Ως «επόμενη μεγάλη ευκαιρία» για την Ελλάδα και τη Βόρεια Ελλάδα ειδικότερα περιγράφει ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου την τεχνητή νοημοσύνη, συνδέοντάς την με υποδομές υπερυπολογιστών, data centers και ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες AI factories. Την ίδια στιγμή, θέτει στο τραπέζι τα ενεργειακά όρια της χώρας και την ανάγκη ανοιχτών δεδομένων για να μετατραπεί η ΤΝ σε πραγματικό οικονομικό πλούτο.
Η Ελλάδα επιχειρεί να τοποθετηθεί στην «δεύτερη γενιά» της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ), επενδύοντας όχι μόνο στη χρήση έτοιμων λύσεων αλλά και στη δημιουργία υποδομών και μοντέλων, όπως ανέφερε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του στο 9ο Αναπτυξιακό Συνέδριο στη Θεσσαλονίκη. Κατά τον ίδιο, η χώρα μπορεί να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο ΤΝ για τη Νοτιοανατολική και την Ανατολική Ευρώπη, αξιοποιώντας τη γεωγραφική της θέση ως υποδοχέα ενεργειακών και τηλεπικοινωνιακών καλωδίων, με ιδιαίτερο ρόλο για τη Θεσσαλονίκη και τη Βόρεια Ελλάδα.
Από χρήστης εφαρμογών σε παραγωγό υποδομών
Ο Δημήτρης Παπαστεργίου υπογράμμισε ότι «την ώρα που μία τεράστια βιομηχανία έχει στηθεί γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη παγκοσμίως, η Ελλάδα […] δεν δανείζεται χώρο από μηχανήματα κάπου αλλού εντός ή εκτός Ευρώπης, αλλά δημιουργεί υποδομές». Το «δεύτερο τρένο» της ΤΝ, όπως το περιέγραψε, αφορά κυρίως τα μοντέλα, τη χρήση τους και τις μεγάλες υπολογιστικές υποδομές. Αναγνώρισε ότι η χώρα έχασε «το ένα κομμάτι της ανάπτυξης», δηλαδή το πρώτο κύμα, ωστόσο προειδοποίησε ότι η αποκλειστική εξάρτηση από λύσεις τρίτων χωρών εκτός Ευρώπης εγκυμονεί κινδύνους «ακραίων και απρόοπτων καταστάσεων».
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσει την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τα gigafactories ΤΝ, τα οποία χαρακτηρίζει ως «μεγάλα εργοστάσια Τεχνητής Νοημοσύνης» που θα παράγουν προϊόντα και υπηρεσίες πάνω σε ισχυρές υπολογιστικές βάσεις. Η Ελλάδα, όπως σημείωσε, ήταν μεταξύ των επτά χωρών που συμμετείχαν στην πρώτη πρωτοβουλία για τις μεγάλες υποδομές ΤΝ πριν από δύο χρόνια, επιδιώκοντας θέση στην αλυσίδα αξίας της ευρωπαϊκής ψηφιακής βιομηχανίας.
«Δαίδαλος», «Φάρος» και το οικοσύστημα υπολογιστικής ισχύος
Κεντρικό ρόλο στη στρατηγική αυτή αποκτά ο «Δαίδαλος», ο εθνικός υπερυπολογιστής στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου. Σύμφωνα με τον υπουργό, όταν τεθεί σε λειτουργία προς το τέλος της άνοιξης, θα συγκαταλέγεται «στα κορυφαία 30 μηχανήματα του κόσμου». Ο «Δαίδαλος» δεν προορίζεται μόνο για τις ανάγκες του Δημοσίου, αλλά συνδέεται με τον «Φάρο», το επιχειρηματικό σκέλος που θα διασυνδέσει την υπολογιστική ισχύ με την αγορά, καθώς και με τον επερχόμενο υπερυπολογιστή της Κοζάνης.
Το τρίπτυχο «Δαίδαλος – Φάρος – Κοζάνη» παρουσιάζεται ως εξωστρεφές οικοσύστημα ΤΝ, ικανό να προσφέρει σε νεοφυείς επιχειρήσεις, ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια πρόσβαση σε ισχυρή υπολογιστική δύναμη για την εκπαίδευση μοντέλων. Η στοχοποίηση των startups και των νέων ερευνητών δείχνει ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να συνδέσει τις επενδύσεις σε υποδομές με μια πιο ευρεία καινοτομική βάση, ώστε να μη μείνουν οι υπερυπολογιστές «νησίδες» χωρίς επιχειρηματική αξιοποίηση.
Ανοιχτά δεδομένα και ενεργειακά όρια
Ο υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στον κρίσιμο ρόλο των δεδομένων για την ΤΝ, υπενθυμίζοντας τη δημιουργία πριν από έναν χρόνο Ειδικής Γραμματείας για το άνοιγμα των δεδομένων. Στόχος είναι η διάθεση «ανοιχτών, ανώνυμων δεδομένων» του Δημοσίου, ώστε να μετατραπούν σε προϊόντα και υπηρεσίες από τον ιδιωτικό τομέα. Ενδεικτικά ανέφερε τα δεδομένα από το σύστημα ελληνικών μικροδορυφόρων, τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν για πιο ακριβείς ελέγχους στις αγροτικές επιδοτήσεις και γενικότερα για εφαρμογές στη γεωργία ακριβείας.
Παράλληλα, αναγνώρισε ότι «όλες αυτές οι προκλήσεις έχουν και αστερίσκους», θέτοντας ερωτήματα για τον αριθμό των υποδομών που μπορεί να σηκώσει η χώρα, την απαιτούμενη ενέργεια και τον πιθανό αντίκτυπο στις τιμές. Ωστόσο, επικαλέστηκε μελέτη του υπουργείου, σύμφωνα με την οποία η Ελλάδα, με σημερινή ισχύ περίπου 44 MW σε data centers και υποδομές ΤΝ, απέχει ακόμη σημαντικά από τα όρια που θα δικαιολογούσαν ανησυχία για την ενεργειακή επάρκεια ή τις τιμές.
Σχόλιο 
: Η παρέμβαση Παπαστεργίου δείχνει στροφή από τη ρητορική περί «ψηφιακού μετασχηματισμού» σε πιο σκληρές επενδύσεις υποδομής: υπερυπολογιστές, data centers, ανοιχτά δεδομένα. Το στοίχημα είναι διπλό: αφενός να μη μείνει η Ελλάδα απλός πελάτης αμερικανικών και ασιατικών πλατφορμών, αφετέρου να διαχειριστεί έγκαιρα τον ενεργειακό αντίκτυπο του ψηφιακού της αποτυπώματος, πριν οι επενδύσεις σε ΤΝ προσκρούσουν σε φυσικά και ρυθμιστικά όρια.
#ΤεχνητήΝοημοσύνη #ΨηφιακήΟικονομία #DataCenters #ΔημήτρηςΠαπαστεργίου
