Η Ελλάδα καταγράφει από τα υψηλότερα έμφυλα χάσματα μισθών και συντάξεων στην ΕΕ. Οι συνέπειες επεκτείνονται σε φτώχεια, ανάπτυξη και δημογραφικό.
Τα στοιχεία για τις οικονομικές ανισότητες μεταξύ γυναικών και αντρών στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση αποκαλύπτουν μια σταθερή, δομική στρέβλωση της αγοράς εργασίας και του ασφαλιστικού συστήματος. Οι γυναίκες αμείβονται λιγότερο, εργάζονται συχνότερα μερικώς και καταλήγουν να λαμβάνουν αισθητά χαμηλότερες συντάξεις, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τον κίνδυνο φτώχειας στην τρίτη ηλικία.
Μισθολογικό χάσμα και αόρατη εργασία
Στην ΕΕ, το έμφυλο μισθολογικό χάσμα ανέρχεται κατά μέσο όρο στο 12,7%. Η Ελλάδα καταγράφει σαφώς χειρότερη εικόνα: σύμφωνα με το ΙΝΕ ΓΣΕΕ, οι Ελληνίδες λαμβάνουν 16,5% χαμηλότερο μισθό από τους άντρες για ίση εργασία. Με απλά λόγια, χρειάζονται περίπου 1,5 μήνα επιπλέον δουλειά τον χρόνο για να φτάσουν το μέσο ετήσιο εισόδημα ενός άντρα εργαζόμενου.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ελληνικό. Εσθονία, Αυστρία, Γερμανία, Ουγγαρία και Σλοβακία εμφανίζουν τα μεγαλύτερα χάσματα, ενώ Λουξεμβούργο, Ρουμανία, Σλοβενία, Πολωνία, Ιταλία και Βέλγιο έχουν περιορίσει σημαντικά τις διαφορές. Ωστόσο, πίσω από τους αριθμούς κρύβεται μια κοινή ευρωπαϊκή πραγματικότητα: η γυναικεία εργασία παραμένει υποτιμημένη, ιδιαίτερα σε κλάδους όπου κυριαρχούν οι γυναίκες.
Χαρακτηριστικό είναι ότι το 28% των γυναικών εργάζονται με μερική απασχόληση, συχνά όχι από επιλογή αλλά επειδή επωμίζονται τη φροντίδα παιδιών και ηλικιωμένων. Έρευνες δείχνουν ότι, σε ετήσια βάση, οι γυναίκες εργάζονται από 54 έως 67 ημέρες «δωρεάν» σε σχέση με τους άντρες, ενώ αν συνυπολογιστεί η μη αμειβόμενη οικιακή εργασία, το φορτίο ισοδυναμεί με πάνω από 8 επιπλέον εβδομάδες δουλειάς τον χρόνο.
Συντάξεις, φτώχεια και ευρωπαϊκή απάντηση
Το μισθολογικό χάσμα μεταφέρεται αυτούσιο –και μάλιστα ενισχυμένο– στο επίπεδο των συντάξεων. Στην ΕΕ, η διαφορά στα συνταξιοδοτικά δικαιώματα μεταξύ γυναικών και αντρών φτάνει το 25,4%. Αιτίες: χαμηλότεροι μισθοί, διακοπές καριέρας για φροντίδα οικογένειας, μακρές περίοδοι μερικής απασχόλησης.
Η Μάλτα εμφανίζει το μεγαλύτερο συνταξιοδοτικό χάσμα (περίπου 40%), ακολουθούμενη από Ολλανδία και Αυστρία. Στον αντίποδα, Εσθονία, Σλοβακία, Τσεχία και Ουγγαρία έχουν περιορίσει τις αποκλίσεις σε μονοψήφια ποσοστά. Στην Ελλάδα, το χάσμα φτάνει το 23,8%, καθιστώντας τις Ελληνίδες συνταξιούχους ιδιαίτερα ευάλωτες.
Δεν είναι τυχαίο ότι οι γυναίκες άνω των 65 ετών αντιμετωπίζουν σχεδόν διπλάσιο κίνδυνο φτώχειας σε σχέση με τους άντρες σε 22 χώρες της ΕΕ. Η μη αμειβόμενη φροντίδα και η διακοπτόμενη εργασιακή διαδρομή οδηγούν σε μικρότερα συντάξιμα εισοδήματα, άρα σε χαμηλότερες συντάξεις και περιορισμένη οικονομική αυτονομία.
Απέναντι σε αυτήν την εικόνα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά ένα ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης για την εξάλειψη του έμφυλου μισθολογικού και συνταξιοδοτικού χάσματος. Κεντρικοί άξονες είναι οι καλύτερες συνθήκες εργασίας και οι δίκαιοι μισθοί σε κλάδους με υψηλή γυναικεία απασχόληση, αλλά και η ουσιαστική επένδυση σε υπηρεσίες παιδικής και ηλικιωμένης φροντίδας, όπως προβλέπει η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τη Φροντίδα.
Οι ευρωβουλευτές επισημαίνουν ότι η βελτίωση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας δεν είναι μόνο ζήτημα δικαιοσύνης, αλλά και κρίσιμος μοχλός για να αντιμετωπιστεί η έλλειψη δεξιοτήτων και εργατικού δυναμικού και να ενισχυθεί η παραγωγικότητα και η ανάπτυξη στην ΕΕ.
Σχόλιο 
: Το έμφυλο χάσμα μισθών και συντάξεων δεν είναι «παράπλευρη» κοινωνική αδικία αλλά σκληρός οικονομικός παράγοντας: συμπιέζει τη ζήτηση, αποδυναμώνει τη φορολογική και ασφαλιστική βάση και τροφοδοτεί τη γυναικεία φτώχεια, ειδικά στην τρίτη ηλικία. Για την Ελλάδα, με έντονο δημογραφικό πρόβλημα, η αξιοποίηση του γυναικείου ανθρώπινου κεφαλαίου σε πλήρη και ποιοτική απασχόληση είναι όρος βιωσιμότητας, όχι πολυτέλεια. Χωρίς στοχευμένες πολιτικές σε μισθολογική διαφάνεια, συλλογικές συμβάσεις, φροντίδα και κατανομή οικογενειακών ευθυνών, το ασφαλιστικό ρίσκο θα εντείνεται και το κοινωνικό κόστος θα πολλαπλασιάζεται.
#γυναίκες #μισθολογικό_χάσμα #συντάξεις #εργασία #ΕΕ
