Οι Γερμανοί Φιλελεύθεροι (FDP) αντιμετωπίζουν μια εκλογική αναμέτρηση που μπορεί να σημάνει το τέλος της μεταπολεμικής τους επιρροής. Η μάχη στη Βάδη-Βυρτεμβέργη συμπυκνώνει τη διάβρωση του πολιτικού κέντρου και την άνοδο της άκρας δεξιάς.
Οι φιλελεύθεροι της Γερμανίας, το Κόμμα των Ελευθέρων Δημοκρατών (FDP), εισέρχονται στις περιφερειακές εκλογές της Βάδης-Βυρτεμβέργης με την πλάτη στον τοίχο. Ένα αποτέλεσμα κάτω από το όριο του 5% θα τους αφήσει εκτός τοπικού κοινοβουλίου για πρώτη φορά στην ιστορία τους και, όπως παραδέχονται κορυφαία στελέχη, θα μπορούσε να αποτελέσει προάγγελο για την οριστική τους περιθωριοποίηση σε ομοσπονδιακό επίπεδο.
Από ρυθμιστής της εξουσίας σε κόμμα υπό εξαφάνιση
Το FDP υπήρξε για δεκαετίες ο κλασικός «ρυθμιστής» της μεταπολεμικής γερμανικής πολιτικής. Συμμετείχε ως μικρός εταίρος σε 18 από τις 25 ομοσπονδιακές κυβερνήσεις της Δυτικής Γερμανίας και μετέπειτα ενιαίας Γερμανίας, εναλλάσσοντας συνεργασίες με Χριστιανοδημοκράτες και Σοσιαλδημοκράτες. Σήμερα όμως, δημοσκοπικά κινείται γύρω στο 3% σε εθνικό επίπεδο, ενώ στη Βάδη-Βυρτεμβέργη εμφανίζει σχεδόν υποδιπλασιασμό των ποσοστών του σε σχέση με τις προηγούμενες εκλογές.
Η εκλογική κατάρρευση επιταχύνθηκε μετά την πτώση της προηγούμενης τρικομματικής κυβέρνησης υπό τον Όλαφ Σολτς, στην οποία το FDP συμμετείχε ως εταίρος. Η αποκάλυψη εσωτερικού σχεδίου –το αποκαλούμενο «D-Day»– για την ανατίναξη της τότε συμμαχίας, το 2024, έπληξε καίρια την αξιοπιστία του κόμματος. Στις πρόωρες εθνικές εκλογές που ακολούθησαν, οι ψηφοφόροι του στράφηκαν μαζικά τόσο προς το συντηρητικό μπλοκ του νυν καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς όσο και προς την ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD).
Χαρακτηριστικό της παρακμής είναι η προσωπική διαδρομή του πρώην προέδρου και υπουργού Οικονομικών, Κρίστιαν Λίντνερ, ο οποίος μετά την ήττα αποσύρθηκε από την πολιτική και ανέλαβε διευθυντικό ρόλο σε μεγάλη αλυσίδα αντιπροσωπειών αυτοκινήτων.
Η Βάδη-Βυρτεμβέργη ως βαρόμετρο για το πολιτικό κέντρο
Η Βάδη-Βυρτεμβέργη, με πληθυσμό περίπου 11 εκατ. κατοίκους και «κοιτίδα» της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας, είναι η πρώτη από μια σειρά πέντε κρίσιμων περιφερειακών αναμετρήσεων μέσα στο έτος. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν μικρό προβάδισμα των Χριστιανοδημοκρατών έναντι των Πρασίνων, ενώ η AfD σχεδόν διπλασιάζει τη δύναμή της σε σχέση με την προηγούμενη εκλογή και αναμένεται να είναι ο μεγάλος κερδισμένος σε όρους ανόδου ποσοστών.
Σε αυτό το πλαίσιο, η τύχη του FDP συνδέεται με τη γενικότερη αποψίλωση του κεντρώου χώρου στη Γερμανία. Όπως επισημαίνει ο πολιτικός επιστήμονας Σίμον Φραντσμαν, το κόμμα έχει χάσει την εμπιστοσύνη των ψηφοφόρων κυρίως στο πεδίο όπου παραδοσιακά υπερείχε: την οικονομική διαχείριση. Παρά το γεγονός ότι η οικονομία και η βιομηχανική αναδιάρθρωση –ιδίως στην αυτοκινητοβιομηχανία– αποτελούν κορυφαίες ανησυχίες, οι πολίτες δεν αναγνωρίζουν πλέον στο FDP την ικανότητα να δώσει πειστικές λύσεις.
«Ριζοσπαστικό κέντρο» χωρίς σαφές αφήγημα
Ο νέος αρχηγός, Κρίστιαν Ντύρ, επιχειρεί να επανεκκινήσει το κόμμα προβάλλοντας την έννοια της «ριζοσπαστικής μέσης» («radikale Mitte»), ένα μείγμα φιλελεύθερης οικονομικής ατζέντας και μετριοπαθούς κοινωνικού φιλελευθερισμού. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει φιλικές προς την αγορά μεταρρυθμίσεις, όπως διευκόλυνση της εισόδου εξειδικευμένων μεταναστών στην αγορά εργασίας και αναμόρφωση του συνταξιοδοτικού με δυνατότητα επενδύσεων μέρους των εισφορών σε μετοχές.
Ωστόσο, αυτές οι προτάσεις δεν γίνονται αντιληπτές ως επαρκώς ριζοσπαστικές ή καινοτόμες για να ανακόψουν την αποβιομηχάνιση και την απώλεια θέσεων εργασίας – μόνο στην αυτοκινητοβιομηχανία αναμένεται να χαθούν έως το 2030 περίπου 100.000 θέσεις, δηλαδή γύρω στο 8% των απασχολουμένων στον κλάδο, σύμφωνα με μελέτη για το υπουργείο Οικονομίας.
Όπως παραδέχεται ο αντιπρόεδρος του κόμματος Βόλφγκανγκ Κουμπίτσκι, μια αποτυχία εισόδου στο κοινοβούλιο της Βάδης-Βυρτεμβέργης θα καταστήσει εξαιρετικά δύσκολη την πειστική επιχειρηματολογία ότι το FDP έχει μέλλον αλλού. Αντί για το «ριζοσπαστικό κέντρο» των Φιλελευθέρων, οι ανήσυχοι ψηφοφόροι δείχνουν να επιλέγουν είτε τα κλασικά κεντρώα κόμματα είτε τον απροκάλυπτο ριζοσπαστισμό της AfD.
Σχόλιο 
: Η κρίση του FDP δεν είναι μόνο γερμανικό φαινόμενο, αλλά προειδοποίηση για όλη την Ευρώπη: όταν τα κεντρώα, φιλελεύθερα κόμματα εγκλωβίζονται σε τεχνοκρατικό λόγο χωρίς καθαρό πολιτικό αφήγημα, αφήνουν κενό που σπεύδει να καλύψει η άκρα δεξιά. Η Βάδη-Βυρτεμβέργη λειτουργεί ως εργαστήριο για το αν ο κλασικός οικονομικός φιλελευθερισμός μπορεί να ανανεωθεί πειστικά στην εποχή της βιομηχανικής μετάβασης και της κοινωνικής ανασφάλειας – ή αν θα μετατραπεί σε ιστορική υποσημείωση.
#Γερμανία #FDP #εκλογές #AfD #πολιτικό_κέντρο
