Η παραδοσιακή «ειδική σχέση» Ουάσινγκτον–Λονδίνου δοκιμάζεται σκληρά στην εποχή Τραμπ–Στάρμερ. Η Βρετανία εμφανίζεται παγιδευμένη σε μια άνιση, σχεδόν καταχρηστική εξάρτηση.
Η εικόνα του Ντόναλντ Τραμπ να σφίγγει το χέρι του Κιρ Στάρμερ στο Τσέκερς συνοδεύεται από μια ατμόσφαιρα που απέχει πολύ από το ρομαντικό κλίμα της ταινίας «Love Actually». Όπως υποστηρίζει ο Τίμοθι Γκάρτον Ας, η σημερινή σχέση ΗΠΑ–Ηνωμένου Βασιλείου μοιάζει περισσότερο με «περιφρόνηση» παρά με αγάπη: μια σχέση όπου ο ισχυρός εταίρος αντιμετωπίζει τον αδύναμο με ανοιχτή απαξίωση.
Η διάβρωση της «ειδικής σχέσης»
Αφορμή για τη νέα ένταση στάθηκε η στάση του Λονδίνου απέναντι στον τελευταίο πόλεμο των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Η κυβέρνηση Στάρμερ επιχείρησε μια λεπτή διάκριση μεταξύ «αμυντικών» και «επιθετικών» πληγμάτων στον Κόλπο, στηρίζοντας τα πρώτα και κρατώντας αποστάσεις από τα δεύτερα. Η απάντηση από τον σκληρό πυρήνα του τραμπισμού ήταν ωμή: ο Στιβ Μπάνον χαρακτήρισε την προσέγγιση «διπλωματικές ανοησίες» και κήρυξε το τέλος της «ειδικής σχέσης» με χυδαίους όρους, υπογραμμίζοντας ότι «ή είσαι σύμμαχος ή δεν είσαι».
Η σκηνή αυτή, σύμφωνα με τον Γκάρτον Ας, αποκαλύπτει μια βαθύτερη πραγματικότητα: η Βρετανία συμπεριφέρεται σαν χώρα εγκλωβισμένη σε μια «κακοποιητική» σχέση εξάρτησης από τις ΗΠΑ. Παρά τη διαρκή κολακεία προς τον Τραμπ, η ανταπόκριση από τον Λευκό Οίκο είναι μια ροή περιφρόνησης, που θυμίζει την ατάκα του Χέλμουτ Σμιτ ότι η «ειδική σχέση» είναι τόσο ειδική που μόνο η μία πλευρά πιστεύει ότι υπάρχει.
Ιστορικές ρίζες και στρατηγικό αδιέξοδο
Ο αρθρογράφος εντάσσει τη σημερινή κρίση σε μια μακρά ιστορική διαδρομή. Από τη δεκαετία του 1940 έως τη διπλωματική ταπείνωση του Σουέζ το 1956, υπήρξε πράγματι μια ουσιαστική συνεργασία ισχύος ανάμεσα σε Ουάσινγκτον και Λονδίνο. Όμως, σε αντίθεση με τη Γαλλία που επέλεξε την πορεία της «ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας» και μιας ανεξάρτητης πυρηνικής αποτροπής, η Βρετανία επέλεξε να γίνει «Αθήνα στη Ρώμη της Αμερικής», επενδύοντας μονομερώς στο ατλαντικό σκέλος της ισχύος της.
Το βρετανικό πυρηνικό οπλοστάσιο παραμένει τεχνολογικά εξαρτημένο από τις ΗΠΑ, ενώ το Λονδίνο προέτασσε διαχρονικά το ΝΑΤΟ έναντι της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Παρά τις στενές διασυνδέσεις σε πληροφορίες, στρατιωτική συνεργασία, πανεπιστήμια, ΜΜΕ και επενδύσεις, η πραγματική πολιτική επιρροή του Λονδίνου στην Ουάσινγκτον φθίνει σταθερά. Η κλασική λογική Τόνι Μπλερ –«αν δεν είμαστε πολύ κοντά στην Αμερική, χάνουμε την επιρροή μας»– αποδεικνύεται εκ των υστέρων αυταπάτη.
Brexit, στρατιωτική αποδυνάμωση και ο δρόμος επιστροφής
Δύο εξελίξεις επιταχύνουν την υποβάθμιση: η συρρίκνωση των βρετανικών ενόπλων δυνάμεων και το Brexit. Αμερικανοί στρατιωτικοί που πολέμησαν δίπλα σε Βρετανούς διαπιστώνουν πλέον ότι «σχεδόν δεν έχετε στρατό». Ακόμη και επιχειρησιακά, η Γαλλία εμφανίζεται πιο ευέλικτη, όπως έδειξε η ταχύτερη ανάπτυξη γαλλικού πολεμικού πλοίου στην Κύπρο, παρότι στόχος επίθεσης ήταν βρετανική βάση.
Το Brexit, από την άλλη, αποκόπτει το Λονδίνο από το ευρωπαϊκό του «πόδι». Στην εποχή Μπλερ, η Βρετανία στεκόταν σε δύο πυλώνες: τον ατλαντικό και τον ευρωπαϊκό. Μετά το 2016, η χώρα αυτοακρωτηριάστηκε, εγκαταλείποντας την ιδιότητα μέλους της ΕΕ. Σήμερα, με την εχθρική στάση Τραμπ, κινδυνεύει να χάσει και το αμερικανικό της στήριγμα, μένοντας χωρίς εναλλακτικό στρατηγικό «πόδι», σε αντίθεση με τη Γαλλία ή τη Γερμανία.
Ο Γκάρτον Ας προτείνει ως μόνη διέξοδο μια επαναστράτευση της Βρετανίας στο ευρωπαϊκό εγχείρημα: ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας μέσω της «ευρωπαϊκοποίησης» του ΝΑΤΟ και, σε βάθος πενταετίας έως δεκαετίας, επανένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως ζητά πλέον ανοιχτά και ο δήμαρχος Λονδίνου Σαντίκ Καν. Μόνο έτσι, υποστηρίζει, η χώρα μπορεί να ανακτήσει αυτοσεβασμό και διεθνή σεβασμό, ισορροπώντας ξανά ανάμεσα σε Ευρώπη και Ατλαντικό.
Σχόλιο 
: Η ανάλυση φωτίζει κάτι κρίσιμο και για την Ελλάδα: η μονομερής πρόσδεση σε έναν μόνο πυλώνα ισχύος –όσο ισχυρός κι αν είναι– καταλήγει σε στρατηγική ευαλωτότητα. Η βρετανική εμπειρία δείχνει ότι η πραγματική επιρροή δεν κερδίζεται με άκριτη ευθυγράμμιση, αλλά με ισόρροπες σχέσεις και πολλαπλά στηρίγματα, ιδίως σε ένα ρευστό διεθνές περιβάλλον όπου ακόμη και παγιωμένες «ειδικές σχέσεις» μπορούν να μετατραπούν σε σχέση περιφρόνησης.
#ΗνωμενοΒασιλειο #ΗΠΑ #Trump #Starmer #Brexit #ΕΕ #ΝΑΤΟ #Διπλωματια
