Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν πλήγματα στο Ιράν, στοχεύοντας –σύμφωνα με τις πληροφορίες που διακινούνται από κυβερνητικές πηγές και αξιωματούχους– κρίσιμα πρόσωπα της ιρανικής ηγεσίας. Η εξέλιξη ανοίγει νέο, υψηλού ρίσκου κύκλο σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, ενώ η Τεχεράνη απάντησε εκτοξεύοντας πυραύλους προς το Ισραήλ και προειδοποίησε ότι αμερικανικές βάσεις και συμφέροντα στην περιοχή βρίσκονται «εντός εμβέλειας».
Το αποτέλεσμα των πληγμάτων ως προς συγκεκριμένους στόχους δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως. Ωστόσο, ισραηλινός αξιωματούχος φέρεται να δήλωσε ότι μεταξύ των στόχων ήταν ο ανώτατος ηγέτης Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν. Παράλληλα, πηγές με γνώση του θέματος ανέφεραν ότι ο Χαμενεΐ δεν βρισκόταν στην Τεχεράνη και είχε μεταφερθεί σε ασφαλή τοποθεσία. Από ιρανικής πλευράς, πηγή κοντά στο κατεστημένο μίλησε για απώλειες ανώτερων διοικητών των Φρουρών της Επανάστασης και πολιτικών αξιωματούχων, χωρίς ανεξάρτητη επιβεβαίωση.
Η πυρηνική διαμάχη «παγώνει» και η διπλωματία χάνει έδαφος
Η κλιμάκωση έρχεται σε μια στιγμή που οι έμμεσες συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα δεν κατέγραψαν πρόοδο την εβδομάδα που πέρασε. Το αποτέλεσμα είναι διπλό: αφενός περιορίζονται οι πιθανότητες αποκλιμάκωσης μέσω διπλωματίας, αφετέρου ενισχύεται το «στρατιωτικό σενάριο» ως βασικό εργαλείο πίεσης.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ παρουσίασε τα πλήγματα ως κίνηση «εξάλειψης επικείμενων απειλών» και ως επιχείρηση που στοχεύει να αποτρέψει την απόκτηση πυρηνικών όπλων από την Τεχεράνη. Σε δημόσιο μήνυμα, έκανε αναφορά και στην κρίση ομήρων του 1979, ενώ κάλεσε τους Ιρανούς να «αναλάβουν» οι ίδιοι την κυβέρνηση τους μετά το πέρας των επιχειρήσεων, τοποθετούμενος σε γραμμή που ερμηνεύεται ως πολιτική πίεση προς το εσωτερικό του Ιράν.
Αντίποινα και επέκταση κινδύνου: Κόλπος σε κατάσταση συναγερμού
Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι το πρώτο κύμα αντιποίνων περιλάμβανε πυραυλικά πλήγματα και επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατά του Ισραήλ, με διακηρυγμένο στόχο τη συνέχιση των επιχειρήσεων μέχρι «ο εχθρός να ηττηθεί αποφασιστικά».
Η ανησυχία, όμως, δεν περιορίζεται σε Ιράν και Ισραήλ. Αναφορές κάνουν λόγο για ισχυρές εκρήξεις που ακούστηκαν σε Άμπου Ντάμπι και Ντουμπάι, ενώ το Μπαχρέιν δήλωσε ότι δέχθηκε πυραυλική επίθεση κοντά σε εγκαταστάσεις που σχετίζονται με την αμερικανική παρουσία. Το Κατάρ ανέφερε ότι αναχαίτισε πυραύλους που το στόχευαν και ότι διατηρεί δικαίωμα απάντησης. Το περιφερειακό ρίσκο ανεβαίνει, και μαζί του ανεβαίνει και η πιθανότητα «αλυσίδας αντιποίνων» που μπορεί να τραβήξει περισσότερους παίκτες στη δίνη.
Πετρέλαιο, Ορμούζ και αερομεταφορές: οι αγορές κοιτάνε τα σημεία-κλειδιά
Η ένταση ενεργοποιεί αυτόματα τις πιο ευαίσθητες «κόκκινες γραμμές» της παγκόσμιας οικονομίας: τις ροές πετρελαίου, τα στενά του Ορμούζ και την ασφάλεια των μεταφορών στον Κόλπο.
Αναφέρθηκαν εκρήξεις κοντά στο ιρανικό νησί Kharg, απ’ όπου –σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία που κυκλοφορούν– διεκπεραιώνεται το μεγαλύτερο μέρος των ιρανικών εξαγωγών αργού. Το σημείο αυτό δεν είναι απλώς «υποδομή»: είναι κόμβος, και κάθε διαταραχή εκεί μεταφράζεται σε ασφάλιστρα κινδύνου, φόβο για μπλοκάρισμα διόδων και ανατιμολόγηση του ρίσκου από τις αγορές ενέργειας και ναυτιλίας.
Ταυτόχρονα, διεθνείς αεροπορικές εταιρείες ακύρωσαν πτήσεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, δείχνοντας ότι ο αντίκτυπος της κρίσης περνά γρήγορα από το στρατιωτικό στο εμπορικό και επιχειρησιακό πεδίο.
Ισραήλ: «προληπτικό χτύπημα» και πολιτικό μήνυμα προς το εσωτερικό του Ιράν
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι η κοινή επιχείρηση δημιουργεί συνθήκες ώστε ο ιρανικός λαός να «πάρει τη μοίρα του στα χέρια του» και να αποτινάξει «τον ζυγό της τυραννίας». Το Ισραήλ χαρακτήρισε την επίθεση προληπτική, με στόχο την άρση απειλών, ενώ ανακοινώθηκαν μέτρα ασφαλείας στο εσωτερικό, κλείσιμο σχολείων/χώρων εργασίας (με εξαιρέσεις) και κλείσιμο του εναέριου χώρου σε πολιτικές πτήσεις.
SBC Σχολιο
Αυτό που ξεκινά ως «στοχευμένο πλήγμα» έχει την κακή συνήθεια να καταλήγει σε περιφερειακό ντόμινο. Η αγορά δεν ενδιαφέρεται για τα συνθήματα περί ασφάλειας· ενδιαφέρεται για το αν θα κλείσει ο Ορμούζ, αν θα χτυπηθούν ενεργειακοί κόμβοι και αν θα γίνει ο Κόλπος ζώνη υψηλού πολεμικού κινδύνου. Σε επίπεδο διαχείρισης κρίσης, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι «ποιος κέρδισε το πρώτο 24ωρο», αλλά ποιος μπορεί να φρενάρει την κλιμάκωση πριν μετατραπεί σε μόνιμο καθεστώς αστάθειας.
