Ο αμερικανικός καταναλωτής, η βασική μηχανή της παγκόσμιας οικονομίας, εμφανίζει πλέον σαφή σημάδια επιβράδυνσης. Η εξέλιξη αυτή τροφοδοτεί ανησυχίες για την αντοχή της ανάπτυξης στις ΗΠΑ και τις επόμενες κινήσεις της Fed.
Ο τίτλος του ρεπορτάζ των Financial Times «The US consumer is slowing» είναι από μόνος του ενδεικτικός: ο Αμερικανός καταναλωτής, που παραδοσιακά στηρίζει σχεδόν τα δύο τρίτα του ΑΕΠ των ΗΠΑ, αρχίζει να πατά φρένο. Παρότι το πλήρες κείμενο του άρθρου βρίσκεται πίσω από paywall, η συζήτηση γύρω από την κόπωση της κατανάλωσης στις ΗΠΑ έχει ήδη ανοίξει στα οικονομικά επιτελεία και στις αγορές.
Γιατί ο αμερικανικός καταναλωτής επιβραδύνει
Τα τελευταία χρόνια, η ανθεκτικότητα της αμερικανικής ζήτησης στηρίχθηκε σε τρεις βασικούς πυλώνες: τα υψηλά αποθέματα αποταμιεύσεων μετά την πανδημία, την ισχυρή αγορά εργασίας και την εύκολη πρόσβαση σε πίστωση. Καθώς όμως τα επιτόκια παραμένουν αυξημένα και ο πληθωρισμός έχει διαβρώσει σταδιακά το πραγματικό εισόδημα, οι αντοχές φαίνεται να εξαντλούνται.
Σημάδια πίεσης είναι ορατά σε κλάδους που λειτουργούν ως «καναρίνια στο ορυχείο», όπως η εστίαση γρήγορου φαγητού και το λιανεμπόριο χαμηλού κόστους. Οι εταιρείες σε αυτούς τους τομείς αναφέρουν πιο προσεκτικούς πελάτες, μικρότερα «καλάθια» αγορών και αυξημένη ευαισθησία στις τιμές. Αυτό υποδηλώνει ότι τα νοικοκυριά, ιδίως τα χαμηλότερου και μεσαίου εισοδήματος, αρχίζουν να προσαρμόζουν βίαια τις δαπάνες τους.
Παράλληλα, η αύξηση του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους –από πιστωτικές κάρτες μέχρι στεγαστικά δάνεια– περιορίζει τον διαθέσιμο χώρο για κατανάλωση. Μεγάλο μέρος της ανάπτυξης των τελευταίων ετών στηρίχθηκε στην πίστωση· όσο η νομισματική πολιτική παραμένει σφιχτή, η δυνατότητα συνέχισης αυτής της δυναμικής περιορίζεται.
Κίνδυνοι για την ανάπτυξη και η επόμενη μέρα
Η επιβράδυνση του αμερικανικού καταναλωτή έχει ευρύτερες συνέπειες. Πρώτον, αυξάνει τον κίνδυνο μιας πιο απότομης επιβράδυνσης της αμερικανικής οικονομίας τους επόμενους μήνες, ιδίως αν συμπέσει με εξασθένιση της αγοράς εργασίας. Δεύτερον, επηρεάζει άμεσα τις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας, καθώς η ζήτηση των ΗΠΑ αποτελεί βασική αγορά για εξαγωγείς από την Ευρώπη μέχρι την Ασία.
Για τις αγορές, τα σήματα κόπωσης στην κατανάλωση δημιουργούν ένα διπλό μήνυμα. Από τη μία πλευρά, ενισχύουν τις προσδοκίες ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα (Fed) θα χρειαστεί να κινηθεί πιο προσεκτικά με τα επιτόκια, για να μην προκαλέσει ύφεση. Από την άλλη, πιέζουν τις αποτιμήσεις εταιρειών που εξαρτώνται από την εσωτερική ζήτηση στις ΗΠΑ, ιδίως στο λιανεμπόριο και στις υπηρεσίες.
Για την Ελλάδα και την Ευρώπη, μια πιο αδύναμη αμερικανική κατανάλωση μπορεί να μεταφραστεί σε χαμηλότερη ζήτηση για εξαγωγές, μεγαλύτερη μεταβλητότητα στις αγορές και πιθανώς σε αναζήτηση «ασφαλών καταφυγίων» από τους επενδυτές. Σε ένα ήδη εύθραυστο διεθνές περιβάλλον, η κόπωση του αμερικανικού καταναλωτή λειτουργεί ως ακόμη ένας παράγοντας αβεβαιότητας που οι κυβερνήσεις και οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να αγνοήσουν.
Σχόλιο 
: Η σταδιακή επιβράδυνση της κατανάλωσης στις ΗΠΑ δεν είναι μεμονωμένο επεισόδιο αλλά αποτέλεσμα παρατεταμένης συμπίεσης πραγματικών εισοδημάτων και ακριβής πίστωσης. Αν επιβεβαιωθεί σε σκληρά μακροοικονομικά στοιχεία, θα αναγκάσει τη Fed σε πιο συμβιβαστική στάση και τις αγορές να επανατιμολογήσουν τον κίνδυνο, με άμεσες προεκτάσεις και για την ευρωπαϊκή –άρα και την ελληνική– οικονομία.
#ΗΠΑ #κατανάλωση #οικονομία #Fed
