Ενώ πετρέλαιο και φυσικό αέριο έχουν μπει στο στόχαστρο κυρώσεων, ο ρωσικός πυρηνικός τομέας παραμένει σε μεγάλο βαθμό εκτός. Η Rosatom αξιοποιεί καύσιμο, τεχνολογία και μακροχρόνια συμβόλαια για να διατηρεί γεωπολιτική επιρροή.
Η Δύση έχει επιταχύνει τον περιορισμό των εσόδων της Ρωσίας από πετρέλαιο και φυσικό αέριο μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, όμως ένα κρίσιμο κομμάτι του ρωσικού ενεργειακού αποτυπώματος συνεχίζει να λειτουργεί με πολύ λιγότερους περιορισμούς: η πυρηνική ενέργεια. Η κρατική Rosatom δεν προσφέρει μόνο καύσιμο ή τεχνογνωσία, αλλά ολοκληρωμένες λύσεις «με το κλειδί στο χέρι» για πυρηνικούς σταθμούς, από τη χρηματοδότηση και την κατασκευή έως βασικά συστήματα αντιδραστήρων και υπηρεσίες λειτουργίας.
Η Rosatom ως «πακέτο» δεκαετιών, όχι ως απλή προμήθεια
Σε αντίθεση με τις βραχυπρόθεσμες αγορές υδρογονανθράκων, τα πυρηνικά έργα «κλειδώνουν» σχέσεις για πολύ μεγάλο χρονικό ορίζοντα. Σύμφωνα με ειδικούς που επικαλείται η Deutsche Welle, η συνεργασία για πυρηνικές υποδομές δημιουργεί εξάρτηση που μπορεί να διαρκέσει τουλάχιστον 4 έως 6 δεκαετίες, καθώς συνδέεται με συντήρηση, αναβαθμίσεις, εφοδιασμό καυσίμου και διαχείριση τεχνικών απαιτήσεων. Έτσι, η πυρηνική διπλωματία λειτουργεί ως κανάλι σταθερής παρουσίας της Μόσχας σε τρίτες χώρες, ακόμη και όταν άλλοι ενεργειακοί δεσμοί κόβονται.
Έσοδα μικρότερα από το πετρέλαιο, αλλά επιρροή δυσανάλογη
Η Rosatom αναφέρει ότι τα έσοδα από έργα στο εξωτερικό αυξήθηκαν κατά 10% το 2024, φτάνοντας τα 18 δισ. δολάρια. Το ποσό είναι σαφώς μικρότερο σε σχέση με το μέγεθος των ρωσικών εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου, ωστόσο η σημασία του πυρηνικού τομέα δεν αποτιμάται μόνο σε έσοδα: αποτιμάται στη δυνατότητα πρόσβασης σε κρίσιμες τεχνολογίες, σε μακροχρόνια συμβόλαια και σε αλυσίδες εφοδιασμού που δεν «μεταφέρονται» εύκολα αλλού.
Η ρωσική παρουσία σε έργα συνεχίζεται σε μια σειρά χωρών εκτός Ευρώπης, ενώ αναφέρεται ότι εργασίες έχουν προχωρήσει και εντός ΕΕ, όπως στο ουγγρικό Paks II, αλλά και σε χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ, όπως η Τουρκία με το Akkuyu. Το συμπέρασμα είναι ότι τα πυρηνικά έργα, λόγω κόστους και χρονικού ορίζοντα, δημιουργούν πολιτικό και οικονομικό «βάρος αδράνειας» που δυσκολεύει τη ρήξη.
Το καύσιμο ως μοχλός: εμπλουτισμένο ουράνιο και αλυσίδες προμήθειας
Κρίσιμο σημείο είναι το εμπλουτισμένο ουράνιο. Στην περίοδο 2013-2023, η Ρωσία εξήγαγε εμπλουτισμένο ουράνιο αξίας 20,5 δισ. δολαρίων, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται. Η αντικατάσταση προμηθευτή δεν είναι γρήγορη διαδικασία: απαιτεί συμφωνίες προμήθειας, δυνατότητα εμπλουτισμού και παραγωγή στοιχείων καυσίμου, με κύκλους που δεν αλλάζουν σε 1 έως 3 χρόνια. Στις ΗΠΑ έχει ήδη τεθεί σε ισχύ απαγόρευση εισαγωγής ουρανίου από τη Ρωσία (Αύγουστος 2024), αλλά προβλέπονται εξαιρέσεις έως το τέλος του 2027 ώστε να αποφευχθούν ελλείψεις.
Σχόλιο 
: Η πυρηνική ισχύς της Ρωσίας δεν είναι «εναλλακτικό» ενεργειακό προϊόν, αλλά υποδομή εξάρτησης. Όσο η Ευρώπη και οι σύμμαχοι καθυστερούν να χτίσουν επαρκή ικανότητα εμπλουτισμού και εναλλακτικές αλυσίδες καυσίμου, η Rosatom θα διατηρεί διαπραγματευτικό πλεονέκτημα που μεταφράζεται σε πολιτικό χώρο ελιγμών για τη Μόσχα.
#Ρωσία #Rosatom #ΠυρηνικήΕνέργεια #Ουράνιο #Κυρώσεις #Γεωπολιτική
