Η νέα σειρά μικρού μήκους «On This Day… 1776», που δημιούργησε το στούντιο του Ντάρεν Αρονόφσκι με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για το YouTube του Time, γίνεται παράδειγμα των αισθητικών και ηθικών αδιεξόδων της γενετικής ΑΙ. Η οξεία κριτική στη Δύση αναδεικνύει τον φόβο ενός κλάδου που βλέπει την ίδια του την υπόσταση να απειλείται.
Η είσοδος της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης στην οπτικοακουστική παραγωγή παύει πλέον να είναι θεωρητική. Το στούντιο Primordial Soup του Ντάρεν Αρονόφσκι, του σκηνοθέτη πίσω από τις ταινίες «Black Swan» και «The Wrestler», υπέγραψε για το περιοδικό Time τη σειρά βίντεο «On This Day… 1776», μια σύντομη αναπαράσταση του Αμερικανικού Πολέμου της Ανεξαρτησίας, η οποία όμως αντιμετωπίζεται από κριτικούς ως οπτικό και ηθικό «τέρας» της εποχής της ΑΙ.
Οπτική «αποξένωση» και τεχνικοί περιορισμοί της ΑΙ
Τα επεισόδια, διάρκειας περίπου τρεισήμισι λεπτών, επιχειρούν να ανασυνθέσουν εμβληματικές στιγμές της Αμερικανικής Επανάστασης, όπως την ανύψωση της σημαίας από τον Τζορτζ Ουάσινγκτον στο Prospect Hill. Ωστόσο, η χρήση γενετικής ΑΙ για την εικόνα οδηγεί σε αποτέλεσμα που περιγράφεται ως «άσχημο» και «ανησυχητικό». Οι μορφές μοιάζουν να στοχεύουν στη φωτορεαλιστική απεικόνιση, αλλά καταλήγουν σε ένα ενδιάμεσο, ανολοκλήρωτο στάδιο: τα πρόσωπα παραπέμπουν σε «κοιλάδα του αλλόκοτου», με νεκρά μάτια και ρυτίδες που αλλάζουν χρώμα και βάθος από καρέ σε καρέ.
Χαρακτηριστικό είναι ότι μεγάλο μέρος των πλάνων δείχνει τους χαρακτήρες από πίσω – μια σιωπηρή παραδοχή ότι η ΑΙ δυσκολεύεται ακόμα να παράγει πειστικά ανθρώπινα πρόσωπα. Η φιγούρα του Μπέντζαμιν Φράνκλιν, για παράδειγμα, περιγράφεται ως σχεδόν εφιαλτική, ένα υβρίδιο αναγνωρίσιμων χαρακτηριστικών γνωστών ηθοποιών, καλυμμένο από τεχνητές «κηλίδες γήρανσης» που κινούνται.
Η αντίφαση: ανθρώπινες φωνές σε ψηφιακά σώματα
Παρά τον στόχο για ένα «AI project», οι φωνές των χαρακτήρων ανήκουν σε πραγματικούς ηθοποιούς. Αυτό, κατά τους επικριτές, είναι και το μόνο πειστικό στοιχείο του εγχειρήματος, αναδεικνύοντας την αντίφαση: η ΑΙ αναλαμβάνει την εικόνα, αλλά η παραγωγή εξακολουθεί να χρειάζεται ανθρώπους για να διασώσει την ελάχιστη συναισθηματική αυθεντικότητα.
Η επιλογή αυτή, ωστόσο, θεωρείται από πολλούς «μισό βήμα» προς μια μελλοντική κατάσταση όπου ακόμη και οι φωνές θα αντικατασταθούν. Η πρόοδος της τεχνολογίας, σε σύγκριση με παλαιότερα viral παραδείγματα όπως τα ταϊβανέζικα animated news, είναι εμφανής, και αυτό γεννά ανησυχία στον κλάδο: η μέρα που ολόκληρο το οπτικοακουστικό προϊόν –σενάριο, σκηνοθεσία, ερμηνεία, μοντάζ– θα παράγεται αποκλειστικά μέσω prompts δεν φαίνεται πλέον μακρινή.
Νομικά και ηθικά ρίσκα για τη βιομηχανία του θεάματος
Πέρα από το αισθητικό σοκ, ανοίγει και ένα πεδίο νομικών συγκρούσεων. Η κριτική επισημαίνει ότι ορισμένοι χαρακτήρες θυμίζουν έντονα γνωστά πρόσωπα, με αναφορές σε ηθοποιούς όπως ο Ρέιφ Φάινς ή ο Ντάνιελ Ντέι-Λιούις. Σε μια συγκυρία όπου η Σκάρλετ Γιόχανσον έχει ήδη κινηθεί νομικά για φωνή που έμοιαζε «ανατριχιαστικά» με τη δική της, η πιθανότητα αγωγών για μη εξουσιοδοτημένη χρήση likeness σε ΑΙ avatars καθίσταται υπαρκτή.
Για τη βιομηχανία του σινεμά, πρότζεκτ όπως το «On This Day… 1776» λειτουργούν ως προειδοποιητικό καμπανάκι. Δείχνουν ταυτόχρονα την ταχύτητα ωρίμανσης της τεχνολογίας και το χάσμα ανάμεσα στο εμπορικό κίνητρο για μείωση κόστους και στην ανάγκη διατήρησης καλλιτεχνικής ποιότητας και εργασιακών δικαιωμάτων. Ο Αρονόφσκι, ένας δημιουργός που έχτισε καριέρα πάνω στην ανθρώπινη σωματικότητα και ψυχολογία, βρίσκεται τώρα στο επίκεντρο μιας συζήτησης για το αν η ΑΙ απελευθερώνει ή ακυρώνει τον δημιουργό.
Σχόλιο 
: Η υπόθεση Αρονόφσκι δείχνει πώς η ΑΙ μπορεί να μετατραπεί από εργαλείο σε απειλή όταν υποκαθιστά άκριτα την ανθρώπινη δημιουργία. Για τις ευρωπαϊκές και ελληνικές οπτικοακουστικές αγορές, το διακύβευμα είναι διπλό: αφενός η ανάγκη ρυθμιστικού πλαισίου για δικαιώματα εικόνας και φωνής, αφετέρου η στρατηγική επιλογή να αξιοποιηθεί η ΑΙ συμπληρωματικά –και όχι ανταγωνιστικά– προς τους δημιουργούς, αν ο κλάδος θέλει να παραμείνει βιώσιμος και διαφοροποιημένος από τον μαζικό «ΑΙ πολτό».
#Aronofsky #ΤεχνητήΝοημοσύνη #Κινηματογράφος
