Η φετινή Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου λειτούργησε ως εργαστήριο για το μέλλον της διατλαντικής σχέσης, με την Ευρώπη να σχεδιάζει στρατηγική αυτονομία και τους Αμερικανούς Δημοκρατικούς να προεξοφλούν τη σταδιακή αποδυνάμωση του Ντόναλντ Τραμπ. Στο επίκεντρο βρέθηκαν η Ουκρανία, η ασφάλεια της Ευρώπης χωρίς εγγυήσεις από την Ουάσιγκτον και η εσωτερική μάχη διαδοχής στις ΗΠΑ.
Η φετινή Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου δεν έμοιαζε με τις προηγούμενες. Αντί να κυριαρχεί η διαχείριση των άμεσων κρίσεων, το βλέμμα στράφηκε έντονα στο τι έρχεται: στη σταθερότητα της διατλαντικής σχέσης, στην πιθανή αποδυνάμωση της αμερικανικής δέσμευσης προς το ΝΑΤΟ και στην πολιτική επόμενη μέρα στις ΗΠΑ.
Ευρώπη σε τροχιά στρατηγικής αυτονομίας
Παρά το καθησυχαστικό μήνυμα του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος μίλησε για μια διαρκή κοινότητα συμφερόντων και έλαβε θερμό χειροκρότημα, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δείχνουν να μην θεωρούν δεδομένη την Ουάσιγκτον. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς μίλησε για αμερικανική ηγεσία που «έχει αμφισβητηθεί και ενδεχομένως σπαταληθεί» και αποστασιοποιήθηκε από την «πολιτισμική σύγκρουση» του κινήματος MAGA.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Εμανουέλ Μακρόν τόνισε ότι «η Ευρώπη πρέπει να γίνει γεωπολιτική δύναμη», υπογραμμίζοντας την ανάγκη «απομείωσης κινδύνου» απέναντι σε όλες τις μεγάλες δυνάμεις για μεγαλύτερη ανεξαρτησία. Στους διαδρόμους του Μονάχου, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι συζητούσαν ανοιχτά για μια μορφή «ΝΑΤΟ εντός της ΕΕ» και για ευρωπαϊκή πυρηνική ομπρέλα εκτός αμερικανικού ελέγχου – ένδειξη βαθιάς δυσπιστίας μετά τις απειλές και τις παλινωδίες της κυβέρνησης Τραμπ.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία παρέμεινε κεντρικό θέμα, αλλά η προσοχή μετατοπίστηκε και σε ένα πιθανό μελλοντικό μέτωπο: την Τεχεράνη. Πάνω από 200.000 διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν στο Μόναχο με αίτημα την ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος, με συνθήματα υπέρ της δημοκρατίας στο Ιράν και συμβολική παρουσία Αμερικανών γερουσιαστών, που προειδοποίησαν ότι η αθέτηση υποσχέσεων προς τους Ιρανούς αντιφρονούντες θα υπονομεύσει περαιτέρω την αξιοπιστία της Δύσης.
Οι Δημοκρατικοί «τρέχουν μπροστά» από τον Τραμπ
Στους διαδρόμους του ξενοδοχείου Bayerischer Hof, ο Ντόναλντ Τραμπ έμοιαζε περισσότερο με απερχόμενο παρά με κυρίαρχο πρόεδρο. Η παρουσία πληθώρας δυνητικών υποψηφίων των Δημοκρατικών – από τον κυβερνήτη της Καλιφόρνιας Γκάβιν Νιούσομ έως την Αλεξάντρια Οκάζιο-Κορτές – έστειλε το μήνυμα προς τους Ευρωπαίους ότι «ο Τραμπ είναι προσωρινός, η συμμαχία όχι».
Η Οκάζιο-Κορτές μίλησε για δέσμευση του κόμματός της σε μια διαφορετική πορεία εξωτερικής πολιτικής, επιχειρώντας το ντεμπούτο της στον χώρο της εθνικής ασφάλειας, έστω και με αδύναμη τοποθέτηση στο ζήτημα της Ταϊβάν. Ο Νιούσομ, ιδιαίτερα δραστήριος σε διμερείς επαφές με ηγέτες όπως ο Φρίντριχ Μερτς και ο Πέδρο Σάντσεθ, διαβεβαίωσε ότι οι πιο ακραίες πολιτικές του Τραμπ είναι αναστρέψιμες και ότι ο πρόεδρος βρίσκεται πολιτικά αποδυναμωμένος ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του 2026.
Η Νάνσι Πελόζι, βετεράνος της αμερικανικής πολιτικής σκηνής και τακτική στο Μόναχο, εμφανίστηκε βέβαιη ότι οι Δημοκρατικοί θα ανακτήσουν τη Βουλή και πιθανώς και τη Γερουσία, παρουσιάζοντας αυτή την προοπτική ως βασική εγγύηση για τους Ευρωπαίους ότι θα υπάρξουν θεσμικά αντίβαρα σε ενδεχόμενες παρεμβάσεις του Τραμπ στις εκλογικές διαδικασίες. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι ο Λευκός Οίκος πιθανότατα θα επιχειρήσει να αμφισβητήσει αποτελέσματα και να πιέσει για αυστηρότερο έλεγχο της ψήφου.
Το μήνυμα του Μονάχου για τη Δύση
Η εικόνα που αναδύεται από τη Διάσκεψη είναι μια Δύση σε μετάβαση: η Ευρώπη αναζητεί στρατηγική αυτονομία χωρίς να ρίξει γέφυρες, οι Δημοκρατικοί στις ΗΠΑ χτίζουν ήδη αφήγημα «αποκατάστασης» μετά τον Τραμπ, ενώ οι Ρεπουμπλικανοί βλέπουν στον Μάρκο Ρούμπιο έναν πιθανό μελλοντικό ηγέτη με πιο συμβατικό, φιλοσυμμαχικό προφίλ. Στο μεταξύ, πόλεμοι σε εξέλιξη και συγκρούσεις που προδιαγράφονται – από την Ουκρανία έως το Ιράν – καθιστούν την πολιτική αβεβαιότητα στην Ουάσιγκτον όχι απλώς εσωτερικό ζήτημα, αλλά κρίσιμο παράγοντα για την αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης.
Σχόλιο 
: Το Μόναχο δείχνει ότι η Ευρώπη δεν περιμένει παθητικά την επόμενη αμερικανική εκλογική αναμέτρηση: επιταχύνει την ιδέα στρατηγικής αυτονομίας, ενώ «ποντάρει» σε μια μελλοντική, λιγότερο χαοτική αμερικανική ηγεσία. Για την Ελλάδα, η τάση αυτή ενισχύει την αξία της ενεργού συμμετοχής σε ευρωπαϊκές αμυντικές πρωτοβουλίες, χωρίς αυταπάτες ότι η ομπρέλα των ΗΠΑ θα παραμείνει αμετάβλητη.
#Μόναχο #Ασφάλεια #ΗΠΑ #Ευρώπη #ΝΑΤΟ #Τραμπ
