Το Δελτίο του Παρατηρητηρίου Ευημερίας και Παιδικής Φτώχειας του ΚΕΠΕ καταγράφει εντυπωσιακή πρόοδο σε προσχολική εκπαίδευση και υγεία. Την ίδια ώρα όμως αναδεικνύει επίμονες ανισότητες και σκληρούς δημοσιονομικούς περιορισμούς.
Σημαντική βελτίωση στους δείκτες προσχολικής εκπαίδευσης και υγειονομικής περίθαλψης των παιδιών στην Ελλάδα καταγράφει το νέο Δελτίο του Παρατηρητηρίου Ευημερίας και Παιδικής Φτώχειας του ΚΕΠΕ, στο πλαίσιο της εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Εγγύησης για το Παιδί την περίοδο Μάρτιος 2024 – Φεβρουάριος 2026. Η χώρα εμφανίζει επιδόσεις ανώτερες από τον μέσο όρο της ΕΕ και από την πλειονότητα των κρατών-μελών, παρά τους στενούς δημοσιονομικούς περιορισμούς.
Ισχυρή πρόοδος σε εκπαίδευση και υγεία, μείωση του κινδύνου φτώχειας
Η ανάλυση του ΚΕΠΕ, που παρέχει επιστημονική υποστήριξη στον Εθνικό Συντονιστή της Ευρωπαϊκής Εγγύησης για το Παιδί (ΕΚΚΑ), τροφοδοτεί τη 2η Διετή Έκθεση Προόδου που θα υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα, η Ελλάδα συμμορφώνεται ουσιαστικά με τις επιταγές της Ευρωπαϊκής Εγγύησης, στο μέτρο που το επιτρέπει η δέσμευση για δημοσιονομική σταθερότητα και η κληρονομιά των μνημονιακών πολιτικών που επιβάρυναν ιδιαίτερα την παιδική ευημερία.
Κατά την εξεταζόμενη περίοδο, η χώρα καταγράφει εξαιρετικές επιδόσεις στην προσχολική εκπαίδευση και στην πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη, με ποσοστά σημαντικά καλύτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Παράλληλα, μειώνονται αισθητά τόσο το ποσοστό των παιδιών που ζουν σε νοικοκυριά με χαμηλή ένταση εργασίας όσο και το ποσοστό των παιδιών σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Καθοριστικό ρόλο είχαν οι μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας και οι κοινωνικές μεταβιβάσεις, που λειτούργησαν ως βασικοί θετικοί μοχλοί.
Επίμονες ανισότητες, πληθωρισμός και στενό δημοσιονομικό πλαίσιο
Παρά τη βελτίωση, το ΚΕΠΕ επισημαίνει ότι οι προκλήσεις παραμένουν έντονες σε διαθέσιμο εισόδημα, διατροφή, στεγαστικές συνθήκες και αποτελεσματικότητα των κοινωνικών μεταβιβάσεων. Ο υψηλός πληθωρισμός διαβρώνει την αγοραστική δύναμη και αυξάνει το κόστος ζωής, περιορίζοντας την αντισταθμιστική ισχύ των πολιτικών στήριξης. Ιδιαίτερα ευάλωτες εμφανίζονται οι αγροτικές, νησιωτικές και ορεινές περιοχές, καθώς και συγκεκριμένες περιφέρειες – με έμφαση σε Στερεά Ελλάδα και Θεσσαλία – όπου η πολυδιάστατη παιδική φτώχεια παραμένει σε υψηλά επίπεδα και δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί ολοκληρωμένα τοπικά σχέδια δράσης, όπως σε Αττική, Ιόνια Νησιά και Κρήτη.
Το ΚΕΠΕ υπογραμμίζει ότι η εργαλειοθήκη πολιτικής της Ελλάδας είναι περιορισμένη λόγω των δεσμεύσεων για δημοσιονομική σταθερότητα. Η αντιμετώπιση της παιδικής ένδειας περνά θεωρητικά από αυξήσεις μισθών που να καλύπτουν την απώλεια αγοραστικής δύναμης, μείωση της έμμεσης φορολογίας – κυρίως στα τρόφιμα – και επεκτατικές κοινωνικές πολιτικές με δυναμική προσαρμογή των επιδομάτων στο πραγματικό κόστος ζωής. Ωστόσο, οι αυξήσεις μισθών σκοντάφτουν στην ανάγκη παράλληλης ανόδου της παραγωγικότητας, ενώ η μείωση έμμεσων φόρων και η διεύρυνση των μεταβιβάσεων περιορίζονται από τους δημοσιονομικούς στόχους.
Προτάσεις: σχολικά γεύματα, στοχευμένες ενισχύσεις και καλύτερη απορρόφηση πόρων
Σε αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο, το ΚΕΠΕ θεωρεί ότι τα μόνα εργαλεία χωρίς άμεσους δημοσιονομικούς περιορισμούς είναι η βελτιωμένη απορρόφηση και αξιοποίηση υφιστάμενων ευρωπαϊκών και άλλων κονδυλίων, καθώς και η αναζήτηση πρόσθετων χρηματοδοτήσεων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη ειδικής στήριξης προς τις Περιφέρειες Στερεάς Ελλάδας και Θεσσαλίας για επιτάχυνση και υλοποίηση ολοκληρωμένων τοπικών σχεδίων δράσης κατά της παιδικής φτώχειας.
Κεντρική πρόταση αποτελεί η εξασφάλιση πόρων για την καθολική εφαρμογή υγιεινών σχολικών γευμάτων σε όλα τα σχολεία και όλες τις βαθμίδες, για όλα τα παιδιά. Στις αστικές περιοχές προτείνεται αξιοποίηση εταιρειών catering, ενώ στις απομακρυσμένες περιοχές η συνεργασία με τοπικές επιχειρήσεις, όπως φούρνους και ταβέρνες, με πολυεπίπεδο έλεγχο και εποπτεία για μέγιστη αποτελεσματικότητα.
Παράλληλα, το ΚΕΠΕ εισηγείται την αναζήτηση πρόσθετων πόρων για στοχευμένη ενίσχυση επιδομάτων που αφορούν οικογένειες με παιδιά, σε συνδυασμό με ισχυρούς μηχανισμούς αξιολόγησης και εποπτείας, ώστε κάθε ευρώ να αποδίδει το μέγιστο κοινωνικό όφελος.
Σχόλιο 
: Η έκθεση του ΚΕΠΕ φωτίζει μια σπάνια ελληνική «επιτυχία» στην κοινωνική πολιτική, αλλά ταυτόχρονα αποκαλύπτει το δομικό παράδοξο της χώρας: βελτιωμένους δείκτες παιδικής ευημερίας μέσα σε ένα πλαίσιο διαρκούς λιτότητας και πληθωριστικών πιέσεων. Η στρατηγική μετατόπιση προς στοχευμένες παρεμβάσεις χαμηλού δημοσιονομικού κόστους – όπως τα σχολικά γεύματα και η έξυπνη αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων – δεν είναι απλώς κοινωνικά επιθυμητή, αλλά και μακροοικονομικά ορθολογική, καθώς επενδύει στο ανθρώπινο κεφάλαιο των μελλοντικών φορολογουμένων και εργαζομένων. Το ερώτημα είναι αν η διοίκηση και οι περιφέρειες διαθέτουν την ικανότητα υλοποίησης με ταχύτητα, διαφάνεια και μετρήσιμο αποτέλεσμα, πριν η επόμενη πληθωριστική ή δημοσιονομική αναταραχή ακυρώσει τα σημερινά κέρδη.
#KEPE #παιδική_φτώχεια #ΕυρωπαϊκήΕγγύησηΓιαΤοΠαιδί #κοινωνική_πολιτική
