Η κυβέρνηση Τραμπ μετατρέπει τον πόλεμο στο Ιράν σε προϊόν ψυχαγωγίας, ενώ η εκτεταμένη χρήση τεχνητής νοημοσύνης απομακρύνει ακόμη περισσότερο την κοινωνία από το πραγματικό κόστος της σύγκρουσης. Η σύζευξη memes, βιντεοπαιχνιδιού και αποστειρωμένης πολεμικής τεχνολογίας δημιουργεί μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση χαμηλού ρίσκου.
Ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν εξελίσσεται σε ένα πρωτοφανές πείραμα απομάκρυνσης της κοινωνίας από την πραγματικότητα της σύγκρουσης. Όπως αναλύει η Νεσρίν Μαλίκ, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ παρουσιάζει τον πόλεμο ως θεαματικό βιντεοπαιχνίδι, με memes, αποσπάσματα από ταινίες και αισθητική NFL, κρύβοντας πίσω από εικόνες «νίκης» την καταστροφή, την αστάθεια στη Μέση Ανατολή και τις σοβαρές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία.
Προπαγάνδα ως ψυχαγωγία και απλοϊκή αφήγηση
Ο Λευκός Οίκος έχει κατακλύσει τα κοινωνικά δίκτυα με βίντεο όπου η επιχείρηση «Epic Fury» παρουσιάζεται σαν τρέιλερ ταινίας δράσης ή κονσόλα Nintendo Wii. Κλιπ με αποσπάσματα από τα «Top Gun», «Braveheart» και «Breaking Bad» συνοδεύονται από συνθήματα όπως «Justice the American way», ενώ σε άλλο βίντεο παίκτες του NFL συγκρούονται και τη στιγμή της επαφής εμφανίζεται έκρηξη με την ένδειξη «unclassified». Ακόμη και ο χαρακτήρας SpongeBob χρησιμοποιείται για να πλαισιώσει βομβαρδισμούς με τη φράση «Wanna see me do it again?».
Όπως παραδέχεται ανώτερος αξιωματούχος στον Λευκό Οίκο, «δουλεύουμε ασταμάτητα πάνω σε banger memes, υπάρχει στοιχείο ψυχαγωγίας σε ό,τι κάνουμε». Η λογική αυτή αντανακλά τη νοοτροπία της βάσης MAGA: η πολιτική, εσωτερική και διεθνής, αντιμετωπίζεται ως παιχνίδι σκοραρίσματος και εξευτελισμού του αντιπάλου. Η πολυπλοκότητα, οι ανθρώπινες απώλειες και οι οικονομικές παρενέργειες εξαφανίζονται πίσω από ένα στιγμιαίο «dopamine hit».
Η απλοϊκή αυτή αφήγηση εξυπηρετεί και πολιτικό σκοπό. Ο αρχικός στρατηγικός στόχος αλλαγής καθεστώτος στην Τεχεράνη δεν επετεύχθη. Το Ιράν απάντησε με μαζικές επιθέσεις drones και πυραύλων σε χώρες του Κόλπου και στο Ισραήλ, ενώ έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ, προκαλώντας απότομη άνοδο στις τιμές ενέργειας και αναταράξεις στις αγορές εμπορευμάτων. Αυτό που σχεδιάστηκε ως «γρήγορη νίκη» μετατράπηκε σε βάλτο, άρα η επικοινωνιακή διαχείριση έπρεπε να μεταμορφώσει την αποτυχία σε ψηφιακό θρίαμβο.
Τεχνητή νοημοσύνη και «αλυσίδα θανάτου» χωρίς πρόσωπο
Παράλληλα, ο πόλεμος διεξάγεται με πρωτοφανή χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Σύμφωνα με τον διοικητή της Central Command για την επιχείρηση, ναύαρχο Μπραντ Κούπερ, σε περισσότερες από 5.500 επιθέσεις η τεχνητή νοημοσύνη έπαιξε κρίσιμο ρόλο, επιταχύνοντας διαδικασίες στοχοποίησης από ώρες ή και ημέρες σε δευτερόλεπτα. Στο στρατιωτικό λεξιλόγιο αυτό ονομάζεται «streamlining the kill chain» – επιτάχυνση της «αλυσίδας θανάτου» από την επιτήρηση μέχρι το πλήγμα.
Η φυσική απόσταση είναι τεράστια: ελάχιστες απώλειες για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, κανένα «μποτάκι στο έδαφος», καμία αντιπαράθεση «στα μάτια» με τα θύματα. Ο πόλεμος γίνεται αφηρημένος, με τον εχθρό να είναι απλώς μια κουκίδα στην οθόνη και την επιτυχία να μετριέται σε αριθμό χτυπημάτων και στην «τιμή» του αμερικανικού εγωισμού, όχι σε ανθρώπινες ζωές.
Κοινωνικά δίκτυα, παραπληροφόρηση και διάβρωση της ενσυναίσθησης
Η σύγκρουση ξεδιπλώνεται σε ένα ήδη διαστρεβλωμένο πληροφοριακό περιβάλλον. Στα Instagram, TikTok και X, ο χρήστης κάνει scroll από συνταγές και influencers σε βίντεο του Λευκού Οίκου και εικόνες καπνού πάνω από την Τεχεράνη ή το Ντουμπάι. Η υπερπληθώρα περιεχομένου – από σοβαρή ενημέρωση μέχρι «shit-posting» και ψεύτικα AI βίντεο – ισοπεδώνει την ιεράρχηση γεγονότων.
Αναρίθμητοι λογαριασμοί παράγουν «έκτακτες ειδήσεις» που αποδεικνύονται πλήρως κατασκευασμένες, με μοναδικό στόχο την εμπλοκή και τα κλικ. Πλατφόρμες όπως η Polymarket επιτρέπουν στοιχηματισμό πάνω στην ίδια τη σύγκρουση, σε τέτοιο βαθμό που δημοσιογράφοι δέχονται απειλές θανάτου επειδή η δουλειά τους επηρέασε την έκβαση ενός στοιχήματος. Ο πόλεμος μετατρέπεται σε αντικείμενο τζόγου, περιεχόμενο και meme – οτιδήποτε εκτός από ανθρώπινη τραγωδία.
Μέσα σε αυτό το τοπίο, προειδοποιεί η Μαλίκ, γίνεται όλο και δυσκολότερο να διατηρηθεί ενσυναίσθηση και ηθική πυξίδα. Χιλιάδες άμαχοι σκοτώνονται, υποδομές καταστρέφονται και ολόκληρες κοινωνίες αποσταθεροποιούνται επί δεκαετίες, ενώ το κοινό βομβαρδίζεται με εικόνες που παρουσιάζουν τον πόλεμο ως «ψυχαγωγία χωρίς συνέπειες». Η πραγματική πρόκληση της εποχής μας είναι να επιμείνουμε στην ανθρωπιά, απέναντι σε ηγέτες και πλατφόρμες που κερδίζουν όταν αυτή εξαφανίζεται.
Σχόλιο 
: Η «παιχνιδοποίηση» του πολέμου, σε συνδυασμό με την αυτοματοποιημένη στοχοποίηση μέσω τεχνητής νοημοσύνης, εγκυμονεί ένα νέο, εξαιρετικά επικίνδυνο δόγμα: συγκρούσεις χαμηλού πολιτικού κόστους για τις κυβερνήσεις, αλλά με τεράστιο ανθρώπινο και γεωπολιτικό τίμημα. Για κοινωνίες όπως η ελληνική, που εξαρτώνται από τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή και τις ενεργειακές ροές, η κατανόηση αυτής της μετατόπισης είναι κρίσιμη, γιατί το «βιντεοπαιχνίδι» της Ουάσινγκτον μεταφράζεται σε πραγματικούς κινδύνους για την οικονομία, τις τιμές ενέργειας και την περιφερειακή ασφάλεια.
#ΗΠΑ #Ιράν #Τραμπ #ΤεχνητήΝοημοσύνη #ΜέσηΑνατολή #Προπαγάνδα #ΚοινωνικάΔίκτυα #Πόλεμος
