Μεγάλη βρετανική μελέτη σε πάνω από 322.000 ενήλικες δείχνει ότι οι «νυχτόβιοι» έχουν σημαντικά αυξημένη πιθανότητα κακής καρδιαγγειακής υγείας και εμφάνισης εμφράγματος ή εγκεφαλικού. Οι ειδικοί, ωστόσο, υπογραμμίζουν ότι στοχευμένες αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να αντιστρέψουν μεγάλο μέρος του κινδύνου.
Η φυσική τάση ενός ανθρώπου να λειτουργεί καλύτερα πρωί ή βράδυ – ο λεγόμενος χρονότυπος – φαίνεται ότι δεν είναι απλώς ζήτημα συνήθειας, αλλά παράγοντας που συνδέεται με την καρδιαγγειακή υγεία. Νέα μεγάλη μελέτη, δημοσιευμένη στο «Journal of the American Heart Association», καταγράφει σαφή επιβάρυνση για όσους αυτοχαρακτηρίζονται ως «βραδινοί τύποι» ή «νυχτόβιοι», ιδίως στις γυναίκες μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας.
Τι έδειξε η μελέτη της UK Biobank
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερους από 322.000 ενήλικες που συμμετέχουν στην UK Biobank, μια μακροχρόνια βάση πληθυσμιακών μελετών από την Αγγλία, τη Σκωτία και την Ουαλία. Οι συμμετέχοντες κατέταξαν μόνοι τους τον εαυτό τους σε τρεις κατηγορίες χρονότυπου: «πρωινοί τύποι», «ενδιάμεσοι» και «βραδινοί τύποι».
Χρησιμοποιήθηκε το πλαίσιο Life’s Essential 8 της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας, το οποίο βαθμολογεί οκτώ κρίσιμους δείκτες καρδιαγγειακής υγείας – διατροφή, σωματική δραστηριότητα, κάπνισμα, ποιότητα ύπνου, σωματικό βάρος, χοληστερόλη, σάκχαρο αίματος και αρτηριακή πίεση – σε κλίμακα από 0 έως 100. Έτσι, η ανάλυση δεν περιορίστηκε σε μεμονωμένους παράγοντες, αλλά σε μια συνολική εικόνα κινδύνου.
Τα αποτελέσματα ήταν σαφή: οι «νυχτόβιοι» είχαν 79% μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίζουν συνολικά κακή καρδιαγγειακή υγεία σε σχέση με την ενδιάμεση ομάδα. Σε ορίζοντα σχεδόν 14 ετών παρακολούθησης, ο κίνδυνος εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου – έμφραγμα ή εγκεφαλικό επεισόδιο – ήταν κατά 16% υψηλότερος για τους βραδινούς τύπους. Αντίθετα, οι «πρωινοί τύποι» εμφάνισαν 5% μικρότερη πιθανότητα κακής καρδιαγγειακής υγείας.
Ο ρόλος της «ασυμφωνίας» με τα κοινωνικά ωράρια
Κατά τον επικεφαλής της μελέτης, δρ Σίνα Κιανέρσι από το Brigham and Women’s Hospital και την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, ο χρονότυπος αντανακλά τον εσωτερικό βιολογικό ρυθμό κάθε ανθρώπου. Το πρόβλημα φαίνεται να προκύπτει όταν το βιολογικό ρολόι δεν ευθυγραμμίζεται με τις απαιτήσεις της καθημερινότητας: τυπικά ωράρια εργασίας, κοινωνικές υποχρεώσεις και σταθερές πρωινές δεσμεύσεις.
Αυτή η «κοινωνική τζετ λάγκ», όπως συχνά αποκαλείται, οδηγεί σε χρόνια στέρηση ή υποβάθμιση του ύπνου, διαταραχές στις ορμονικές εκκρίσεις και δυσκολία τήρησης υγιεινών συνηθειών (ισορροπημένη διατροφή, τακτική άσκηση). Τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα εμφανή στις γυναίκες, όπου η στατιστική συσχέτιση μεταξύ βραδινού χρονότυπου και καρδιαγγειακών συμβαμάτων ήταν ακόμη ισχυρότερη.
Πώς μπορούν να προστατευθούν οι «νυχτόβιοι»
Οι ειδικοί επιμένουν ότι ο αυξημένος κίνδυνος δεν είναι «καταδίκη». Η καθηγήτρια Νευρολογίας Κρίστεν Κνάτσον τονίζει ότι η καρδιοπάθεια δεν είναι εγγενές χαρακτηριστικό των νυχτόβιων, εφόσον δοθεί έμφαση στον επαρκή και ποιοτικό ύπνο και στην αποφυγή καπνίσματος.
Οι ερευνητές προτείνουν πρακτικές παρεμβάσεις: σταθερό ωράριο ύπνου, προσπάθεια μετατόπισης της δραστηριότητας σε πιο πρωινές ώρες, συστηματική πρωινή έκθεση στο φυσικό φως για «ρύθμιση» του βιολογικού ρολογιού, τακτική σωματική άσκηση και αυστηρός έλεγχος αρτηριακής πίεσης, χοληστερόλης και σακχάρου. Η διακοπή του καπνίσματος παραμένει, όπως υπενθυμίζει ο δρ Κιανέρσι, από τα πιο ισχυρά μέτρα για τη μακροπρόθεσμη προστασία της καρδιάς.
Για τα συστήματα υγείας, τα ευρήματα ανοίγουν τον δρόμο για πιο εξατομικευμένη πρόληψη: η ενσωμάτωση του χρονότυπου στην κλινική αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό ομάδων υψηλότερου κινδύνου και στην έγκαιρη παρέμβαση, πριν εκδηλωθούν σοβαρά καρδιαγγειακά επεισόδια.
Σχόλιο 
: Η μελέτη υπογραμμίζει ότι η πρόληψη καρδιοπαθειών δεν είναι μόνο ζήτημα χοληστερόλης και πίεσης, αλλά και διαχείρισης του χρόνου και του ύπνου. Για μια κοινωνία όπως η ελληνική, με έντονη νυχτερινή δραστηριότητα, η ενσωμάτωση του χρονότυπου στις πολιτικές δημόσιας υγείας μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμο εργαλείο περιορισμού του κόστους από καρδιαγγειακά νοσήματα.
#υγεία #καρδιαγγειακά #ύπνος #ιατρικήΈρευνα #τρόποςΖωής
