Η νέα πρόταση Τραμπ για ενιαίο δασμό στις εισαγωγές ανατρέπει την υφιστάμενη αρχιτεκτονική του παγκόσμιου εμπορίου. Παρά τον προστατευτικό της μανδύα, ενδέχεται να ενισχύσει απρόσμενα ανταγωνιστές όπως η Κίνα και η Βραζιλία.
Η πρόθεση του Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει έναν ενιαίο, οριζόντιο δασμό στις εισαγωγές προς τις ΗΠΑ, σε συνέχεια της συνολικής σκλήρυνσης της αμερικανικής εμπορικής πολιτικής, συνιστά ριζική στροφή από το στοχευμένο σύστημα δασμών που κυριάρχησε τα τελευταία χρόνια. Παρότι παρουσιάζεται ως μέτρο προστασίας της αμερικανικής βιομηχανίας και ανάκτησης θέσεων εργασίας, η οικονομική λογική πίσω από έναν «flat» δασμό κρύβει παράδοξες παρενέργειες, που ενδέχεται να λειτουργήσουν υπέρ βασικών ανταγωνιστών των ΗΠΑ, όπως η Κίνα και η Βραζιλία.
Από στοχευμένη πίεση σε οριζόντιο μέτρο
Το προηγούμενο δασμολογικό καθεστώς των ΗΠΑ, όσο επιθετικό κι αν ήταν, είχε μια βασική αρχή: διαφοροποιούσε τους συντελεστές ανά χώρα και κλάδο, επιτρέποντας στην Ουάσιγκτον να χρησιμοποιεί τους δασμούς ως εργαλείο πίεσης σε συγκεκριμένους εμπορικούς εταίρους, κυρίως την Κίνα. Ένας ενιαίος συντελεστής αποδυναμώνει αυτό το διαπραγματευτικό όπλο, μετατρέποντας το σύστημα από γεωπολιτικό μοχλό σε καθαρά φορολογικό μέτρο.
Αντί να τιμωρεί κυρίως χώρες με επιθετικές βιομηχανικές πολιτικές ή κρατικές επιδοτήσεις, ο οριζόντιος δασμός επιβαρύνει εξίσου όλους τους προμηθευτές. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αναδιάταξη των ροών εμπορίου: παραγωγοί με μεγάλη κλίμακα, χαμηλό κόστος και ισχυρές εφοδιαστικές αλυσίδες – όπως η Κίνα στη μεταποίηση και η Βραζιλία στα αγροτικά προϊόντα και πρώτες ύλες – έχουν καλύτερες πιθανότητες να απορροφήσουν το επιπλέον κόστος και να διατηρήσουν ή ακόμη και να αυξήσουν τα μερίδιά τους στην αγορά των ΗΠΑ.
Πιέσεις στον πληθωρισμό και στις αλυσίδες αξίας
Σε μακροοικονομικό επίπεδο, ένας υψηλός ενιαίος δασμός λειτουργεί ως έμμεση αύξηση φόρου στην κατανάλωση. Οι αμερικανικές επιχειρήσεις που εξαρτώνται από εισαγόμενες πρώτες ύλες και ενδιάμεσα αγαθά θα δουν το κόστος τους να αυξάνεται, με αναπόφευκτη μετακύλιση στις τελικές τιμές. Αυτό τροφοδοτεί πληθωριστικές πιέσεις, δυσκολεύοντας το έργο της νομισματικής πολιτικής και υπονομεύοντας την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.
Παράλληλα, η επιβολή ενιαίου δασμού μπορεί να επιταχύνει την αναδιάρθρωση των παγκόσμιων αλυσίδων αξίας. Πολυεθνικές εταιρείες θα αναζητήσουν χώρες με ευνοϊκότερες διμερείς συμφωνίες ή χαμηλότερο συνολικό κόστος, ενισχύοντας περιφερειακά παραγωγικά κέντρα εκτός ΗΠΑ. Σε αυτό το περιβάλλον, μεγάλοι εξαγωγείς όπως η Κίνα και η Βραζιλία, με ώριμες υποδομές και ισχυρά logistics, έχουν πλεονέκτημα έναντι μικρότερων ή λιγότερο οργανωμένων παικτών.
Ευκαιρίες και κίνδυνοι για Ευρώπη και Ελλάδα
Για την Ευρώπη, ένας τέτοιος δασμολογικός σχεδιασμός σημαίνει περαιτέρω περιθωριοποίηση στις αμερικανικές αγορές, εάν δεν υπάρξει συντονισμένη απάντηση ή νέα διμερή συμφωνία. Οι ευρωπαϊκές εξαγωγικές επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των ελληνικών που δραστηριοποιούνται σε αγροδιατροφικά, βιομηχανικά και ναυτιλιακά παραπροϊόντα, θα βρεθούν αντιμέτωπες με αυξημένο κόστος πρόσβασης στις ΗΠΑ.
Για την Ελλάδα ειδικά, η μετατόπιση του εμπορίου προς μεγάλους χαμηλού κόστους προμηθευτές περιορίζει τα περιθώρια κερδοφορίας για μικρότερους εξαγωγείς και εντείνει τον ανταγωνισμό στις διεθνείς αγορές. Η στρατηγική απάντηση δεν μπορεί να είναι η τιμή, αλλά η ποιότητα, η πιστοποίηση, η διαφοροποίηση προϊόντος και η εμβάθυνση σε εξειδικευμένες αγορές.
Σχόλιο 
: Ο ενιαίος δασμός του Τραμπ, αντί να επαναπατρίσει παραγωγή και να «τιμωρήσει» την Κίνα, κινδυνεύει να ενισχύσει τους πιο αποδοτικούς παγκόσμιους παίκτες, μεταφράζοντας τον προστατευτισμό σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για Πεκίνο και Μπραζίλια. Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, το μήνυμα είναι σαφές: λιγότερη εξάρτηση από την αμερικανική ζήτηση και περισσότερη επένδυση σε διαφοροποίηση, καινοτομία και νέες αγορές.
#ΗΠΑ #Τραμπ #δασμοί #Κίνα #Βραζιλία #εμπόριο
