Η γήρανση του πληθυσμού μετατρέπει τους αυτοαπασχολούμενους μεγαλύτερης ηλικίας σε κρίσιμο πυλώνα της μικρής επιχειρηματικότητας. Νέα έρευνα της ΓΣΕΒΕΕ αναδεικνύει ευκαιρίες αλλά και σοβαρούς κινδύνους εισοδηματικής υποβάθμισης μετά τα 75.
Η δημογραφική γήρανση δεν αποτελεί πλέον μόνο κοινωνική πρόκληση, αλλά και ισχυρό οικονομικό παράγοντα που αναδιαμορφώνει τη μικρή επιχειρηματικότητα. Η νέα μελέτη του Ινστιτούτου Μικρομεσαίων της ΓΣΕΒΕΕ, με τίτλο «Ασημένια Οικονομία: Οι επιπτώσεις των δημογραφικών αλλαγών στις μικρές επιχειρήσεις», φωτίζει τον ρόλο των αυτοαπασχολουμένων και των μικρών επιχειρήσεων σε μια κοινωνία που γερνά, με ιδιαίτερη έμφαση στην Ελλάδα.
Οι εργαζόμενοι 65+ ως στυλοβάτες της μικρής επιχειρηματικότητας
Η ανάλυση, που πατά σε πρωτογενή δεδομένα της πανευρωπαϊκής έρευνας SHARE, στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και για πρώτη φορά δεδομένα του ΓΕΜΗ, καταγράφει μια σαφή τάση: οι αυτοαπασχολούμενοι παραμένουν στην αγορά εργασίας πολύ περισσότερο από τους μισθωτούς, τόσο του ιδιωτικού όσο και του δημόσιου τομέα. Στην Ελλάδα, το φαινόμενο αυτό είναι ιδιαιτέρως έντονο, με σημαντικό ποσοστό επαγγελματιών να συνεχίζουν να εργάζονται και μετά τα 65 έτη.
Ενδιαφέρον εύρημα της έρευνας είναι ότι έως περίπου τα 74 έτη οι αυτοαπασχολούμενοι εμφανίζουν, κατά μέσο όρο, καλύτερους δείκτες ψυχικής και σωματικής υγείας από άλλες ομάδες εργαζομένων. Η παράταση της επαγγελματικής δραστηριότητας φαίνεται να συνδέεται όχι μόνο με οικονομική ανάγκη, αλλά και με την επιθυμία διατήρησης της κοινωνικής και επαγγελματικής ταυτότητας. Η λεγόμενη «ασημένια οικονομία» αναδεικνύεται έτσι σε πηγή εμπειρίας, δικτύων και ανθρώπινου κεφαλαίου για τις ΜμΕ.
Κίνδυνος φτωχοποίησης μετά τα 75 και ανάγκη νέων πολιτικών
Η θετική αυτή εικόνα όμως ανατρέπεται σε μεγαλύτερες ηλικίες. Μετά τα 75 έτη καταγράφεται σημαντική επιδείνωση της εισοδηματικής θέσης των πρώην αυτοαπασχολουμένων, ενώ μετά τη συνταξιοδότηση αυξάνεται ο κίνδυνος να βρεθούν στο χαμηλότερο εισοδηματικό κλιμάκιο. Η έρευνα συνδέει αυτή την εξέλιξη με την ανεπαρκή συνταξιοδοτική κάλυψη πολλών μικροεπαγγελματιών και με τη δυσκολία ρευστοποίησης ή μεταβίβασης μικρών και οικογενειακών επιχειρήσεων.
Σε αυτό το πλαίσιο, προτείνεται δέσμη παρεμβάσεων: ενίσχυση της συνταξιοδοτικής επάρκειας μέσω συμπληρωματικών μορφών ασφάλισης και αποταμίευσης, στοχευμένες λύσεις στο αυξανόμενο πρόβλημα διαδοχής στις μικρές και οικογενειακές επιχειρήσεις, αλλά και βελτίωση της πρόσβασης σε κεφάλαια και εξειδικευμένη πληροφόρηση. Η έρευνα υπογραμμίζει επίσης την ανάγκη για πολιτικές που θα ενισχύσουν τη συνεργασία και την εξωστρέφεια των μικρών επιχειρήσεων στην ευρωπαϊκή αγορά, αξιοποιώντας την Τεχνητή Νοημοσύνη και την αναβάθμιση της ψηφιακής τους παρουσίας.
Κομβικό στοιχείο θεωρείται και η άρση στερεοτύπων: τόσο απέναντι στη μικρή επιχειρηματικότητα, που συχνά αντιμετωπίζεται ως «παρωχημένη», όσο και απέναντι στους εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας, οι οποίοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ηλικιακές διακρίσεις παρά τη συμβολή τους στην οικονομία.
Σχόλιο 
: Η μελέτη της ΓΣΕΒΕΕ αναδεικνύει ότι η «ασημένια οικονομία» δεν είναι απλώς μια δημογραφική πραγματικότητα, αλλά ένα στρατηγικό στοίχημα για την ανταγωνιστικότητα των ΜμΕ. Χωρίς στοχευμένη ενίσχυση συντάξεων, εργαλεία διαδοχής και πρόσβαση σε χρηματοδότηση και ψηφιακές δεξιότητες, ο πλούτος εμπειρίας των 65+ κινδυνεύει να χαθεί, μετατρέποντας ένα πιθανό αναπτυξιακό πλεονέκτημα σε νέο κύμα φτωχοποίησης μικροεπαγγελματιών.
#ΑσημένιαΟικονομία #Δημογραφικό #ΜικρομεσαίεςΕπιχειρήσεις #Αυτοαπασχολούμενοι
