Η νέα ετήσια έκθεση της Human Rights Watch περιγράφει μια πρωτοφανή παγκόσμια οπισθοδρόμηση στα ανθρώπινα δικαιώματα, αποδίδοντας ευθύνες τόσο σε αυταρχικά καθεστώτα όσο και σε μεγάλες δημοκρατίες. Η Ελλάδα κατονομάζεται για υπονόμευση θεσμών, παραβιάσεις στα σύνορα και σοβαρή κρίση ελευθεροτυπίας.
Σε ιδιαίτερα ανησυχητικούς τόνους, η Human Rights Watch (HRW) καταγράφει στην ετήσια έκθεσή της μια γενικευμένη υποχώρηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων διεθνώς. Η οργάνωση δεν περιορίζεται στην κριτική αυταρχικών καθεστώτων, αλλά επιρρίπτει ευθύνες και σε μεγάλες δημοκρατίες, περιλαμβανομένων των ΗΠΑ και κρατών-μελών της ΕΕ, ενώ η Ελλάδα βρίσκεται ρητά στο στόχαστρο για την κατάσταση των θεσμών, των προσφύγων και της ελευθερίας του Τύπου.
ΗΠΑ, αυταρχισμός και κατάρρευση του διεθνούς πλαισίου
Στο σκέλος που αφορά τις ΗΠΑ, η HRW υποστηρίζει ότι η εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ έχει «υποσκάψει τα θεμέλια μιας τάξης που βασίζεται σε κανόνες» για την προώθηση της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η έκθεση φέρνει ως παραδείγματα την υπερβολική χρήση βίας από την Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICE) και τις συλλήψεις ξένων φοιτητών λόγω των πολιτικών τους απόψεων.
Ο Φίλιπ Φρις, επικεφαλής του γερμανικού παραρτήματος της HRW, επισημαίνει ότι οι κανόνες προστασίας των δικαιωμάτων που οικοδομήθηκαν επί δεκαετίες «κινδυνεύουν να συνθλιβούν» ανάμεσα στην αμερικανική κυβέρνηση από τη μία και αυταρχικά κράτη όπως η Ρωσία και η Κίνα από την άλλη. Ο εκτελεστικός διευθυντής της HRW, Φιλίπ Μπολοπιόν, κάνει λόγο για «κύμα αυταρχισμού» και χαρακτηρίζει την αναχαίτισή του ως «πρόκληση της γενιάς μας».
Ελλάδα: ατιμωρησία, προσφυγικό και ελευθερία του Τύπου
Η έκθεση δεν αφήνει στο απυρόβλητο την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ για την Ελλάδα κάνει λόγο για κυβερνητικές πρακτικές που «υπονομεύουν δημοκρατικούς θεσμούς». Ειδική μνεία γίνεται στην υπόθεση των Τεμπών, όπου, σύμφωνα με τη HRW, δεν έχουν αποδοθεί ακόμη ευθύνες για το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα, στοιχείο που τροφοδοτεί την αίσθηση ατιμωρησίας.
Στο πεδίο της μεταναστευτικής πολιτικής, η οργάνωση καταγγέλλει παραβιάσεις δικαιωμάτων μεταναστών και προσφύγων, σε μια περίοδο που η Ελλάδα επιχειρεί να εμφανιστεί ως «ασπίδα» της ΕΕ στα εξωτερικά σύνορα. Το πλέον καίριο, όμως, χτύπημα αφορά την ελευθερία του Τύπου: η HRW υπενθυμίζει ότι για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά η Ελλάδα κατατάσσεται τελευταία μεταξύ των χωρών της ΕΕ στον δείκτη των «Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα».
Η έκθεση καταγράφει «συνεχείς προκλήσεις» για τους δημοσιογράφους, μιλώντας για περιστατικά παρενόχλησης, κυβερνητικές παρεμβάσεις, παρακολουθήσεις και αγωγές SLAPP, που λειτουργούν αποτρεπτικά για την ερευνητική δημοσιογραφία και τον δημόσιο έλεγχο της εξουσίας.
Ιράν και παγκόσμια οπισθοδρόμηση υπό το βλέμμα της ΕΕ
Ιδιαίτερα ζοφερή είναι η εικόνα που περιγράφεται για το Ιράν, με τη HRW να κάνει λόγο για βίαιη καταστολή αντικαθεστωτικών διαδηλώσεων, μαζικές συλλήψεις και εκτελέσεις μετά από «πολιτικά υποκινούμενες δίκες». Οι συνέπειες για μειονότητες, όπως οι Άραβες και οι Κούρδοι, χαρακτηρίζονται δυσανάλογα επώδυνες.
Την ίδια στιγμή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην πρόσφατη ολομέλειά του, μιλά για «παγκόσμια οπισθοδρόμηση» της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων, προειδοποιώντας για «πρωτοφανείς απειλές» κατά των πολυμερών θεσμών. Οι ευρωβουλευτές ζητούν ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων να αποτελεί ρητή προϋπόθεση για κάθε εμπορική συμφωνία της ΕΕ με τρίτες χώρες, επιχειρώντας να συνδέσουν την οικονομική ισχύ της Ένωσης με μια πιο συνεκτική αξιακή ατζέντα.
Σχόλιο 
: Η έκθεση της HRW λειτουργεί ως διπλός καθρέφτης: αποκαλύπτει την κρίση αξιοπιστίας της Δύσης στον ρόλο του «θεματοφύλακα» των δικαιωμάτων και ταυτόχρονα φωτίζει τα εγχώρια ελλείμματα θεσμικού κράτους δικαίου. Για την Ελλάδα, η σύγκλιση διεθνών εκθέσεων (HRW, RSF, αποφάσεις ευρωπαϊκών θεσμών) συγκροτεί πλέον συστημικό κατηγορητήριο. Η πολιτική ηγεσία δύσκολα μπορεί να το αντιμετωπίσει ως «επικοινωνιακό θόρυβο» χωρίς ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις σε δικαιοσύνη, διαφάνεια, λογοδοσία και ελευθεροτυπία.
#ανθρωπιναδικαιωματα #Ελλαδα #HumanRightsWatch #ΕΕ #δικαιωματα #Τυπος
