Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απενεργοποίησε τα ενσωματωμένα εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης σε υπηρεσιακούς υπολογιστές και κινητά ευρωβουλευτών, επικαλούμενο σοβαρούς κινδύνους κυβερνοασφάλειας και προστασίας δεδομένων. Στο επίκεντρο βρίσκονται ο κίνδυνος διαρροής εμπιστευτικών πληροφοριών σε αμερικανικούς διακομιστές και το νομικό καθεστώς πρόσβασης των αμερικανικών αρχών.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προχώρησε σε μια κίνηση με βαρύ πολιτικό και τεχνολογικό αποτύπωμα: μπλόκαρε τη χρήση των ενσωματωμένων εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) σε όλες τις υπηρεσιακές συσκευές των ευρωβουλευτών και του προσωπικού. Η απόφαση, που κοινοποιήθηκε μέσω email από το τμήμα πληροφορικής του Κοινοβουλίου, βασίζεται στην αδυναμία εγγύησης της ασφάλειας των δεδομένων που ανεβαίνουν σε διακομιστές εταιρειών AI με έδρα τις ΗΠΑ.
Ο φόβος διαρροής ευαίσθητων δεδομένων σε αμερικανικούς διακομιστές
Σύμφωνα με την εσωτερική ενημέρωση, την οποία επικαλείται το Politico, οι υπηρεσίες IT του Κοινοβουλίου επισημαίνουν ότι «δεν μπορούν να εγγυηθούν την ασφάλεια των δεδομένων» που αποστέλλονται σε πλατφόρμες όπως τα chatbots της Anthropic (Claude), της Microsoft (Copilot) ή της OpenAI (ChatGPT). Επιπλέον, αναφέρουν ότι «το πλήρες εύρος των πληροφοριών που διαμοιράζονται με τις εταιρείες AI εξακολουθεί να αξιολογείται», καταλήγοντας πως είναι «ασφαλέστερο τα σχετικά χαρακτηριστικά να παραμείνουν απενεργοποιημένα».
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο τεχνικό αλλά και νομικό. Οι εταιρείες που λειτουργούν τα δημοφιλή chatbots υπόκεινται στο αμερικανικό δίκαιο. Αυτό σημαίνει πως οι αμερικανικές αρχές μπορούν να απαιτήσουν την παράδοση δεδομένων χρηστών, ακόμη κι όταν πρόκειται για επικοινωνίες ή έγγραφα ευρωπαϊκών θεσμών. Σε ένα περιβάλλον όπου οι κυβερνοαπειλές πολλαπλασιάζονται και η πολιτική πόλωση στις ΗΠΑ εντείνεται, η μεταφορά ευαίσθητης πληροφορίας εκτός ευρωπαϊκής δικαιοδοσίας θεωρείται στρατηγικός κίνδυνος.
Σύγκρουση μεταξύ προστασίας δεδομένων και πίεσης των Big Tech
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει από τα αυστηρότερα καθεστώτα προστασίας προσωπικών δεδομένων παγκοσμίως. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε ήδη ανοίξει συζήτηση για χαλάρωση ορισμένων πτυχών του πλαισίου, προκειμένου να διευκολυνθεί η εκπαίδευση μοντέλων AI στα δεδομένα Ευρωπαίων πολιτών από μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες. Οι προτάσεις αυτές έχουν δεχθεί έντονη κριτική, με αντιδράσεις που κάνουν λόγο για υποχώρηση της Ευρώπης απέναντι στους αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς.
Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να «κλείσει τον διακόπτη» στα ενσωματωμένα εργαλεία AI στις δικές του συσκευές δείχνει ότι, τουλάχιστον στο επίπεδο των θεσμών, επικρατεί η λογική της προληπτικής άμυνας. Παράλληλα, εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κλίμα επαναξιολόγησης της εξάρτησης ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και θεσμών από αμερικανική τεχνολογία.
Πολιτική διάσταση: πίεση από Ουάσινγκτον και ανησυχίες στην Ευρώπη
Το ζήτημα αποκτά πρόσθετη βαρύτητα λόγω των πρόσφατων ενεργειών του αμερικανικού Υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας, το οποίο έχει αποστείλει εκατοντάδες κλήσεις προς τεχνολογικές και social media πλατφόρμες, ζητώντας δεδομένα χρηστών που ασκούν δημόσια κριτική στην κυβέρνηση των ΗΠΑ. Σε αρκετές περιπτώσεις, εταιρείες όπως Google, Meta και Reddit φέρονται να συμμορφώθηκαν, ακόμη και όταν οι κλήσεις δεν είχαν δικαστική έγκριση.
Η πρακτική αυτή ενισχύει τις ευρωπαϊκές ανησυχίες ότι η χρήση αμερικανικών πλατφορμών AI από θεσμικούς φορείς της ΕΕ μπορεί να μετατρέψει πολιτικά ευαίσθητη πληροφορία σε αντικείμενο ξένης κρατικής εποπτείας. Για τα κράτη-μέλη και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, το διακύβευμα δεν είναι μόνο η προστασία προσωπικών δεδομένων, αλλά και η διαφύλαξη της θεσμικής αυτονομίας και της στρατηγικής κυριαρχίας της Ευρώπης στην ψηφιακή εποχή.
Σχόλιο 
: Η κίνηση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου λειτουργεί ως σαφές σήμα προς τα κράτη-μέλη και τις επιχειρήσεις: χωρίς ευρωπαϊκές, αξιόπιστες και νομικά θωρακισμένες υποδομές AI, η ήπειρος θα παραμένει εκτεθειμένη σε εξωγενείς πολιτικούς και νομικούς κινδύνους. Για την Ελλάδα και τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ, το πραγματικό στοίχημα δεν είναι αν θα χρησιμοποιήσουν AI, αλλά αν θα το κάνουν με όρους ψηφιακής κυριαρχίας και στρατηγικής αυτονομίας.
#ΕυρωπαϊκόΚοινοβούλιο #ΤεχνητήΝοημοσύνη #Κυβερνοασφάλεια #ΠροστασίαΔεδομένων #BigTech
