Κλιμακώνεται η γεωπολιτική αντιπαράθεση γύρω από τη Διώρυγα του Παναμά, μετά την ακύρωση της κινεζικής παραχώρησης σε δύο στρατηγικά λιμάνια και τις σκληρές προειδοποιήσεις του Πεκίνου. Ο πρόεδρος Χοσέ Ραούλ Μουλίνο απαντά ότι η χώρα του απλώς εφαρμόζει το κράτος δικαίου και τις αποφάσεις μιας ανεξάρτητης Δικαιοσύνης.
Σε ευθεία σύγκρουση με την Κίνα οδηγείται ο Παναμάς, μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου της χώρας να κηρύξει αντισυνταγματική την παραχώρηση διαχείρισης δύο λιμένων της Διώρυγας σε εταιρεία με έδρα το Χονγκ Κονγκ. Ο πρόεδρος Χοσέ Ραούλ Μουλίνο απέρριψε κατηγορηματικά την απειλή του Πεκίνου ότι ο Παναμάς θα πληρώσει «βαρύ τίμημα» σε πολιτικό και οικονομικό επίπεδο.
Η σύγκρουση για τη σύμβαση και η επίκληση του κράτους δικαίου
Αφορμή για την κρίση αποτέλεσε η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου του Παναμά, η οποία ακυρώνει τη σύμβαση παραχώρησης που επέτρεπε στην CK Hutchison, όμιλο με έδρα το Χονγκ Κονγκ, να διαχειρίζεται τα λιμάνια Κριστομπάλ στην πλευρά του Ατλαντικού και Μπαλμπόα στην πλευρά του Ειρηνικού. Η παραχώρηση είχε ανανεωθεί το 2021 για ακόμη 25 χρόνια, ωστόσο ο γενικός ελεγκτής της χώρας εισηγήθηκε την ακύρωσή της, κρίνοντας ότι οι όροι της ήταν αντίθετοι προς τα εθνικά συμφέροντα.
Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Μουλίνο τόνισε ότι «απορρίπτει σθεναρά» τις απειλές της κινεζικής πλευράς και υπογράμμισε πως ο Παναμάς είναι κράτος που «τηρεί το κράτος δικαίου και σέβεται τις αποφάσεις της Δικαιοσύνης, η οποία είναι ανεξάρτητη από την κεντρική κυβέρνηση». Προανήγγειλε επίσης επίσημη ανακοίνωση και περαιτέρω ενέργειες από το υπουργείο Εξωτερικών.
Πεκίνο εναντίον Παναμά με φόντο τον ανταγωνισμό ΗΠΑ – Κίνας
Η απώλεια της παραχώρησης για την CK Hutchison έχει αποκτήσει πλέον συμβολική διάσταση στη μάχη επιρροής ΗΠΑ – Κίνας στη Λατινική Αμερική. Η κινεζική πλευρά, μέσω του Γραφείου Υποθέσεων Χονγκ Κονγκ και Μακάο, χαρακτήρισε την απόφαση του παναμέζικου δικαστηρίου «παράλογη» και «ντροπιαστική», προειδοποιώντας ότι ο Παναμάς θα υποστεί «βαρύ πολιτικό και οικονομικό τίμημα» αν δεν «διορθώσει την πορεία» του.
Ταυτόχρονα, ο εκπρόσωπος του κινεζικού Υπουργείου Εξωτερικών Λιν Τζιάν υποσχέθηκε ότι το Πεκίνο θα «υπερασπιστεί σθεναρά τα νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντα» των κινεζικών επιχειρήσεων, κατηγορώντας τις ΗΠΑ για «ψυχροπολεμική νοοτροπία και ιδεολογικές προκαταλήψεις». Υπενθύμισε μάλιστα ότι «είναι ξεκάθαρο σε όλο τον κόσμο ποιος επιχειρεί να ιδιοποιηθεί βίαια τη Διώρυγα του Παναμά, διαβρώνοντας το διεθνές δίκαιο στο όνομα του κράτους δικαίου», σε μια σαφή αιχμή προς την Ουάσιγκτον.
Η ένταση κλιμακώθηκε ήδη από πέρυσι, όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απείλησε ακόμη και με στρατιωτική δράση για να «ελέγξει» τη Διώρυγα, ζητώντας ρητά την ακύρωση των συμβάσεων της CK Hutchison. Η Διώρυγα, που συνδέει Ατλαντικό και Ειρηνικό, παραμένει κρίσιμος κόμβος για το παγκόσμιο εμπόριο και, συνακόλουθα, πεδίο σκληρού ανταγωνισμού για επιρροή.
Μεταβατική διαχείριση και επόμενα βήματα
Μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, η κυβέρνηση του Παναμά ανέθεσε προσωρινά τη διαχείριση των τερματικών στη δανέζικη ναυτιλιακή Maersk, έως ότου προκηρυχθεί νέα παραχώρηση. Η κίνηση αυτή επιδιώκει να διασφαλίσει τη συνέχεια της λειτουργίας των λιμένων, περιορίζοντας τους κινδύνους για τη ροή του διεθνούς εμπορίου μέσω της Διώρυγας.
Ωστόσο, η υπόθεση αποκαλύπτει πόσο εύθραυστη είναι η ισορροπία για μικρότερες χώρες όπως ο Παναμάς, που βρίσκονται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης μεγάλων δυνάμεων. Η επίκληση του κράτους δικαίου από τον Μουλίνο λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι σε κατηγορίες πολιτικής χειραγώγησης, αλλά δύσκολα θα αμβλύνει τις πιέσεις τόσο από την Κίνα όσο και από τις ΗΠΑ.
Σχόλιο 
: Η κρίση στα λιμάνια της Διώρυγας του Παναμά αναδεικνύει πώς νομικές αποφάσεις για συμβάσεις υποδομών μετατρέπονται σε γεωπολιτικά επεισόδια υψηλού ρίσκου. Ο Παναμάς δοκιμάζει να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο υπερδυνάμεις, αλλά η πραγματική πρόκληση θα είναι αν μπορεί να διατηρήσει θεσμική αυτονομία χωρίς να πληρώσει πράγματι «βαρύ τίμημα» στο εμπόριο και στις επενδύσεις.
#Παναμάς #Κίνα #ΔιώρυγαΠαναμά #ΔιεθνέςΕμπόριο #Γεωπολιτική
