Ο πόλεμος Ιράν–ΗΠΑ–Ισραήλ μετατρέπεται ξανά σε κρίση ακρίβειας για τα βρετανικά νοικοκυριά. Η κυβέρνηση Ρέιβς–Στάρμερ ισορροπεί μεταξύ γεωπολιτικών κινδύνων και κοινωνικής πίεσης.
Η κλιμάκωση του πολέμου που εμπλέκει Ιράν, ΗΠΑ και Ισραήλ δεν παράγει μόνο δραματικές εικόνες από τη Μέση Ανατολή. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η σύγκρουση μεταφράζεται ήδη σε νέο κύμα ακρίβειας, επαναφέροντας το κόστος ζωής στο κέντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης και της κοινωνικής ανησυχίας.
Πετρέλαιο, Στενό του Ορμούζ και άμεσο πλήγμα σε καύσιμα και θέρμανση
Η βασική εστία ανησυχίας είναι η ροή πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ, του κρίσιμου διαύλου από τον οποίο διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας παραγωγής. Κάθε ένδειξη διαταραχής οδηγεί σε άνοδο των διεθνών τιμών ενέργειας και μετακυλίεται γρήγορα στις αντλίες βενζίνης και στα τιμολόγια θέρμανσης.
Ήδη η τιμή της βενζίνης στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει αυξηθεί αισθητά, ενώ βουλευτές από αγροτικές περιοχές προειδοποιούν για εκτίναξη του κόστους θέρμανσης με πετρέλαιο σε νοικοκυριά εκτός δικτύου φυσικού αερίου – ένα ζήτημα ιδιαίτερα οξύ στη Βόρεια Ιρλανδία και σε μεγάλες ζώνες της αγγλικής υπαίθρου. Οι εταιρείες διανομής υποστηρίζουν ότι είναι «price takers», χωρίς μεγάλες δυνατότητες αποθήκευσης, άρα υποχρεωμένες να μεταφέρουν αμέσως τις αυξήσεις χονδρικής στον τελικό καταναλωτή.
Το Λονδίνο επιχειρεί να κερδίσει χρόνο μέσω του πλαφόν στην τιμή ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, που ισχύει έως το τέλος Ιουνίου. Ωστόσο, η κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι η αποτελεσματικότητα του μηχανισμού θα δοκιμαστεί αν οι διεθνείς τιμές ενέργειας παραμείνουν σε ανοδική τροχιά.
Πολιτική πίεση στη Ρέιβς, κίνδυνος για ανάπτυξη και πληθωρισμό
Η υπουργός Οικονομικών Ρέιτσελ Ρέιβς δηλώνει πως αντιμετωπίζει την κατάσταση με «καθαρό βλέμμα», αλλά παραδέχεται ότι τα κρίσιμα μεγέθη –διάρκεια και ένταση της σύγκρουσης, εξέλιξη της αγοράς πετρελαίου– είναι εκτός βρετανικού ελέγχου. Στο παρασκήνιο, το υπουργείο Οικονομικών επεξεργάζεται σενάρια παρέμβασης, ιδίως για τα νοικοκυριά που εξαρτώνται από πετρέλαιο θέρμανσης, ενώ βουλευτές θα έχουν άμεση συνάντηση με αρμόδιο υφυπουργό για να μεταφέρουν τις τοπικές πιέσεις.
Ενδεικτική του κινδύνου είναι η υπενθύμιση από τον πρώην υπουργό Οικονομικών σερ Τζέρεμι Χαντ ότι, σύμφωνα με τον «εμπειρικό κανόνα» του υπουργείου, μια αύξηση 20% στις τιμές ενέργειας μεταφράζεται σε 1 ποσοστιαία μονάδα υψηλότερο πληθωρισμό και 0,5 μονάδα χαμηλότερη ανάπτυξη. Σε μια οικονομία που προσπαθεί ακόμη να απορροφήσει τα σοκ της πανδημίας και της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, ένα τρίτο ενεργειακό πλήγμα θα μπορούσε να αποδειχθεί καταλυτικό για τις διαθέσιμες εισοδηματικές αντοχές των πολιτών.
Για τον πρωθυπουργό σερ Κιρ Στάρμερ, που επιδιώκει να επαναφέρει την πολιτική συζήτηση σε θέματα καθημερινότητας και οικονομικής ασφάλειας, η νέα κρίση είναι δίκοπο μαχαίρι: από τη μία επιβεβαιώνει ότι η ακρίβεια παραμένει το κεντρικό άγχος των νοικοκυριών, από την άλλη περιορίζει τα περιθώρια άσκησης προοδευτικής κοινωνικής πολιτικής χωρίς να διαταραχθούν δημοσιονομικές ισορροπίες.
Η εμπειρία των τελευταίων ετών –πανδημία, Ουκρανία, τώρα Ιράν– δείχνει ότι η βρετανική (και ευρωπαϊκή) οικονομία εισέρχεται σε εποχή επαναλαμβανόμενων εξωγενών ενεργειακών σοκ. Η διαχείριση της τρέχουσας κρίσης θα αποτελέσει τεστ αξιοπιστίας για τη νέα κυβέρνηση στο Λονδίνο, αλλά και ακόμη μία υπενθύμιση ότι η γεωπολιτική αστάθεια μεταφράζεται άμεσα σε λογαριασμούς ρεύματος, καυσίμων και τροφίμων για εκατομμύρια πολιτών.
Σχόλιο 
: Η βρετανική περίπτωση λειτουργεί ως προειδοποίηση και για την Ελλάδα: σε μια Ευρώπη ενεργειακά εκτεθειμένη, κάθε νέα γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή μπορεί να ανατρέπει σε λίγες ημέρες όσα κερδήθηκαν με μήνες αντιπληθωριστικής πολιτικής, καθιστώντας κρίσιμη την επιτάχυνση επενδύσεων σε διαφοροποίηση πηγών και εξοικονόμηση ενέργειας.
#ΗνωμενοΒασιλειο #Ακριβεια #ΚοστοςΖωης #Ενεργεια #Ιραν
