Στο Σαν Φρανσίσκο, η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης συνοδεύεται από εξαντλητικά ωράρια, άγχος και αβεβαιότητα για το μέλλον των εργαζομένων. Το μοντέλο «12 ώρες την ημέρα, χωρίς Σαββατοκύριακο» λειτουργεί ως προειδοποίηση για το τι έρχεται σε ολόκληρη την οικονομία.
Η νέα χρυσή εποχή της τεχνητής νοημοσύνης στις ΗΠΑ δεν χτίζεται πάνω σε bean bags και δωρεάν γεύματα, αλλά σε 12ωρα, επτά ημέρες την εβδομάδα, και σε μια διάχυτη αγωνία για το αν θα υπάρχει δουλειά αύριο. Το Σαν Φρανσίσκο, επίκεντρο της AI οικονομίας, ζει μια επιστροφή στην πιο ακραία εκδοχή της «hustle culture», με τους εργαζόμενους να πιέζονται στα όρια της αντοχής τους.
Η νέα κανονικότητα: 12ωρα, διαμερίσματα-γραφεία και καμία ισορροπία
Ιδρυτές και εργαζόμενοι σε νεοφυείς εταιρείες AI περιγράφουν μια πραγματικότητα όπου η εργάσιμη ημέρα ξεκινά στις 9 το πρωί και μπορεί να τελειώσει στις 3 τα ξημερώματα. Διαμερίσματα μετατρέπονται σε αυτοσχέδια γραφεία, με τους ιδρυτές να ζουν και να εργάζονται στον ίδιο χώρο, διακόπτοντας μόνο για παραγγελίες φαγητού ή σύντομα διαλείμματα για τσιγάρο.
Ο Σάντζου Λοκουχιτίγκε, συνιδρυτής της Mythril, μιας startup τεχνητής νοημοσύνης σε πρώιμο στάδιο, δηλώνει ανοιχτά ότι δουλεύει επτά ημέρες την εβδομάδα, 12 ώρες την ημέρα: «Δεν έχω ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής». Άλλοι εργαζόμενοι μιλούν για 16ωρα ως «κανονικότητα». Ακόμη και η χαλάρωση έχει μετατραπεί σε εργαλείο δικτύωσης: οι ελάχιστες κοινωνικές έξοδοι επιλέγονται με κριτήριο τις επαφές με άλλους startupers.
Η λογική πίσω από αυτή την υπερ-εργασία είναι διπλή: από τη μία, ο φόβος ότι μια διήμερη αποχή από την οθόνη μπορεί να σημαίνει ότι χάνεις μια κρίσιμη τεχνολογική εξέλιξη ή κίνηση του ανταγωνισμού· από την άλλη, η ανάγκη να έχεις κάτι χειροπιαστό να δείξεις σε μελλοντικούς εργοδότες, σε μια αγορά όπου οι θέσεις για junior προγραμματιστές εξαφανίζονται.
Μετατόπιση ισχύος: από τον εργαζόμενο στην εταιρεία
Την προηγούμενη δεκαετία, οι έμπειροι μηχανικοί λογισμικού μπορούσαν σχεδόν να «γράφουν το δικό τους συμβόλαιο». Σήμερα, μετά από περίπου 250.000 απολύσεις στον παγκόσμιο τεχνολογικό κλάδο το 2025, η ισορροπία ισχύος έχει αλλάξει. Μεγάλοι όμιλοι όπως αυτοί των Μαρκ Ζάκερμπεργκ και Έλον Μασκ μιλούν πλέον ανοιχτά για «ακραία σκληρή δουλειά» και «αποδοτικότητα», ενώ αναγνωρίζουν ότι η AI θα αντικαταστήσει μέρος των junior και mid-level μηχανικών.
Ο executive coach Μάικ Ρόμπινς σημειώνει ότι οι συζητήσεις με τις διοικήσεις εταιρειών έχουν μετατοπιστεί: από την «ευημερία και το burnout» της πανδημικής περιόδου, σε «αλλαγή, ανα disruption και αβεβαιότητα». Οι εργαζόμενοι νιώθουν ότι κρίνονται διαρκώς και ότι είναι πιο εύκολο από ποτέ να αντικατασταθούν.
Η AI ως «καναρίνι στο ορυχείο» για την παγκόσμια εργασία
Πέρα από τον στενό τεχνολογικό κλάδο, ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη πλήττει ήδη ιδιαίτερα τους εργαζόμενους αρχικών σταδίων καριέρας. Μελέτη του Στάνφορντ καταγράφει «σημαντικές μειώσεις στην απασχόληση» σε κλάδους με υψηλή έκθεση στην AI, προειδοποιώντας ότι πρόκειται για «καναρίνι στο ορυχείο» για την ευρύτερη οικονομία. Ο διευθύνων σύμβουλος της Anthropic, Ντάριο Αμοντέι, έχει εκτιμήσει ότι έως και το 50% των entry-level θέσεων σε λευκά κολάρα μπορεί να εξαφανιστεί στα επόμενα πέντε χρόνια.
Η επικεφαλής του ΔΝΤ έχει μιλήσει για «τσουνάμι στην αγορά εργασίας», προβλέποντας ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα επηρεάσει –μέσω κατάργησης ή ριζικού μετασχηματισμού– περίπου το 60% των θέσεων στις ανεπτυγμένες οικονομίες. Στο Σαν Φρανσίσκο, τα πρώτα σημάδια είναι ορατά: οδηγοί Uber ανταγωνίζονται αυτόνομα οχήματα, baristas αντικαθίστανται από ρομποτικά coffee bars, ενώ υπηρεσίες που εξυπηρετούν τον τεχνολογικό κλάδο πιέζονται από τις απολύσεις.
Παράλληλα, οι αγγελίες για entry-level θέσεις στην τεχνολογία έχουν μειωθεί περίπου κατά ένα τρίτο από το 2022, ενώ οι απαιτήσεις εμπειρίας (π.χ. τουλάχιστον πέντε χρόνια) αυξάνονται. Το μήνυμα προς τους νέους εργαζόμενους είναι σαφές: χωρίς «ηρωικά» 12ωρα σε startup, δεν θα υπάρξει εύκολη πρόσβαση στην επόμενη δουλειά.
Από πρότυπο σε προειδοποίηση
Για χρόνια, οι επιχειρήσεις διεθνώς μιμούνταν τη Σίλικον Βάλεϊ, αντιγράφοντας πολιτικές όπως η «απεριόριστη άδεια» ή τα περίφημα προνόμια στο γραφείο. Σήμερα, σύμφωνα με τον Ρόμπινς, αυτή η ιδεοποίηση έχει ραγίσει: οι εταιρείες δεν ρωτούν πλέον «τι κάνει η Βάλεϊ για να το υιοθετήσουμε», αλλά παρατηρούν με ανησυχία το άγχος, την υπερ-εργασία και την ανασφάλεια που γεννά η AI.
Η κουλτούρα εργασίας στις νεοφυείς εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι απλώς μια ακόμη υπερβολή της τεχνολογικής βιομηχανίας. Λειτουργεί ως πρόγευση για το πώς ο φόβος αυτοματοποίησης και η πίεση για «να μην μείνεις πίσω» μπορούν να διαβρώσουν τα εργασιακά στάνταρ σε πολλούς κλάδους – από τις υπηρεσίες μέχρι τα επαγγέλματα γραφείου.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική αγορά εργασίας, όπου η επισφάλεια και οι χαμηλές αμοιβές ήδη πιέζουν τους νέους εργαζόμενους, το παράδειγμα του Σαν Φρανσίσκο είναι προειδοποίηση: χωρίς έγκαιρο ρυθμιστικό πλαίσιο για την AI, συλλογικές διαπραγματεύσεις και επένδυση σε επανακατάρτιση, ο συνδυασμός αυτοματοποίησης και ανεξέλεγκτης «κουλτούρας grind» μπορεί να συμπιέσει περαιτέρω μισθούς και δικαιώματα, διευρύνοντας τις ανισότητες.
#τεχνητήΝοημοσύνη #αγοράΕργασίας #ΗΠΑ #startups #εργασιακά
