Ο Ντόναλντ Τραμπ παρατείνει για δέκα ημέρες την παύση των επιθέσεων σε ενεργειακές εγκαταστάσεις του Ιράν, ενώ εντείνονται οι παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις για το Στενό του Ορμούζ. Την ίδια ώρα, διπλωματικές και στρατιωτικές κινήσεις από G7, ΝΑΤΟ και περιφερειακούς παίκτες αναδιαμορφώνουν τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή.
Η απόφαση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να παρατείνει κατά δέκα ημέρες, έως τις 6 Απριλίου, την παύση των πληγμάτων σε ιρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, μεταθέτει προσωρινά τον κίνδυνο μιας ακόμη πιο οξείας ενεργειακής κρίσης. Η αναστολή αφορά την «καταστροφή ενεργειακών εργοστασίων», όπως ο ίδιος έγραψε στην πλατφόρμα Truth Social, και, σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, έγινε κατόπιν αιτήματος της ιρανικής πλευράς, την ώρα που οι συνομιλίες –έστω και μέσω διαμεσολαβητών– βρίσκονται σε εξέλιξη.
Στενό του Ορμούζ, ενεργειακή ασφυξία και 15 σημεία
Η καρδιά της αντιπαράθεσης παραμένει το Στενό του Ορμούζ, από όπου σε κανονικές συνθήκες διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου. Παρά τις διαδοχικές αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις, που σύμφωνα με τον επικεφαλής της CENTCOM ναύαρχο Μπραντ Κούπερ έχουν οδηγήσει το ιρανικό ναυτικό σε «μη αναστρέψιμη παρακμή», η Τεχεράνη διατηρεί επαρκείς ασύμμετρες δυνατότητες –ταχύπλοα, ναρκοθέτηση, παράκτιους πυραύλους– ώστε να κρατά ουσιαστικά κλειστό τον δίαυλο.
Οι ΗΠΑ έχουν διαβιβάσει μέσω Πακιστάν ένα σχέδιο 15 σημείων, το οποίο ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ χαρακτηρίζει ως «σημείο καμπής» με «ισχυρή πιθανότητα» συμφωνίας, εφόσον η Τεχεράνη πεισθεί ότι δεν υπάρχουν καλύτερες εναλλακτικές. Αντίθετα, ιρανικές πηγές που επικαλούνται διεθνή πρακτορεία μιλούν για «μονομερή και άδικη» πρόταση, η οποία στην ουσία ζητά από το Ιράν να απογυμνωθεί από τα μέσα άμυνάς του έναντι αόριστων υποσχέσεων για άρση κυρώσεων.
Παρά τις αντιρρήσεις, η Τεχεράνη φέρεται να απάντησε μέσω διαμεσολαβητών και να αναμένει τώρα την αμερικανική αντίδραση, ενώ παράλληλα έχει καταθέσει δικό της πλαίσιο όρων για τον τερματισμό του πολέμου, συνδέοντας το με ζητήματα κυριαρχίας στο Στενό του Ορμούζ και αποζημιώσεων.
Διπλωματικός πυρετός σε G7 και ΝΑΤΟ
Στο διπλωματικό πεδίο, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, λίγο πριν μεταβεί στη Γαλλία για τη σύνοδο των G7, υπογράμμισε ότι η επαναλειτουργία του Ορμούζ είναι «προς το συμφέρον» όλων των μελών της ομάδας, καλώντας τις μεγάλες οικονομίες να συμβάλουν σε μια διεθνή αποστολή ασφαλούς ναυσιπλοΐας. Το γαλλικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι 35 χώρες συμμετείχαν ήδη σε τηλεδιάσκεψη στρατιωτικών επιτελείων για ένα σχέδιο συνοδευτικών αποστολών υπό «αυστηρά αμυντική» εντολή.
Παράλληλα, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε υπερασπίστηκε τη συμμαχία απέναντι στην κριτική Τραμπ ότι οι Ευρωπαίοι δεν στηρίζουν επαρκώς την εκστρατεία στο Ιράν, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι πολλά κράτη-μέλη αιφνιδιάστηκαν από την αρχική επίθεση της 28ης Φεβρουαρίου. Τόνισε ότι πάνω από 30 χώρες έχουν πλέον δεσμευθεί να εξετάσουν τρόπους διασφάλισης ανοικτών θαλάσσιων οδών, ενώ εξήρε την αύξηση των ευρωπαϊκών αμυντικών δαπανών.
Ρωσία, Ουκρανία και ευρωπαϊκές αντιδράσεις
Η επικεφαλής διπλωματίας της ΕΕ Κάγια Κάλας κατηγόρησε ανοιχτά τη Ρωσία ότι παρέχει πληροφορίες και drones στο Ιράν για επιθέσεις κατά αμερικανικών βάσεων και γειτονικών χωρών, υποστηρίζοντας ότι οι πόλεμοι στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή είναι «αλληλένδετοι» και ότι η Ουάσιγκτον πρέπει να αυξήσει την πίεση στη Μόσχα αν θέλει την αποκλιμάκωση στην περιοχή.
Στο Βερολίνο, ο ομοσπονδιακός πρόεδρος Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάιερ χαρακτήρισε τον πόλεμο «απολύτως αποτρέψιμο και αντίθετο με το διεθνές δίκαιο», προκαλώντας την έντονη αντίδραση Τραμπ, ο οποίος απέρριψε τη θέση του ως «απρεπή». Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ζητεί διπλωματική λύση, αντανακλώντας τη βαθιά αμηχανία της Ευρώπης ανάμεσα στην αμερικανική γραμμή κλιμάκωσης και στις ανησυχίες για ενεργειακή ασφάλεια και περιφερειακή αποσταθεροποίηση.
Την ίδια στιγμή, στο Κίεβο, η μόνιμη αντιπρόσωπος στο ΝΑΤΟ διαβεβαιώνει ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο αμερικανικός εξοπλισμός για την Ουκρανία θα εκτραπεί προς Μέση Ανατολή, ωστόσο η ανησυχία για «κούραση» της Δύσης και ανακατανομή πόρων παραμένει.
Σχόλιο 
: Η νέα παράταση του παγώματος στα πλήγματα κατά της ιρανικής ενεργειακής υποδομής δεν συνιστά αποκλιμάκωση, αλλά τακτικό ελιγμό: η Ουάσιγκτον κρατά στο χέρι το «ενεργειακό όπλο», πιέζοντας την Τεχεράνη χωρίς να τινάξει άμεσα στον αέρα την παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Το πραγματικό διακύβευμα είναι αν θα προκύψει μια συμφωνία που να αποκαθιστά τη ροή μέσω Ορμούζ χωρίς να μετατρέψει το Ιράν σε κράτος-παρία χωρίς μέσα αποτροπής. Για την Ευρώπη –και την Ελλάδα– το στοίχημα είναι διπλό: αφενός η ενεργειακή ασφάλεια, αφετέρου η αποφυγή μιας μόνιμης στρατιωτικοποίησης των θαλάσσιων οδών που θα αυξήσει το κόστος μεταφοράς και θα ενισχύσει τη γεωπολιτική εξάρτηση από τις ΗΠΑ.
#ΗΠΑ #Ιράν #Ορμούζ #Τραμπ #G7 #ΝΑΤΟ #Ενέργεια
