Η Μόσχα κλιμακώνει τον έλεγχο στο ρωσικό διαδίκτυο, επιχειρώντας να αποκόψει πάνω από 100 εκατ. χρήστες από το WhatsApp και να τους κατευθύνει στην κρατικά ελεγχόμενη εφαρμογή Max. Η σύγκρουση με τη Meta και οι περιορισμοί στο Telegram αναδεικνύουν μια στρατηγική ψηφιακής απομόνωσης και ενίσχυσης της κρατικής επιτήρησης.
Η Ρωσία προχωρά σε νέα φάση αυστηρού ελέγχου του ψηφιακού χώρου, στοχοποιώντας αυτή τη φορά το WhatsApp, την πιο διαδεδομένη υπηρεσία ανταλλαγής μηνυμάτων της Meta. Η εταιρεία κατήγγειλε ότι οι ρωσικές αρχές προσπάθησαν να μπλοκάρουν πλήρως την υπηρεσία, με στόχο – όπως υποστηρίζει – να εξαναγκάσουν τους πολίτες να στραφούν σε μια κρατικά ελεγχόμενη εφαρμογή ανταλλαγής μηνυμάτων.
«Η ρωσική κυβέρνηση επιχείρησε να μπλοκάρει πλήρως το WhatsApp σε μια προσπάθεια να οδηγήσει τον κόσμο σε μια κρατική εφαρμογή παρακολούθησης», ανέφερε η πλατφόρμα σε ανάρτησή της στο X, τονίζοντας ότι η απομόνωση άνω των 100 εκατ. χρηστών από ιδιωτική και ασφαλή επικοινωνία «είναι ένα βήμα προς τα πίσω» που θα μειώσει την ασφάλεια των πολιτών στη Ρωσία.
Πίεση σε WhatsApp και Telegram, προώθηση της κρατικής Max
Η κίνηση κατά του WhatsApp έρχεται μετά από ανανεωμένες δυσκολίες πρόσβασης στο Telegram, το δημοφιλέστερο messenger στη Ρωσία, έπειτα από νέους περιορισμούς που ανακοίνωσε ο ρυθμιστής τηλεπικοινωνιών Roskomnadzor. Η υπηρεσία είχε ήδη κατηγορήσει πέρυσι το Telegram και το WhatsApp ότι παραβιάζουν τη ρωσική νομοθεσία, διευκολύνοντας – κατά την εκδοχή της Μόσχας – τρομοκρατικές ενέργειες και διαδικτυακές απάτες.
Μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, η Ρωσία έχει χαρακτηρίσει «εξτρεμιστικές» τις πλατφόρμες Facebook και Instagram, επίσης ιδιοκτησίας Meta, και τις έχει απαγορεύσει. Το μοτίβο είναι σαφές: σταδιακός αποκλεισμός δυτικών πλατφορμών, ενίσχυση εθνικών εναλλακτικών υπό στενό κρατικό έλεγχο.
Στο πλαίσιο αυτό, το Κρεμλίνο προωθεί την εγχώρια εφαρμογή μηνυμάτων Max ως «ασφαλή» εναλλακτική. Ωστόσο, ειδικοί στο διαδίκτυο έχουν καταγγείλει ότι η Max προσφέρει ουσιαστικά «πίσω πόρτα» στις ρωσικές υπηρεσίες ασφαλείας, επιτρέποντας εκτεταμένη πρόσβαση σε προσωπικά δεδομένα και ιδιωτικές συνομιλίες. Ο ιδρυτής του Telegram, Πάβελ Ντούροφ, κατηγόρησε ανοικτά τις ρωσικές αρχές ότι επιχειρούν να «εξαναγκάσουν τους πολίτες να στραφούν σε μια κρατικά ελεγχόμενη εφαρμογή, χτισμένη για επιτήρηση και πολιτική λογοκρισία».
Μάχη για VPN και πλήρης ψηφιακή κυριαρχία
Παρά τις απαγορεύσεις, το WhatsApp και άλλες μπλοκαρισμένες υπηρεσίες παραμένουν προσβάσιμες σε τεχνολογικά εξοικειωμένους χρήστες μέσω εικονικών ιδιωτικών δικτύων (VPN). Όμως και αυτό το «παράθυρο» κλείνει σταδιακά: οι ρωσικές αρχές επιβάλλουν πρόστιμα σε παρόχους VPN και μπλοκάρουν συγκεκριμένες τεχνικές παρακάμψεων, επιχειρώντας να περιορίσουν δραστικά τη δυνατότητα ανώνυμης ή κρυπτογραφημένης πρόσβασης σε ξένες πλατφόρμες.
Το Κρεμλίνο διαμηνύει ότι η τύχη του WhatsApp στη Ρωσία θα εξαρτηθεί από τη διάθεση της Meta να «ευθυγραμμιστεί» με τη ρωσική νομοθεσία. Ο εκπρόσωπος Ντμίτρι Πέσκοφ ξεκαθάρισε ότι αν η εταιρεία διατηρήσει «αδιαπραγμάτευτη στάση» και δεν συμμορφωθεί, «δεν υπάρχει καμία πιθανότητα» να συνεχίσει να λειτουργεί κανονικά στη χώρα.
Η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο μια εφαρμογή, αλλά τον έλεγχο της πληροφορίας και της ιδιωτικότητας σε μια κοινωνία που οδεύει προς όλο και πιο κλειστό, κρατικά φιλτραρισμένο διαδίκτυο. Για τους Ρώσους χρήστες, το διακύβευμα είναι η δυνατότητα να επικοινωνούν ελεύθερα, χωρίς να γνωρίζουν αν κάθε μήνυμα περνά από τα «μάτια» των υπηρεσιών ασφαλείας.
Σχόλιο 
: Η στοχοποίηση του WhatsApp και η ταυτόχρονη προώθηση της Max επιβεβαιώνουν ότι η Μόσχα χτίζει ένα κινεζικού τύπου, αλλά πιο αδιαφανές, μοντέλο «κυριαρχίας στο διαδίκτυο». Για την Ευρώπη και τις Big Tech, το ρωσικό case λειτουργεί ως προειδοποίηση: η γεωπολιτική πλέον καθορίζει ποιος ελέγχει τα data και τις υποδομές επικοινωνίας, με άμεσες επιπτώσεις στα ανθρώπινα δικαιώματα και στην ασφάλεια των πολιτών.
#Ρωσία #WhatsApp #Telegram #Meta #διαδίκτυο #παρακολούθηση #VPN
