Ο επικεφαλής του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα ανθρώπινα δικαιώματα προειδοποιεί ότι η αποδυνάμωση της ΕΣΔΑ δεν θα ανακόψει τις μεταναστευτικές ροές. Τονίζει ότι η στοχοποίηση συγκεκριμένων ομάδων δημιουργεί επικίνδυνο ιστορικό προηγούμενο.
Ο Μάικλ Ο’Φλάχερτι, επίτροπος ανθρωπίνων δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, παρεμβαίνει με σαφές μήνυμα στη συζήτηση που φουντώνει σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες γύρω από τη μεταρρύθμιση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ). Σε συνέντευξή του, υπογράμμισε ότι οι αλλαγές στην ερμηνεία ή εφαρμογή της Σύμβασης δεν πρόκειται να μειώσουν τις παράτυπες μεταναστευτικές ροές, ενώ ενέχουν σοβαρούς κινδύνους για τον ίδιο τον πυρήνα του ευρωπαϊκού κράτους δικαίου.
Πίεση για αυστηρότερη γραμμή και προειδοποίηση για «επικίνδυνο μονοπάτι»
Οι δηλώσεις του Ο’Φλάχερτι έρχονται μετά την απόφαση 46 κρατών-μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης, ανάμεσά τους και τα 27 της ΕΕ, να προωθήσουν αλλαγές στον τρόπο που τα δικαστήρια εφαρμόζουν την ΕΣΔΑ, με έμφαση στην καταπολέμηση της διακίνησης ανθρώπων, την ενίσχυση της ασφάλειας των συνόρων και τη διευκόλυνση των απελάσεων παραβατών. Στόχος είναι η υιοθέτηση πολιτικής διακήρυξης σε σύνοδο κορυφής τον Μάιο στο Κισινάου της Μολδαβίας.
Επιπλέον, εννέα χώρες της ΕΕ έχουν ζητήσει με κοινή επιστολή την επανερμηνεία της Σύμβασης ώστε να καταστεί ευκολότερη η απέλαση μεταναστών που διαπράττουν εγκλήματα. Η πρωτοβουλία αυτή έχει υποστηριχθεί και σε πολιτικό επίπεδο, με τους πρωθυπουργούς της Δανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου να υπογράφουν κοινό άρθρο υπέρ μεταρρυθμίσεων στην ΕΣΔΑ.
Ο Ο’Φλάχερτι όμως χαρακτηρίζει «πολύ ριψοκίνδυνη» τη λογική ότι οι «εγκληματίες μετανάστες» θα πρέπει να απολαμβάνουν λιγότερη προστασία ανθρωπίνων δικαιωμάτων: «Σήμερα είναι οι εγκληματίες μετανάστες. Αύριο ποιοι θα είναι; Οι Ρομά; Τα τρανς άτομα; Οι Εβραίοι;» διερωτάται, υπενθυμίζοντας ότι η ευρωπαϊκή ιστορία είναι γεμάτη παραδείγματα σταδιακής στοχοποίησης ομάδων με καταστροφικές συνέπειες.
Σύγκρουση ασφάλειας, πολιτικής πίεσης και κράτους δικαίου
Η παρέμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης έρχεται σε μια συγκυρία κατά την οποία η ΕΕ σκληραίνει συνολικά τη μεταναστευτική της πολιτική, με νέα μέτρα για επιτάχυνση επιστροφών αποτυχημένων αιτούντων άσυλο, δημιουργία κέντρων επεξεργασίας αιτήσεων εκτός ΕΕ και «κόμβων απομάκρυνσης» πέρα από τα εξωτερικά σύνορα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει παρουσιάσει πενταετή στρατηγική με έμφαση σε «διεκδικητική μεταναστευτική διπλωματία».
Ωστόσο, ο Ο’Φλάχερτι αμφισβητεί την αποτελεσματικότητα της αυστηρής γραμμής ως «ανάχωμα» απέναντι στην άνοδο της άκρας δεξιάς. Εκτιμά ότι πολλές από τις προωθούμενες πολιτικές θέτουν «στο ελάχιστο σε ακραίο κίνδυνο» τα ανθρώπινα δικαιώματα, χωρίς να επιτυγχάνουν τον διακηρυγμένο στόχο της αποδυνάμωσης των εξτρεμιστικών δυνάμεων. Αντιθέτως, υποστηρίζει ότι όταν οι αρχές και οι αξίες αμφισβητούνται, η απάντηση πρέπει να είναι η «ακόμη βαθύτερη προσήλωση» στην υπεράσπισή τους.
Η αντιπαράθεση γύρω από την ΕΣΔΑ δεν είναι απλώς νομική, αλλά βαθιά πολιτική: αφορά το αν η Ευρώπη θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει τα ανθρώπινα δικαιώματα ως αδιαπραγμάτευτο θεμέλιο ή ως μεταβλητή παράμετρο διαχείρισης κρίσεων, από τη μετανάστευση έως την ασφάλεια. Το αποτέλεσμα της συζήτησης θα επηρεάσει όχι μόνο τα δικαιώματα των μεταναστών, αλλά και την προστασία κάθε μειονοτικής ή ευάλωτης ομάδας εντός της ηπείρου.
Σχόλιο 
: Η πίεση κυβερνήσεων για «ευέλικτη» ΕΣΔΑ δείχνει πόσο εύκολα τα ανθρώπινα δικαιώματα μετατρέπονται σε εργαλείο εσωτερικής πολιτικής. Αν η Ευρώπη αποδεχθεί ειδικά καθεστώτα μειωμένης προστασίας για ορισμένες ομάδες, ανοίγει την πόρτα για κλιμακωτή αποδόμηση εγγυήσεων που θεωρούνταν έως σήμερα αυτονόητες. Το διακύβευμα δεν είναι μόνο η μεταναστευτική πολιτική, αλλά η ίδια η αξιοπιστία του ευρωπαϊκού μοντέλου φιλελεύθερης δημοκρατίας.
#ΕΣΔΑ #μετανάστευση #ανθρωπιναδικαιωματα #ΕΕ #ΣυμβουλιοΤηςΕυρωπης
