Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανοίγει τον ασκό των αλλαγών στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών CO2 και στην αρχιτεκτονική της αγοράς ηλεκτρισμού, υπό το βάρος της κατάρρευσης της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και των πιέσεων από βιομηχανία και κυβερνήσεις. Οι παρεμβάσεις αγγίζουν τον ίδιο τον πυρήνα της πράσινης μετάβασης, απειλώντας να ανατρέψουν τα οικονομικά κίνητρα υπέρ των ΑΠΕ.
Η Κομισιόν βάζει στο μικροσκόπιο το «ιερό δισκοπότηρο» της ευρωπαϊκής κλιματικής πολιτικής, το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών CO2 (ETS1), αλλά και τον τρόπο διαμόρφωσης της χονδρικής τιμής ρεύματος μέσω της Οριακής Τιμής Συστήματος. Η κίνηση σηματοδοτεί στροφή παραδείγματος: οι κανόνες που επί δύο δεκαετίες στήριξαν την ανάπτυξη των ΑΠΕ επανεξετάζονται, καθώς η Ευρώπη βλέπει την ανταγωνιστικότητά της να διαβρώνεται από υψηλό ενεργειακό και «κόστος άνθρακα».
Πίεση από βιομηχανία και κυβερνήσεις, πτώση στην τιμή του CO2
Το ETS1 υποχρεώνει τις βιομηχανίες να αγοράζουν και να πωλούν δικαιώματα εκπομπών CO2 στα χρηματιστήρια ρύπων, επιβαρύνοντας τη χρήση ορυκτών καυσίμων και δημιουργώντας αντικίνητρο υπέρ καθαρότερων τεχνολογιών. Αυτός ο μηχανισμός έκανε οικονομικά συμφέρουσες τις επενδύσεις σε ΑΠΕ, καθώς το φυσικό αέριο φορτώνεται με πρόσθετο κόστος ρύπων.
Ωστόσο, η βιομηχανία, αλλά και μεγάλες κυβερνήσεις όπως της Γερμανίας και της Γαλλίας, προειδοποιούν ότι το υψηλό κόστος άνθρακα απειλεί την παραγωγική βάση της Ευρώπης. Στη Σύνοδο της Ευρωπαϊκής Βιομηχανίας στην Αμβέρσα, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έστειλαν σαφές μήνυμα: αν το ETS αποδειχθεί μη λειτουργικό, πρέπει να επανεξεταστεί ή ακόμη και να αναβληθεί.
Η Πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, παρότι υπερασπίστηκε τον μηχανισμό ως καταλύτη της πράσινης στροφής, δεσμεύτηκε ότι τον Ιούλιο, στο πλαίσιο της προγραμματισμένης αναθεώρησης, θα καταθέσει «βελτιωτική πρόταση». Η αγορά αντέδρασε άμεσα: τα παράγωγα δικαιωμάτων CO2 βούτηξαν σε χαμηλό πενταμήνου, λίγο πάνω από τα 70 ευρώ ο τόνος, χάνοντας πάνω από 20 ευρώ σε έναν μήνα, καθώς ενισχύονται τα σενάρια χαλάρωσης των δεσμεύσεων.
Κίνδυνος «ξηλώματος» της πράσινης μετάβασης και στο στόχαστρο η Οριακή Τιμή
Οποιαδήποτε ριζική αλλαγή στο ETS ισοδυναμεί με «ξήλωμα» του πουλόβερ της πράσινης μετάβασης. Σήμερα, μια μεγαβατώρα που παράγεται από φυσικό αέριο μπορεί να εκπέμπει έως και 600 κιλά CO2. Με τιμή δικαιωμάτων γύρω στα 72,82 ευρώ τον τόνο, το πρόσθετο κόστος φτάνει περίπου τα 42 ευρώ ανά MWh. Χωρίς αυτή την επιβάρυνση, το φυσικό αέριο θα ήταν σαφώς φθηνότερο, υπονομεύοντας την ανταγωνιστικότητα των ΑΠΕ.
Παράλληλα, η Επιτροπή ανοίγει και το δεύτερο, εξίσου ευαίσθητο μέτωπο: την αρχιτεκτονική της αγοράς ηλεκτρισμού (Target Model) και ειδικά την Οριακή Τιμή Συστήματος, με βάση την οποία η τελική τιμή καθορίζεται από την ακριβότερη μονάδα που χρειάζεται για να καλυφθεί η ζήτηση – συνήθως μονάδες φυσικού αερίου. Αυτός ο μηχανισμός εκτόξευσε τις τιμές χονδρικής και λιανικής στην κρίση του 2022, παρά το χαμηλό κόστος των ΑΠΕ.
Η φον ντερ Λάιεν αναγνώρισε δημόσια τη στρέβλωση, επισημαίνοντας ότι η μέση τιμή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ είναι περίπου 34 ευρώ/MWh, από πυρηνικά 55-60 ευρώ/MWh και από φυσικό αέριο 100 ευρώ/MWh «λόγω της οριακής τιμολόγησης». Προανήγγειλε ότι στη Σύνοδο Κορυφής του Μαρτίου θα παρουσιαστούν σενάρια για να φανεί αν το υφιστάμενο Electricity Market Design ανταποκρίνεται στις σημερινές συνθήκες, όπου οι ΑΠΕ κυριαρχούν στο ευρωπαϊκό μίγμα παραγωγής.
Σχόλιο 
: Η Ευρώπη επιχειρεί μια εξαιρετικά λεπτή ισορροπία: να διασώσει την πράσινη ατζέντα χωρίς να θυσιάσει την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της. Η αναθεώρηση του ETS και της Οριακής Τιμής δεν είναι τεχνική άσκηση, αλλά πολιτική σύγκρουση για το μοντέλο ανάπτυξης της ΕΕ την επόμενη δεκαετία· το αποτέλεσμα θα καθορίσει κόστος ενέργειας, επενδύσεις σε ΑΠΕ και τη θέση της Ευρώπης στον παγκόσμιο βιομηχανικό χάρτη.
#Κομισιόν #ETS #CO2 #Ενέργεια #ΑΠΕ #ΕυρωπαϊκήΒιομηχανία
