Τα νεότερα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ αποτυπώνουν μια κοινωνία υπό πίεση: αυξανόμενη υλική στέρηση, επιβάρυνση στέγασης και οριακή ικανοποίηση από τη ζωή. Οι πιο ευάλωτες ομάδες είναι τα παιδιά και οι ηλικιωμένοι, με τον φτωχό πληθυσμό να βιώνει πολλαπλάσιο βάρος.
Η ετήσια έρευνα εισοδήματος και συνθηκών διαβίωσης της ΕΛΣΤΑΤ για το 2025 (με εισοδήματα 2024) σκιαγραφεί μια ανησυχητική πραγματικότητα: η σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση διευρύνεται, ιδιαίτερα για τα παιδιά και τους ηλικιωμένους, ενώ η υποκειμενική ικανοποίηση από τη ζωή παραμένει εξαιρετικά χαμηλή. Μόλις το 4,4% του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω δηλώνει πλήρως ικανοποιημένο από τη ζωή του, ποσοστό που αποκαλύπτει το βάθος της κοινωνικής κόπωσης.
Κλιμάκωση της στέρησης σε παιδιά και ηλικιωμένους
Ο δείκτης σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης –ο οποίος μετρά τον πληθυσμό που στερείται τουλάχιστον 7 από 13 βασικά αγαθά και υπηρεσίες– ανέρχεται σε 14,9% για το σύνολο της χώρας. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η επιδείνωση στα παιδιά 0-17 ετών: το ποσοστό στέρησης αυξάνεται σε 15,9% το 2025 από 13,9% το 2024, δηλαδή άνοδος 2 ποσοστιαίων μονάδων μέσα σε έναν χρόνο.
Παράλληλα, στην ηλικιακή ομάδα 65+ η σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση αυξάνεται σε 14,1% από 12,8%, ενώ στις ηλικίες 18-64 ετών ανεβαίνει σε 15% από 14,4%. Οι αριθμοί αυτοί δείχνουν ότι η πίεση δεν αφορά μόνο τα παραδοσιακά ευάλωτα στρώματα, αλλά διαχέεται οριζόντια σε όλο το ηλικιακό φάσμα.
Στέγαση, διατροφή και λογαριασμοί: η καθημερινότητα του φτωχού νοικοκυριού
Στο πεδίο της στέγασης, το 28,3% του πληθυσμού ζει σε κατοικία με στενότητα χώρου. Για τον φτωχό πληθυσμό το ποσοστό εκτοξεύεται σε 35,3%, ενώ στα παιδιά έως 17 ετών φθάνει στο 42,9% και στο 56,3% για τα φτωχά παιδιά. Η στενότητα χώρου συνδέεται άμεσα με την ποιότητα ζωής, την επίδοση στο σχολείο και την ψυχική υγεία.
Η επισιτιστική ανασφάλεια είναι εξίσου έντονη: το 41,6% του φτωχού πληθυσμού δηλώνει ότι δεν μπορεί να καταναλώνει κάθε δεύτερη ημέρα κοτόπουλο, κρέας, ψάρι ή ισοδύναμης θρεπτικής αξίας λαχανικά, έναντι μόλις 5,7% στον μη φτωχό πληθυσμό. Σχεδόν το σύνολο των φτωχών (99,9%) και το 38,5% των μη φτωχών αδυνατούν να καλύψουν μια έκτακτη αναγκαία δαπάνη περίπου 500 ευρώ, γεγονός που αποτυπώνει την παντελή έλλειψη «μαξιλαριού ασφαλείας».
Η επιβάρυνση από το κόστος στέγασης δηλώνεται από το 26,4% του συνολικού πληθυσμού, αλλά αγγίζει το 82,6% στους φτωχούς, έναντι 12,7% στους μη φτωχούς. Δύο στους τρεις φτωχούς (66,6%) δυσκολεύονται να πληρώσουν έγκαιρα πάγιους λογαριασμούς, ενώ το 67,6% των φτωχών νοικοκυριών αναφέρει μεγάλη δυσκολία κάλυψης των συνήθων αναγκών με το τρέχον εισόδημα.
Περιορισμένη πρόσβαση σε υγεία και κοινωνική ζωή
Παρά το ότι το 78,5% δηλώνει πολύ καλή ή καλή υγεία, η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας δεν είναι δεδομένη. Σχεδόν ένας στους πέντε (20%) που χρειάστηκε ιατρική εξέταση ή θεραπεία δεν την έλαβε λόγω οικονομικών δυσκολιών, λιστών αναμονής ή απόστασης. Στην οδοντιατρική περίθαλψη, η μη κάλυψη φθάνει το 24,3% για τους ίδιους λόγους, με τα ποσοστά στους φτωχούς να εκτοξεύονται πάνω από το 50%.
Στο πεδίο των κοινωνικών δραστηριοτήτων, το 27,3% του πληθυσμού ηλικίας 16+ δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να συμμετέχει τακτικά σε δραστηριότητες αναψυχής, ενώ το 34,3% δεν μπορεί να ξοδεύει χρήματα για τον εαυτό του ή κάποιο χόμπι. Η έλλειψη πρόσβασης στην αναψυχή και την κοινωνικοποίηση επιβαρύνει περαιτέρω την ψυχική ευημερία.
Ικανοποίηση από τη ζωή και εμπιστοσύνη στους άλλους
Σε επίπεδο ευημερίας, μόνο το 4,4% δηλώνει πλήρως ικανοποιημένο από τη ζωή του και το 62% πολύ ικανοποιημένο. Ωστόσο, για το 21,8% του φτωχού πληθυσμού η ικανοποίηση κυμαίνεται από καθόλου έως λίγο, έναντι 6,6% στους μη φτωχούς. Η εμπιστοσύνη στους άλλους είναι επίσης χαμηλή: πλήρη εμπιστοσύνη δηλώνει μόλις το 0,7% του πληθυσμού, ενώ περίπου ένας στους τρεις –φτωχοί και μη– δηλώνει ότι δεν εμπιστεύεται τους άλλους καθόλου ή τους εμπιστεύεται λίγο.
Τα στοιχεία αυτά συνθέτουν μια εικόνα κοινωνίας με υψηλή αντικειμενική και υποκειμενική πίεση, όπου η φτώχεια δεν είναι μόνο εισοδηματική, αλλά διαπερνά τη στέγαση, τη διατροφή, την υγεία, την κοινωνική ζωή και τελικά την ίδια την εμπιστοσύνη μεταξύ των ανθρώπων.
Σχόλιο 
: Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι η συζήτηση για την ανάπτυξη δεν μπορεί πλέον να αγνοεί τη διάσταση της κοινωνικής συνοχής. Η έντονη επιβάρυνση στέγασης, η αδυναμία κάλυψης βασικών αναγκών και η περιορισμένη πρόσβαση σε υγεία και αναψυχή αποδομούν την καθημερινότητα ενός μεγάλου μέρους της κοινωνίας. Χωρίς στοχευμένες πολιτικές για στέγη, εισόδημα, παιδική φτώχεια και πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, ο φαύλος κύκλος υλικής στέρησης και χαμηλής ικανοποίησης από τη ζωή κινδυνεύει να παγιωθεί, με σοβαρές συνέπειες για την παραγωγικότητα, τη δημογραφία και την πολιτική σταθερότητα.
#ΕΛΣΤΑΤ #φτώχεια #υλικήΣτέρηση #κοινωνικήΠολιτική #ελληνικήΟικονομία
