Η Κομισιόν διαμορφώνει οδικό χάρτη παρεμβάσεων σε τέσσερις κρίσιμους άξονες του ενεργειακού κόστους. Παράλληλα, η Αθήνα προαναγγέλλει μέτρα για το βιομηχανικό ρεύμα εντός 15 ημερών.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί νέα, συντονισμένη απάντηση στην εκτόξευση του ενεργειακού κόστους, με την Κομισιόν να καταρτίζει οδικό χάρτη παρεμβάσεων σε τέσσερις κρίσιμους άξονες: τιμές ρεύματος, χρεώσεις δικτύων, φορολογία και κόστος CO₂. Το πλαίσιο αυτό θα τεθεί στο τραπέζι της Συνόδου Κορυφής της Πέμπτης, ενώ στο εσωτερικό μέτωπο ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεσμεύεται για ανακοινώσεις σχετικά με το βιομηχανικό ρεύμα μέσα στις επόμενες 15 ημέρες.
Τετραπλός ευρωπαϊκός άξονας και σενάρια έκτακτης ανάγκης
Στην επιστολή της προς τους 27 ηγέτες, η Ούρσουλα φον ντερ Λάινεν σκιαγραφεί ένα roadmap που αγγίζει όλα τα βασικά συστατικά των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας. Στο τραπέζι τίθενται εθνικοί μηχανισμοί εκτάκτου ανάγκης, με πλαφόν στις τιμές φυσικού αερίου για την προστασία της ηλεκτροπαραγωγής, σε περίπτωση παράτασης ή κλιμάκωσης της κρίσης. Υπενθυμίζεται ότι στην κρίση 2022-2023 ο ευρωπαϊκός «κόφτης» είχε οριστεί στα 180 ευρώ/MWh, χωρίς όμως να ενεργοποιηθεί.
Ο επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν περιέγραψε τρεις διακριτές δέσμες: βραχυπρόθεσμα μέτρα ανακούφισης για τους πιο ευάλωτους, σενάρια έκτακτης ανάγκης αν η αναταραχή παραταθεί, και πιο μόνιμες διαρθρωτικές παρεμβάσεις. Ωστόσο, η ουσία των προτάσεων θυμίζει σε μεγάλο βαθμό το περσινό «Affordable Energy Action Plan», το οποίο δεν κατάφερε να φέρει θεαματική αποκλιμάκωση, παρά τον μερικό εξορθολογισμό των τιμών.
Κομβικό πρόβλημα παραμένουν οι ασύμμετρες δημοσιονομικές δυνατότητες. Η μείωση φόρων ή χρεώσεων δικτύου απαιτεί κρατικούς πόρους, τους οποίους διαθέτουν ευκολότερα οι ισχυρές οικονομίες, εντείνοντας τις ενδοευρωπαϊκές ανισορροπίες στην ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας.
Ελληνικό βιομηχανικό ρεύμα και στόχευση στη βιομηχανία
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε ότι ολοκληρώνεται πολύμηνη διαπραγμάτευση με την Κομισιόν για το βιομηχανικό ρεύμα, με τις σχετικές αποφάσεις να ανακοινώνονται εντός 15 ημερών. Το ζητούμενο είναι αν η παρέμβαση θα πάρει τη μορφή άμεσης επιδότησης τιμολογίων ή έμμεσης στήριξης μέσω επιχορήγησης παραγωγικών επενδύσεων, όπως έχει διαρρεύσει.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Κομισιόν εξετάζει μέτρα που διευκολύνουν τη χρήση μακροχρόνιων διμερών συμβολαίων (PPAs) και κρατικών ενισχύσεων για την αντιστάθμιση μέρους του κόστους άνθρακα στη βαριά βιομηχανία. Η φον ντερ Λάινεν έχει επίσης ανοίξει ξανά τη συζήτηση για πλαφόν στο φυσικό αέριο, προσαρμοσμένο στα νέα δεδομένα της αγοράς.
Την ανάγκη στοχευμένων παρεμβάσεων για ευάλωτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις, αλλά και την άρση των ανισοτήτων στις χονδρεμπορικές τιμές ρεύματος, υπογράμμισε στο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας ο Έλληνας υπουργός Σταύρος Παπασταύρου, ζητώντας ευελιξίες και έτοιμο «οπλοστάσιο» μέτρων αν η κρίση επιδεινωθεί.
Σκληρή γραμμή για το ETS και σύγκρουση για τα δίκτυα
Η Κομισιόν αποκλείει ρητά την αναστολή του Ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Ρύπων (ETS), παρά τις πιέσεις της Ιταλίας και χωρών της Ανατολικής Ευρώπης, που ευθυγραμμίζονται με τις θέσεις της ενεργοβόρου βιομηχανίας. Αντίθετα, προκρίνεται η μερική προσαρμογή του συστήματος, θέση που υποστηρίζουν και χώρες όπως η Ελλάδα.
Την ίδια στιγμή, το λεγόμενο Grids Package αποκαλύπτει το βάθος των διαφωνιών για τον εκσυγχρονισμό των δικτύων. Η Ισπανία στηρίζει την πρόταση της Κομισιόν, επιδιώκοντας να πάψει να είναι «ενεργειακό νησί», ενώ η Γαλλία φοβάται υπερσυγκέντρωση εξουσιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Σουηδία αντέδρασε πιο έντονα, απορρίπτοντας την υποχρέωση διάθεσης του 25% των εσόδων από συμφόρηση σε νέες διασυνδέσεις και απειλώντας με μορατόριουμ στις διευρωπαϊκές διασυνδέσεις.
Ο Σταύρος Παπασταύρου αντέτεινε ότι τα τελεσίγραφα δεν βοηθούν, υπενθυμίζοντας το «τείχος τιμών» στην ΕΕ λόγω ανεπαρκών ροών από την Κεντρική Ευρώπη προς τα Βαλκάνια. Η εικόνα καταδεικνύει πόσο δύσκολο είναι να βρεθεί κοινός τόπος για βαθιές μεταρρυθμίσεις στην αγορά ενέργειας, τη στιγμή που οι τιμές Brent γύρω στα 100 δολάρια και φυσικού αερίου περί τα 50 ευρώ/MWh υπονομεύουν την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα έναντι ΗΠΑ και Κίνας.
Σχόλιο 
: Η Ευρώπη επιχειρεί να μοιράσει εκ νέου το βάρος του ενεργειακού κόστους χωρίς να θίξει τον σκληρό πυρήνα της πράσινης πολιτικής (ETS), αλλά οι βαθιές αποκλίσεις σε δημοσιονομική ισχύ, βιομηχανικό μοντέλο και ενεργειακή γεωγραφία απειλούν να καταστήσουν τον νέο οδικό χάρτη περισσότερο κατάλογο ευχών παρά δεσμευτικό πλαίσιο. Για την Ελλάδα, το παράθυρο ευκαιρίας βρίσκεται στην έξυπνη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών ευελιξιών για στοχευμένη στήριξη της βιομηχανίας, πριν παγιωθεί ένα νέο χάσμα ανταγωνιστικότητας υπέρ των ισχυρών οικονομιών.
#ΕΕ #Ενέργεια #Κομισιόν #Βιομηχανία #ETS
