Έκθεση της Transparency International αποκαλύπτει δίκτυο συναλλαγών 8 δισ. δολαρίων ρωσικών συμφερόντων μέσω βρετανικών υπερπόντιων εδαφών μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Στο στόχαστρο πολυτελή γιοτ, αεροσκάφη και κρίσιμος εξοπλισμός για την ενεργειακή βιομηχανία.
Ρωσικές εταιρείες έχουν διοχετεύσει συναλλαγές ύψους περίπου 8 δισ. δολαρίων (περίπου 7,4 δισ. ευρώ) μέσω βρετανικών υπερπόντιων εδαφών από το 2022, παρά το σκληρό καθεστώς διεθνών κυρώσεων που επιβλήθηκε μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Τα ευρήματα προέρχονται από έκθεση του ρωσικού γραφείου της οργάνωσης κατά της διαφθοράς Transparency International, που λειτουργεί πλέον στην εξορία.
Δίκτυο υπεράκτιων συναλλαγών με γιοτ, αεροσκάφη και ενέργεια
Η ανάλυση 29.000 συναλλαγών αποκαλύπτει ένα περίπλοκο δίκτυο «παράκαμψης κυρώσεων», με τη χρήση εταιρειών-κελυφών σε «ανεξέλεγκτες δικαιοδοσίες», όπως τις χαρακτηρίζει η οργάνωση. Πάνω από το 95% του όγκου των συναλλαγών εντοπίζεται σε τέσσερις περιοχές: Βρετανικές Παρθένες Νήσοι, Βερμούδες, Νήσοι Κέιμαν και Γιβραλτάρ.
Στις επίμαχες συναλλαγές περιλαμβάνονται πάνω από 150 πολυτελή γιοτ, δεκάδες αεροσκάφη και εξοπλισμός για τον ιδιαίτερα κερδοφόρο ρωσικό πετρελαϊκό και αεριοπαραγωγικό κλάδο. Μόνο το 2022 καταγράφηκαν 65 συναλλαγές με περιγραφή «yacht», κυρίως σε διαδρομές μεταξύ Τουρκίας και του ρωσικού λιμανιού του Σότσι στη Μαύρη Θάλασσα. Το 2023 ο αριθμός αυξήθηκε σε 97, συμπεριλαμβανομένων παραδόσεων στην προσαρτημένη Κριμαία.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το γιοτ «Universe» αξίας περίπου 100 εκατ. δολαρίων, 74 μέτρων, που εμφανίζεται στα εμπορικά δεδομένα των Νήσων Κέιμαν και έχει στο παρελθόν συνδεθεί με τον Ντμίτρι Μεντβέντεφ, πρώην πρόεδρο της Ρωσίας και νυν αναπληρωτή πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας, ο οποίος βρίσκεται σε λίστα κυρώσεων του Ηνωμένου Βασιλείου. Άλλο σκάφος, το «Marlin», παραδόθηκε στη Ρωσία μέσω εταιρείας των Νήσων Κέιμαν και, σύμφωνα με ρωσικά δημοσιεύματα, αγοράστηκε από τον ολιγάρχη Σεϊλεϊμάν Κερίμοφ για πρόσωπο του στενού κύκλου του Βλαντίμιρ Πούτιν – επίσης υπό βρετανικές κυρώσεις.
Κρίσιμος ρόλος Βρετανικών Παρθένων Νήσων και Βερμούδων
Από τα 8 δισ. δολάρια συναλλαγών που εξέτασε η Transparency International, περίπου 4,4 δισ. δολάρια συνδέονται με εταιρείες στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους. Η τοπική κυβέρνηση έχει ήδη δεχθεί προειδοποιήσεις από το Λονδίνο για καθυστερήσεις στην υιοθέτηση δημόσιου μητρώου πραγματικών δικαιούχων. Σύμφωνα με ρεπορτάζ, εταιρείες που σχετίζονται με την οικογένεια του φιλορώσου πρώην προέδρου της Ουκρανίας Βίκτορ Γιανουκόβιτς φέρονται να εξήγαγαν κάρβουνο από κατεχόμενες περιοχές της Ουκρανίας προς την Τουρκία, με τα έσοδα να καταλήγουν σε υπεράκτιους λογαριασμούς σε εταιρεία των Βρετανικών Παρθένων Νήσων.
Η οργάνωση επισημαίνει ότι, σε αντίθεση με άλλες δικαιοδοσίες, η πλειονότητα των συναλλαγών που αφορούν τις Βρετανικές Παρθένες Νήσους είναι εξαγωγές από τη Ρωσία, κυρίως φυσικοί πόροι, κάτι που «μπορεί να υποδηλώνει προτεραιότητα των ρωσικών εταιρειών στην απόκρυψη εμπορικών εσόδων».
Οι Βερμούδες εμφανίζονται ως η δεύτερη πιο χρησιμοποιούμενη δικαιοδοσία, με συναλλαγές σχεδόν 3 δισ. δολαρίων. Ρωσικές εταιρείες χρησιμοποίησαν εκεί οντότητες για την αγορά εξοπλισμού γεωτρήσεων, αεριοστροβίλων και υλικών για έργα όπως ο αγωγός Sakhalin-2, πλέον υπό τον έλεγχο της Gazprom. Εταιρεία των Βερμούδων φαίνεται επίσης να μεσολάβησε στην πώληση αεροσκάφους Airbus αξίας 55 εκατ. δολαρίων, που σύμφωνα με ρωσικά μέσα συνδέεται με την οικογένεια του Τσετσένου ηγέτη Ραμζάν Καντίροφ, επίσης υπό κυρώσεις.
Πίεση για διαφάνεια και αντιδράσεις από τα νησιά
Οι τοπικές αρχές απορρίπτουν την εικόνα χαλαρής εποπτείας. Η Cayman Finance υποστηρίζει ότι οι βρετανικοί νόμοι κυρώσεων εφαρμόζονται άμεσα και ότι, στο πλαίσιο της «Operation Hektor» με το Ηνωμένο Βασίλειο, έχουν παγώσει ρωσικά περιουσιακά στοιχεία άνω των 9,7 δισ. δολαρίων. Οι Βρετανικές Παρθένες Νήσοι δηλώνουν πως τα δεδομένα της έκθεσης «δεν φαίνεται να αφορούν πραγματικές παραβιάσεις κυρώσεων» και επικαλούνται πάγωμα περιουσιακών στοιχείων ρωσικών συμφερόντων ύψους άνω των 400 εκατ. δολαρίων το 2022.
Το Γιβραλτάρ αυτοχαρακτηρίζεται «πρωτοπόρος στη διαφάνεια», ως το πρώτο υπερπόντιο έδαφος με μητρώο πραγματικών δικαιούχων, σημειώνοντας ότι οι συναλλαγές μέσω εταιρειών του αντιστοιχούν σε λιγότερο από 1% του όγκου που εξετάστηκε. Παράλληλα, το Λονδίνο έχει ζητήσει από υπερπόντια εδάφη και εξαρτώμενες κτήσεις όπως Τζέρσεϊ και Νήσος του Μαν να θεσπίσουν πλήρως προσβάσιμα μητρώα πραγματικών δικαιούχων, αλλά δέχεται κριτική ότι υποχωρεί σε πιέσεις, ιδίως από τις Βρετανικές Παρθένες Νήσους, ως προς το εύρος της δημόσιας πρόσβασης.
Η Transparency International περιγράφει μια «δυσλειτουργική ισορροπία» όπου παράνομες ροές κεφαλαίων, φοροαποφυγή και παράκαμψη κυρώσεων διοχετεύονται συστηματικά μέσω εταιρειών και διαμεσολαβητών σε αδιαφανείς δικαιοδοσίες. Τα ευρήματα αναδεικνύουν τα κενά του διεθνούς πλαισίου κυρώσεων και θέτουν υπό αμφισβήτηση την αποτελεσματικότητα της βρετανικής πολιτικής εποπτείας επί των υπερπόντιων εδαφών της.
Σχόλιο 
: Η υπόθεση αποδεικνύει ότι χωρίς πραγματική, δημόσια διαφάνεια στους πραγματικούς δικαιούχους και αυστηρή διασύνδεση τελωνειακών, τραπεζικών και κυρωτικών μητρώων, ακόμη και αυστηρά καθεστώτα κυρώσεων μετατρέπονται σε «κόστος συναλλαγής» για τις ελίτ. Για την Ευρώπη –και για χώρες όπως η Ελλάδα με ισχυρή ναυτιλία και διαμετακομιστικό ρόλο– το μήνυμα είναι σαφές: η γεωπολιτική αξιοπιστία περνά πλέον μέσα από την ικανότητα εντοπισμού και διακοπής σύνθετων υπεράκτιων δομών που τροφοδοτούν πολέμους και αυταρχικά καθεστώτα.
#Ρωσία #Κυρώσεις #Υπεράκτιες #ΒρετανικέςΠαρθένεςΝήσοι #Βερμούδες #Κέιμαν #Γιβραλτάρ
