κρίσιμα ζητήματα εδαφών και ασφάλειας, οι πιθανότητες για ουσιαστική πρόοδο παραμένουν περιορισμένες.
Σχόλιο 
: Οι συνομιλίες της Γενεύης θυμίζουν περισσότερο διαχείριση ενός παγιωμένου αδιεξόδου παρά πραγματική ειρηνευτική διαδικασία. Η Ρωσία χρησιμοποιεί το διαπραγματευτικό τραπέζι για να νομιμοποιήσει εδαφικά κέρδη, ενώ η Ουκρανία επιδιώκει εγγυήσεις που στην πράξη προϋποθέτουν στρατηγική ήττα της Μόσχας. Χωρίς σαφή, συντονισμένη πίεση από τους βασικούς διεθνείς παίκτες και συγκεκριμένο πλαίσιο ασφαλείας για τη «μετά τον πόλεμο» αρχιτεκτονική στην Ευρώπη, οι διαπραγματεύσεις κινδυνεύουν να εξελιχθούν σε ακόμη έναν γύρο διπλωματικού θεάτρου.
#Ουκρανία #Ρωσία #Γενεύη #ειρήνη #διπλωματία
