Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου για τον περιορισμό της διοικητικής εξουσίας δεν αναμένεται να αναχαιτίσει την εμπορική ατζέντα Τραμπ. Οι δασμοί παραμένουν ισχυρό πολιτικό και νομικό εργαλείο στα χέρια του Λευκού Οίκου.
Η πρόσφατη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, που περιορίζει την εξουσία των ομοσπονδιακών υπηρεσιών να ερμηνεύουν αόριστους νόμους, έχει ερμηνευθεί από ορισμένους ως πιθανό «φρένο» στις μονομερείς κινήσεις της εκτελεστικής εξουσίας. Ωστόσο, στην περίπτωση των δασμών που προωθεί ο Ντόναλντ Τραμπ, οι νομικές και πολιτικές πραγματικότητες δείχνουν ότι το εργαλείο των εμπορικών κυρώσεων θα παραμείνει σε μεγάλο βαθμό άθικτο.
Το θεσμικό οπλοστάσιο του Λευκού Οίκου στο εμπόριο
Η αμερικανική προεδρία διαθέτει ήδη ευρύ φάσμα νομοθετικών εργαλείων για την επιβολή δασμών χωρίς την προηγούμενη έγκριση του Κογκρέσου. Κρίσιμες είναι διατάξεις όπως το περίφημο Άρθρο 232 για λόγους «εθνικής ασφάλειας» και το Άρθρο 301 για «αθέμιτες εμπορικές πρακτικές» άλλων χωρών. Οι κανόνες αυτοί θεσπίστηκαν από το ίδιο το Κογκρέσο και παρέχουν στον Λευκό Οίκο σημαντικό περιθώριο διακριτικής ευχέρειας.
Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου περιορίζει κυρίως την τάση των υπηρεσιών να επεκτείνουν την ερμηνεία ασαφών νόμων, όχι την ίδια την προεδρική εξουσία σε τομείς όπου ο νόμος είναι ήδη σαφής ως προς τις αρμοδιότητες. Στο πεδίο του εμπορίου, το Κογκρέσο έχει εδώ και δεκαετίες μεταβιβάσει μέρος των εξουσιών του στον πρόεδρο, επιτρέποντας ταχείες και μονομερείς κινήσεις σε περιόδους κρίσης ή γεωπολιτικής έντασης.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και υπό αυστηρότερη δικαστική εποπτεία, ένας πρόεδρος αποφασισμένος να χρησιμοποιήσει δασμούς ως εργαλείο διαπραγμάτευσης ή πίεσης διαθέτει επαρκή νομική βάση για να το πράξει, ιδίως αν επικαλεστεί την ασφάλεια ή την προστασία κρίσιμων αλυσίδων εφοδιασμού.
Οικονομικές επιπτώσεις και παγκόσμιες ισορροπίες
Η προοπτική νέου γύρου δασμών από την Ουάσιγκτον έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει τις αγορές: οι μετοχές υποχωρούν, ο χρυσός ενισχύεται και η αβεβαιότητα στο παγκόσμιο εμπόριο αυξάνεται. Οι εταίροι των ΗΠΑ, από την Ευρώπη μέχρι την Ασία, γνωρίζουν ότι η νομική συζήτηση στην Ουάσιγκτον δεν αλλάζει το βασικό γεγονός: ο Λευκός Οίκος μπορεί, με σχετικά χαμηλό θεσμικό κόστος, να επιβάλει δασμούς σε κρίσιμους κλάδους όπως ο χάλυβας, τα αυτοκίνητα ή τα προϊόντα υψηλής τεχνολογίας.
Για οικονομίες όπως η ευρωπαϊκή και ειδικά για εξαγωγικές χώρες, η αβεβαιότητα γύρω από την αμερικανική εμπορική πολιτική μεταφράζεται σε αναβολή επενδύσεων, αναδιάρθρωση αλυσίδων εφοδιασμού και αναζήτηση εναλλακτικών αγορών. Η συζήτηση για «αποσύνδεση» ή «απεξάρτηση» από τις ΗΠΑ ενισχύεται, ακόμη κι αν στην πράξη η αμερικανική αγορά παραμένει αναντικατάστατη για πολλούς κλάδους.
Σε αυτό το πλαίσιο, η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου μοιάζει περισσότερο με θεσμική λεπτομέρεια παρά με στρατηγική στροφή. Το πραγματικό ερώτημα για τις επιχειρήσεις και τους επενδυτές δεν είναι αν τα δικαστήρια θα περιορίσουν τον εκάστοτε πρόεδρο, αλλά πόσο επιθετική θα είναι η πολιτική βούληση στον Λευκό Οίκο να χρησιμοποιήσει τους δασμούς ως μόνιμο εργαλείο οικονομικής και γεωπολιτικής ισχύος.
Σχόλιο 
: Η συζήτηση γύρω από την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου δεν πρέπει να δημιουργεί ψευδαισθήσεις: ο κίνδυνος ενός πιο κατακερματισμένου, δασμολογικά βαρύτερου παγκόσμιου εμπορίου παραμένει ακέραιος. Για τις ευρωπαϊκές και ελληνικές επιχειρήσεις, το ουσιώδες είναι η προσαρμογή σε ένα περιβάλλον όπου η εμπορική πολιτική των ΗΠΑ γίνεται εργαλείο εσωτερικής πολιτικής και όχι τεχνοκρατικής διαχείρισης. Η στρατηγική διαφοροποίησης αγορών και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας αποκτούν κρίσιμη σημασία, καθώς οι θεσμικές ασφαλιστικές δικλίδες αποδεικνύονται ανεπαρκείς απέναντι σε μια αποφασισμένη εκτελεστική εξουσία.
