Ο Κιρ Στάρμερ πήρε αποστάσεις από τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στο Ιράν, υπερασπιζόμενος ταυτόχρονα τον περιορισμένο ρόλο του Ηνωμένου Βασιλείου. Η στάση του αποκαλύπτει βαθιές πολιτικές ρωγμές στο Λονδίνο για τον χειρισμό της κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή.
Σε μία από τις πιο κρίσιμες παρεμβάσεις της μέχρι τώρα θητείας του, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ επιχείρησε στη Βουλή των Κοινοτήτων να χαράξει διακριτή γραμμή από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, όσον αφορά τις κοινές αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στο Ιράν. Τόνισε ότι το Λονδίνο «δεν πιστεύει στην αλλαγή καθεστώτος από τους αιθέρες», απορρίπτοντας τη λογική προληπτικών, επιθετικών πληγμάτων για ανατροπή της ιρανικής ηγεσίας.
Άρνηση για επιθετικές επιχειρήσεις, συναίνεση σε «αμυντικά» πλήγματα
Ο Στάρμερ αποκάλυψε ότι οι ΗΠΑ είχαν ζητήσει τη χρήση της βάσης Ντιέγκο Γκαρσία στον Ινδικό Ωκεανό και της RAF Fairford στο Γκλούστερσαϊρ για το πρώτο κύμα επιθέσεων που οδήγησε στη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Ο ίδιος αρνήθηκε, επικαλούμενος το βρετανικό εθνικό συμφέρον και «τα μαθήματα του Ιράκ».
Το Λονδίνο άλλαξε στάση μόνο όταν, όπως είπε, η ιρανική απάντηση –μαζικές εκτοξεύσεις πυραύλων και drones προς Ισραήλ, κράτη του Κόλπου και πλοία στα Στενά του Ορμούζ– θεωρήθηκε ότι συνιστά άμεση απειλή για Βρετανούς πολίτες, συμφέροντα και συμμάχους. Τότε επετράπη η χρήση βρετανικών βάσεων αποκλειστικά για «αμυντικά» πλήγματα κατά ιρανικών πυραυλικών υποδομών.
Ο Στάρμερ υπογράμμισε ότι η συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου περιορίζεται σε σαφώς ορισμένους, νομικά τεκμηριωμένους σκοπούς, με έμφαση στην αποτροπή και την προστασία, και όχι στη συνδρομή σε μια ευρύτερη εκστρατεία ανατροπής καθεστώτος. «Δεν συμμετέχουμε στις επιθετικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ», τόνισε, επιμένοντας ότι «η χώρα δεν βρίσκεται σε πόλεμο».
Σφοδρές εσωτερικές αντιδράσεις και διχασμένο πολιτικό σκηνικό
Η προσπάθεια του Στάρμερ να ισορροπήσει μεταξύ ατλαντικής αλληλεγγύης και νομικοπολιτικής αυτονομίας προκάλεσε έντονες αντιδράσεις σε όλο το πολιτικό φάσμα. Η ηγέτις των Συντηρητικών Κέμι Μπάντενοχ τον κατηγόρησε για «δισταγμό και καθυστέρηση», ζητώντας να στηρίξει πλήρως την Ουάσιγκτον, όπως –όπως είπε– έπραξαν άμεσα η Αυστραλία και ο Καναδάς.
Από τα δεξιά, ο Ρίτσαρντ Τάις του Reform UK υποστήριξε ότι τα πλήγματα του Τραμπ έκαναν «τεράστια χάρη στη Δύση» απέναντι σε ένα Ιράν που αποτελεί «μόνιμη απειλή», κατηγορώντας τον πρωθυπουργό ότι, αρνούμενος να στηρίξει τις ΗΠΑ εξαρχής, «εξευτέλισε» τη Βρετανία διεθνώς.
Στον αντίποδα, κόμματα του κεντροαριστερού και αριστερού τόξου επιτέθηκαν στον Στάρμερ από διαφορετική σκοπιά. Ο ηγέτης των Φιλελεύθερων Δημοκρατών σερ Εντ Ντέιβι προειδοποίησε ότι η αποτυχία να τεθούν ξεκάθαρα όρια στον Τραμπ «κάνει τη χώρα λιγότερο ασφαλή», παραπέμποντας στο προηγούμενο ενός Αμερικανού προέδρου που ξεκίνησε «παράνομο πόλεμο χωρίς σχέδιο εξόδου».
Η εκπρόσωπος Εξωτερικών των Πρασίνων, δρ Έλι Τσάουνς, χαρακτήρισε τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις «βαθιά ανεύθυνες και παράνομες», ζητώντας να υπάρξει ψηφοφορία στο Κοινοβούλιο για οποιαδήποτε βρετανική εμπλοκή. Ο πρωθυπουργός επέμεινε ότι δεν πρόκειται για συμμετοχή σε πόλεμο, άρα δεν τίθεται ζήτημα τυπικής κήρυξης ή ψήφισης.
Διεθνείς προεκτάσεις και μήνυμα προς συμμάχους και αγορές
Η στάση Στάρμερ αντανακλά την προσπάθεια του Λονδίνου να διατηρήσει ταυτόχρονα πρόσβαση στα κέντρα λήψης αποφάσεων της Ουάσιγκτον και περιθώρια στρατηγικής αυτονομίας. Σε μια συγκυρία όπου η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν απειλεί να αποσταθεροποιήσει ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, με άμεσες επιπτώσεις στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, η Βρετανία επιχειρεί να εμφανιστεί ως υπεύθυνος, νομικά προσεκτικός παίκτης, χωρίς όμως να ραγίσει τη διατλαντική συμμαχία.
Για την Ευρώπη και χώρες όπως η Ελλάδα, η βρετανική γραμμή έχει σημασία τόσο διπλωματικά όσο και οικονομικά, καθώς κάθε κλιμάκωση στον Περσικό Κόλπο μεταφράζεται σε αυξημένη ενεργειακή αβεβαιότητα και αναταράξεις στις διεθνείς αγορές.
Σχόλιο 
: Ο Στάρμερ δοκιμάζει ένα δύσκολο «τρίτο δρόμο»: αρκετή στήριξη προς τις ΗΠΑ ώστε να μη διαρραγεί η συμμαχία, αλλά με σαφή νομικά και πολιτικά φρένα για να μην επαναληφθεί το τραύμα του Ιράκ. Το αν αυτή η ισορροπία θα αποδειχθεί βιώσιμη, θα κριθεί από το αν η σύγκρουση κλιμακωθεί ή περιοριστεί γρήγορα. Σε κάθε περίπτωση, η Βρετανία δείχνει ότι η εποχή των αυτόματων ευθυγραμμίσεων με την Ουάσιγκτον έχει παρέλθει.
#ΗνωμενοΒασιλειο #Starmer #Trump #Ιραν #ΜεσηΑνατολη #Γεωπολιτικη
