Ο πόλεμος στην Ουκρανία μπαίνει στον πέμπτο χρόνο, διαψεύδοντας τις προβλέψεις για γρήγορη ρωσική νίκη. Το Κρεμλίνο αναζητά διέξοδο χωρίς να μπορεί να επιβάλει τους αρχικούς του στόχους.
Τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής, η Ουκρανία όχι μόνο δεν κατέρρευσε, όπως προέβλεπαν οι περισσότεροι αναλυτές, αλλά συνεχίζει να αντιστέκεται, μετατρέποντας τον πόλεμο σε μακροχρόνιο γεωπολιτικό αδιέξοδο για τη Μόσχα. Παρά την τεράστια διαφορά σε πληθυσμό, ΑΕΠ και στρατιωτικά μέσα, η Ρωσία δεν κατόρθωσε να επιβάλει μια γρήγορη νίκη και βρίσκεται εγκλωβισμένη σε έναν πόλεμο φθοράς με υψηλό κόστος σε ανθρώπινες ζωές και υλικό.
Η αντοχή της Ουκρανίας και ο πόλεμος των drones
Η ουκρανική αντοχή εδράζεται πρωτίστως στο ηθικό. Παρά τις εκατοντάδες χιλιάδες απωλειών, με δεκάδες χιλιάδες νεκρούς στρατιώτες, η κοινωνία επαναλαμβάνει το ίδιο μήνυμα: «Δεν έχουμε επιλογή, αν θέλουμε να επιβιώσουμε, πρέπει να πολεμήσουμε». Αυτό το υπαρξιακό διακύβευμα δεν έχει αντίστοιχο στη ρωσική πλευρά, όπου ο πόλεμος δεν βιώνεται ως ζήτημα εθνικής επιβίωσης.
Καθοριστική είναι και η τεχνολογική διάσταση. Τα drones έχουν ανατρέψει την παραδοσιακή ρωσική αντίληψη για πόλεμο ελιγμών με μαζικές τεθωρακισμένες δυνάμεις. Η συγκέντρωση δυνάμεων καθίσταται αυτοκτονική υπό συνεχή εναέρια επιτήρηση και πλήγματα από UAV. Η Ρωσία αναγκάζεται να επιχειρεί με μικρές ομάδες πεζικού και αυτοσχέδια μέσα ανεφοδιασμού, από Ι.Χ. μέχρι ζώα, για να περιορίσει τις απώλειες σε άρματα και τεθωρακισμένα.
Η Ουκρανία, αξιοποιώντας ένα δίκτυο τεχνολογικά καταρτισμένων πολιτών και αυτοσχέδιων εργαστηρίων, έχει αποκτήσει ποιοτικό πλεονέκτημα στα drones και στα εγχώρια βλήματα μεγάλου βεληνεκούς. Με αυτά πλήττει ρωσικά κέντρα διοίκησης, αεροδρόμια, αποθήκες πυρομαχικών και –κυρίως– διυλιστήρια, προκαλώντας διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα και στην αγορά καυσίμων της Ρωσίας, χωρίς όμως να επιτυγχάνει στρατηγικό οικονομικό στραγγαλισμό.
Ρωσικό στρατιωτικό αδιέξοδο και πολιτικές επιλογές Πούτιν
Παρά την υλική της υπεροχή, η Ρωσία δεν έχει καταφέρει σημαντικές εδαφικές κατακτήσεις τα τελευταία δύο χρόνια. Μετά την κατάληψη της Αβντιίβκα στις αρχές του 2024, η πρόοδος μετριέται σε δεκάδες μέτρα την ημέρα, ενώ το συνολικό κέρδος εδάφους είναι περιορισμένο. Η κατάληψη του συνόλου του Ντονμπάς προϋποθέτει σφοδρές αστικές μάχες σε μεγάλες πόλεις, με τεράστιο αναμενόμενο κόστος.
Ταυτόχρονα, η Μόσχα αντιμετωπίζει και δικά της προβλήματα ανθρώπινου δυναμικού. Παρά το μεγαλύτερο πληθυσμιακό της μέγεθος, στρέφεται όλο και περισσότερο σε ξένους μαχητές από Αφρική, Κούβα, Κεντρική Ασία, ακόμη και Ινδία και Νεπάλ, ενώ αναφέρεται και συμμετοχή βορειοκορεατικών δυνάμεων. Η ανάγκη για υψηλά μπόνους και μισθούς για να προσελκύσει συμβασιούχους στρατιώτες επιβαρύνει τον ρωσικό προϋπολογισμό.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο Βλαντίμιρ Πούτιν φαίνεται να δοκιμάζει μια νέα πολιτική φόρμουλα: προτείνει συμφωνία εφόσον η Ουκρανία παραχωρήσει το υπόλοιπο της περιφέρειας Ντονέτσκ, παρότι η Ρωσία ελέγχει πλήρως μόνο το Λουγκάνσκ από τις τέσσερις επαρχίες που έχει επισήμως θέσει ως στόχο. Η κίνηση αυτή δείχνει ότι το Κρεμλίνο αναγνωρίζει σιωπηρά τα όρια της στρατιωτικής του ισχύος.
Ωστόσο, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι απορρίπτει κάθε διευθέτηση που θα επιβράβευε την αποτυχία της Ρωσίας στο πεδίο με εδαφικά κέρδη, θέση που στηρίζεται –σύμφωνα με δημοσκοπήσεις– από περίπου το 75% των Ουκρανών, παρά την κόπωση του πολέμου. Ακόμη και η διακοπή της άμεσης αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας από τον Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει οδηγήσει σε κάμψη της ουκρανικής βούλησης για αντίσταση.
Σχόλιο 
: Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει μετατραπεί σε σύγκρουση αντοχών, τεχνολογικής καινοτομίας και πολιτικής βούλησης. Ο Πούτιν δεν μπορεί να πετύχει τους μέγιστους στόχους του χωρίς δυσανάλογο κόστος, ενώ το Κίεβο δεν μπορεί να αποδεχθεί μια ειρήνη που θα νομιμοποιεί την επιθετικότητα. Για την Ευρώπη –και την Ελλάδα– το συμπέρασμα είναι σαφές: η ασφάλεια δεν είναι δεδομένη, η τεχνολογία αλλάζει ριζικά τη φύση του πολέμου και η ενεργειακή και γεωπολιτική προσαρμογή πρέπει να θεωρείται μακροχρόνιο στρατηγικό ζητούμενο.
#Ουκρανία #Ρωσία #Πούτιν #Ζελένσκι #πόλεμος #γεωπολιτική #drones
