Η συζήτηση για τα ευρωομόλογα επιστρέφει δυναμικά, με ΕΚΤ και Bundesbank να βλέπουν στρατηγικά οφέλη, ενώ ο καγκελάριος Μερτς υψώνει φρένο. Στο φόντο, η προσπάθεια της ΕΕ να ενισχύσει τον διεθνή ρόλο του ευρώ απέναντι στο δολάριο.
Οι ρωγμές στην κυριαρχία του δολαρίου στο παγκόσμιο νομισματικό σύστημα αναζωπυρώνουν τη φιλοδοξία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ενισχύσει τον διεθνή ρόλο του ευρώ. Στον πυρήνα αυτής της στρατηγικής επανέρχεται το ζήτημα των ευρωομολόγων, με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και, πλέον, την παραδοσιακά επιφυλακτική Bundesbank να αναγνωρίζουν τα οφέλη ενός κοινού, ασφαλούς ευρωπαϊκού τίτλου. Την ίδια ώρα, το πολιτικό Βερολίνο, με τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, κρατά σαφείς αποστάσεις.
Ο διεθνής ρόλος του ευρώ και οι προϋποθέσεις ισχύος
Η συζήτηση αναδείχθηκε εκ νέου στο πρόσφατο Eurogroup, όπου ο Έλληνας υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του οργάνου, Κυριάκος Πιερρακάκης, υπογράμμισε την ανάγκη επανεκτίμησης του ρόλου του ευρώ στο διεθνές νομισματικό σύστημα. Το ευρώ παραμένει δεύτερο πίσω από το δολάριο τόσο ως αποθεματικό νόμισμα (περίπου 20% έναντι 58%) όσο και ως νόμισμα έκδοσης διεθνών ομολόγων (22,5% έναντι 65%). Η αυξανόμενη χρήση του από αμερικανικές εταιρείες επενδυτικής βαθμίδας και η τιμολόγηση σε ευρώ της πλειονότητας των εξαγωγών και υπηρεσιών της Ευρωζώνης προς τρίτες χώρες ενισχύουν το επιχείρημα ότι η Ένωση διαθέτει ανεκμετάλλευτο δυναμικό νομισματικής ισχύος.
Ο πρόεδρος της Bundesbank, Γιόαχιμ Νάγκελ, θέτει τρεις πυλώνες για την ενίσχυση του ευρώ: σταθερότητα τιμών και προβλέψιμες, υγιείς δημοσιονομικές πολιτικές· επαρκή στρατιωτική ισχύ της ΕΕ· και βαθιές, ανοικτές κεφαλαιαγορές με υψηλή ρευστότητα και επαρκή προσφορά ασφαλών τίτλων υψηλής ποιότητας. Είναι ακριβώς σε αυτό το τρίτο σκέλος που «κουμπώνει» η πρόταση για ευρωομόλογα, ως πανευρωπαϊκό ασφαλές στοιχείο ενεργητικού.
Η στροφή Bundesbank, η πρόταση Μακρόν και το «φρένο» Μερτς
Σε πρόσφατη συνέντευξή του, ο Νάγκελ αναγνώρισε ότι η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα –με την ευρωπαϊκή ασφάλεια να απειλείται όσο ποτέ μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο– δικαιολογεί μια επανεξέταση της γερμανικής στάσης. Η ΕΚΤ, τόνισε, «βλέπει τα οφέλη από τη δημιουργία ενός πανευρωπαϊκού ασφαλούς στοιχείου ενεργητικού», ενώ ξεκαθάρισε ότι τα ευρωομόλογα πρέπει να υπηρετούν συγκεκριμένους σκοπούς, να υπόκεινται σε σαφή ευρωπαϊκό και εθνικό έλεγχο και να συνοδεύονται από μείωση του εθνικού χρέους.
Παρόμοια γραμμή υπέρ ενός μόνιμου, λειτουργικού μηχανισμού κοινού ευρωπαϊκού χρέους υιοθετεί ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν. Πριν από την άτυπη σύνοδο κορυφής της ΕΕ, ζήτησε την έκδοση περισσότερων ευρωομολόγων για τη χρηματοδότηση στρατηγικών τομέων – τεχνητή νοημοσύνη, άμυνα, ημιαγωγοί, ρομποτική – ώστε η Ευρώπη να ανταγωνιστεί ΗΠΑ και Κίνα. Επικαλέστηκε μάλιστα τη σταδιακή ανησυχία των αγορών για το δολάριο, υποστηρίζοντας ότι «η παγκόσμια αγορά αναζητά εναλλακτικές, ας της προσφέρουμε ευρωπαϊκό χρέος».
Στον αντίποδα, ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς επιμένει ότι τα ευρωομόλογα πρέπει να παραμείνουν εργαλείο «έκτακτης ανάγκης». Παρά το γεγονός ότι η Κομισιόν έχει ήδη κινητοποιήσει σχεδόν 1 τρισ. ευρώ σε κοινό δανεισμό –για το Ταμείο Ανάκαμψης, τις αμυντικές δαπάνες (SAFE) και τη στήριξη της Ουκρανίας– το Βερολίνο, μαζί με τις λοιπές «φειδωλές» χώρες του Βορρά, φοβάται μεταφορά κόστους στους ισχυρούς πιστοληπτικά και κίνδυνο δημοσιονομικής χαλάρωσης στον Νότο.
Η συζήτηση αναμένεται να κορυφωθεί στη σύνοδο κορυφής του Μαρτίου. Ακόμη κι αν μια συνολική συμφωνία φαντάζει δύσκολη, το γεγονός ότι η ίδια η Bundesbank αναγνωρίζει πλέον τη χρησιμότητα ενός μόνιμου ευρωπαϊκού ασφαλούς τίτλου δείχνει ότι το «ταμπού» των ευρωομολόγων έχει ρηγματωθεί. Το ερώτημα είναι αν η πολιτική ηγεσία της Γερμανίας θα ευθυγραμμιστεί με την κεντρική της τράπεζα ή θα συνεχίσει να λειτουργεί ως φρένο σε μια βαθύτερη ενοποίηση των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών.
Σχόλιο 
: Η μετατόπιση της Bundesbank υπέρ ενός δομημένου, στοχευμένου κοινού χρέους είναι ίσως η σημαντικότερη θεσμική εξέλιξη μετά το Ταμείο Ανάκαμψης. Αν η Γερμανία ξεπεράσει τις εσωτερικές της φοβίες, τα ευρωομόλογα μπορούν να γίνουν όχι μόνο εργαλείο χρηματοδότησης επενδύσεων, αλλά και ο ακρογωνιαίος λίθος για να αποκτήσει το ευρώ το «ασφαλές καταφύγιο» που του λείπει απέναντι στο δολάριο.
#ευρωομόλογα #ευρώ #ΕΚΤ #Bundesbank #ΕΕ
