Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν μετατρέπεται σε πολυεπίπεδη περιφερειακή κρίση, με στόχους σε Τεχεράνη, Λίβανο και κράτη του Κόλπου. Η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ έχει σχεδόν παραλύσει, εκτοξεύοντας τις τιμές του πετρελαίου και τροφοδοτώντας ανησυχίες για παγκόσμια επισιτιστική κρίση.
Η σύγκρουση ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν βαθαίνει και αποκτά χαρακτηριστικά ευρύτερου περιφερειακού πολέμου, με επιπτώσεις στην ενέργεια, το παγκόσμιο εμπόριο και τη διατροφική ασφάλεια. Το Ισραήλ υποστηρίζει ότι σκότωσε τον κορυφαίο Ιρανό αξιωματούχο ασφαλείας Αλί Λαριτζανί και τον επικεφαλής της πολιτοφυλακής Basij σε στοχευμένα πλήγματα, χωρίς ωστόσο η Τεχεράνη να έχει επιβεβαιώσει τις πληροφορίες.
Ρήγμα ΗΠΑ–συμμάχων για τον ρόλο του ΝΑΤΟ
Ο Ντόναλντ Τραμπ κλιμάκωσε τη ρητορική του απέναντι στους Ευρωπαίους συμμάχους, χαρακτηρίζοντας «πολύ ανόητο λάθος» την άρνηση του ΝΑΤΟ να αναλάβει ρόλο συνοδείας δεξαμενόπλοιων στα Στενά του Ορμούζ. Σε δηλώσεις του στον Λευκό Οίκο, δίπλα στον Ιρλανδό πρωθυπουργό Μίχολ Μάρτιν, κατηγόρησε ειδικά τον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ ότι δεν σταθεί στο ύψος ιστορικών ηγετών όπως ο Ουίνστον Τσόρτσιλ.
Παράλληλα, μέσω της πλατφόρμας Truth Social, ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι αμερικανικές και ισραηλινές επιχειρήσεις έχουν «αποδεκατίσει» τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις και ότι οι ΗΠΑ «δεν χρειάζονται» τη βοήθεια του ΝΑΤΟ, ούτε ασιατικών συμμάχων όπως η Ιαπωνία, η Αυστραλία και η Νότια Κορέα. Η στάση αυτή εντείνει τα ερωτήματα για τη συνοχή της Συμμαχίας και το μέλλον της συλλογικής ασφάλειας.
Διαφωνίες στην Ουάσιγκτον και πολιτικό μήνυμα από Παρίσι
Η παραίτηση του διευθυντή του Εθνικού Κέντρου Αντιτρομοκρατίας των ΗΠΑ, Τζο Κεντ, ανέδειξε τις εσωτερικές αντιρρήσεις στην αμερικανική διοίκηση. Ο Κεντ δήλωσε ότι «δεν μπορεί εντίμως να στηρίξει» τον πόλεμο, υποστηρίζοντας πως το Ιράν δεν αποτελούσε άμεση απειλή και ότι η σύγκρουση πυροδοτήθηκε από πιέσεις του Ισραήλ και της «ισχυρής αμερικανικής λόμπι» του. Η κίνησή του υπογραμμίζει το ρήγμα μεταξύ σκληρής γραμμής και πιο συγκρατημένων φωνών στην Ουάσιγκτον.
Στη Γαλλία, ο Εμανουέλ Μακρόν ξεκαθάρισε ότι το Παρίσι δεν θα συμμετάσχει σε στρατιωτικές επιχειρήσεις για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ όσο διαρκούν οι εχθροπραξίες, τονίζοντας ότι η Γαλλία «δεν είναι μέρος της σύγκρουσης». Άφησε ωστόσο ανοικτό το ενδεχόμενο συμμετοχής σε μελλοντικό σύστημα συνοδείας πλοίων, εφόσον υπάρξει αποκλιμάκωση.
Πλήγματα σε Λίβανο και κράτη του Κόλπου – πετρελαϊκό σοκ
Στο μέτωπο του Λιβάνου, το Ισραήλ συνεχίζει αεροπορικά πλήγματα και «περιορισμένη» χερσαία επιχείρηση κατά της Χεζμπολάχ, με τον λιβανικό στρατό –που δεν είναι εμπόλεμος– να αναφέρει έναν νεκρό και τέσσερις τραυματίες στρατιώτες από ισραηλινή επίθεση κοντά στη Νάμπατιγια. Στη Βηρυτό, εκατοντάδες χιλιάδες εκτοπισμένοι ζουν σε αυτοσχέδια καταφύγια, καθώς οι ισραηλινές επιδρομές πλήττουν την πρωτεύουσα.
Στον Περσικό Κόλπο, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα βρίσκονται στο επίκεντρο ιρανικών πυραυλικών και drone επιθέσεων. Η Ντόχα ανακοίνωσε νέα επιτυχή αναχαίτιση πυραύλου, ενώ στα ΗΑΕ, το λιμάνι Φουτζάιρα –κρίσιμος κόμβος φόρτωσης πετρελαίου εκτός του Κόλπου– διέκοψε τις φορτώσεις μετά από επίθεση και πυρκαγιά στον τερματικό σταθμό. Επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές, όπως το κοίτασμα φυσικού αερίου Σαχ, έχουν παραλύσει μέρος της παραγωγής.
Η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ έχει σχεδόν σταματήσει, με το Ιράκ να διαπραγματεύεται με την Τεχεράνη ασφαλή διέλευση για τα δεξαμενόπλοιά του. Οι τιμές του αμερικανικού West Texas Intermediate εκτινάχθηκαν κατά περίπου 5,2%, στα 98,32 δολάρια το βαρέλι, ενώ το Brent ακολούθησε παρόμοια πορεία, τροφοδοτώντας ανησυχίες για νέο πληθωριστικό κύμα διεθνώς.
Ο κίνδυνος παγκόσμιας επισιτιστικής κρίσης
Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ προειδοποιεί ότι η συνέχιση της σύγκρουσης έως τον Ιούνιο μπορεί να οδηγήσει επιπλέον 45 εκατ. ανθρώπους σε οξεία πείνα, ανεβάζοντας τα επίπεδα παγκόσμιας επισιτιστικής ανασφάλειας σε ιστορικό ρεκόρ. Η άνοδος του κόστους μεταφορών κατά 18% από την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών πληγμάτων στο Ιράν, σε συνδυασμό με περικοπές δωρητών που στρέφουν πόρους στην άμυνα, περιορίζει δραματικά τα περιθώρια παρέμβασης.
Η αβεβαιότητα γύρω από την τύχη του Αλί Λαριτζανί –με αναρτήσεις χειρόγραφης σημείωσης στον λογαριασμό του στο X, χωρίς σαφή ένδειξη αν είναι εν ζωή– προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο αστάθειας σε μια ήδη εκρηκτική εξίσωση, όπου η στοχευμένη εξόντωση ηγετών μπορεί να αναδιαμορφώσει τον συσχετισμό δυνάμεων στο εσωτερικό της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Σχόλιο 
: Ο πόλεμος στο Ιράν μετατρέπεται από περιφερειακή σύγκρουση σε συστημικό σοκ για ενέργεια, εμπόριο και επισιτιστική ασφάλεια. Η επιλογή Τραμπ να απαξιώσει τον ρόλο των συμμάχων και του ΝΑΤΟ υπονομεύει τη συλλογική διαχείριση της κρίσης και αυξάνει τον κίνδυνο στρατηγικών λαθών. Για την Ευρώπη –και κατ’ επέκταση για χώρες όπως η Ελλάδα, με υψηλή εξάρτηση από τις θαλάσσιες ροές ενέργειας– η παράλυση στα Στενά του Ορμούζ σημαίνει ακριβότερο πετρέλαιο, πληθωριστικές πιέσεις και νέα δοκιμασία για τις αγορές τροφίμων. Χωρίς ταχεία διπλωματική αποκλιμάκωση, η Μέση Ανατολή κινδυνεύει να γίνει ο καταλύτης μιας νέας παγκόσμιας οικονομικής αναταραχής.
#Ιράν #ΗΠΑ #Ισραήλ #Ορμούζ #Ενέργεια #ΜέσηΑνατολή
