Ο Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ επιβεβαίωσε ότι η Αβάνα έχει ξεκινήσει συνομιλίες με την Ουάσιγκτον, εν μέσω ενεργειακής ασφυξίας. Οι μυστικές επαφές και οι απειλές Τραμπ διαμορφώνουν ένα εκρηκτικό γεωπολιτικό σκηνικό.
Η Κούβα εισέρχεται σε μια νέα, εξαιρετικά εύθραυστη φάση στις σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς ο πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ επιβεβαίωσε ότι έχουν ξεκινήσει απευθείας συνομιλίες με την Ουάσιγκτον. Οι διαπραγματεύσεις πραγματοποιούνται ενώ το νησί βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πρωτοφανή ενεργειακή κρίση, αποτέλεσμα του αυστηρού αμερικανικού αποκλεισμού στα καύσιμα, μετά την απομάκρυνση του Νικολάς Μαδούρο από την εξουσία στη Βενεζουέλα.
Ενεργειακός αποκλεισμός, ανθρωπιστικές πιέσεις και εσωτερική φθορά
Ο Ντίας-Κανέλ, σε τηλεοπτικό διάγγελμα, περιέγραψε τον αντίκτυπο του αμερικανικού ενεργειακού αποκλεισμού ως «τρομερό», επισημαίνοντας ότι η Κούβα δεν έχει παραλάβει πετρέλαιο εδώ και τρεις μήνες. Η χώρα, που εξαρτιόταν διαχρονικά από τις προμήθειες της Βενεζουέλας και του Μεξικού, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με παρατεταμένες διακοπές ρεύματος που πλήττουν κρίσιμες υποδομές: επικοινωνίες, εκπαίδευση, μεταφορές και κυρίως το σύστημα υγείας.
Σύμφωνα με τον Κουβανό πρόεδρο, δεκάδες χιλιάδες χειρουργικές επεμβάσεις έχουν αναβληθεί, ενώ ακόμη και βασικές δομές, όπως οι φούρνοι, αναγκάζονται να λειτουργούν με ξύλο και κάρβουνο. Η εικόνα που μεταφέρει ο απλός πολίτης είναι αντίστοιχα ζοφερή: έλλειψη νερού, ηλεκτρισμού, αυξήσεις τιμών σε βασικά αγαθά και σοβαρές ελλείψεις φαρμάκων ενισχύουν την κοινωνική δυσαρέσκεια και την πίεση προς την κυβέρνηση να βρει διέξοδο, ακόμη και μέσω διαλόγου με έναν ιστορικό αντίπαλο.
Μυστική διπλωματία, ρόλος Κάστρο και σκληρή γραμμή Τραμπ
Παράλληλα με το δημόσιο άνοιγμα, αποκαλύπτεται ένα πυκνό παρασκήνιο μυστικής διπλωματίας. Δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν ότι ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, έχει πραγματοποιήσει μυστικές επαφές με την κουβανική ηγεσία, συναντώμενος με τον Ραούλ Γκιγιέρμο Ροντρίγκες Κάστρο, εγγονό του Ραούλ Κάστρο. Ο τελευταίος, παρότι δεν κατέχει εκλεγμένο αξίωμα, θεωρείται κρίσιμος κρίκος με την παλαιά φρουρά της επανάστασης και την οικογένεια Κάστρο, που εξακολουθεί να ασκεί βαρύνουσα επιρροή.
Ο Ντίας-Κανέλ δήλωσε ότι οι συνομιλίες διεξάγονται «στη βάση του σεβασμού» και με πνεύμα «κυριαρχίας και αυτοδιάθεσης», επιχειρώντας να διασκεδάσει τις εντυπώσεις στο εσωτερικό ότι η Αβάνα υποκύπτει σε πιέσεις. Την ίδια ώρα, όμως, ο Ντόναλντ Τραμπ κλιμακώνει τη ρητορική του, μιλώντας για μια Κούβα «χωρίς χρήματα και χωρίς πετρέλαιο», αφήνοντας ανοικτό ακόμη και το ενδεχόμενο «takeover» – που άλλοτε χαρακτηρίζει «φιλικό» και άλλοτε όχι.
Ο Λευκός Οίκος, μέσω ανώνυμου αξιωματούχου, στέλνει σαφές μήνυμα: η Κούβα είναι «αποτυγχάνουσα» χώρα και οι ηγέτες της «πρέπει να κάνουν μια συμφωνία», την οποία ο Τραμπ θεωρεί ότι «μπορεί να γίνει πολύ εύκολα». Πρόκειται για κλασική τακτική μέγιστης πίεσης: συνδυασμός οικονομικού στραγγαλισμού, στρατιωτικών επιδείξεων ισχύος στην περιοχή και διαπραγματεύσεων από θέση ισχύος.
Γεωπολιτικές προεκτάσεις και το διακύβευμα για την περιοχή
Η επανεκκίνηση του διαλόγου Ουάσιγκτον–Αβάνας, σχεδόν 70 χρόνια μετά την έναρξη μιας σχέσης καχυποψίας και συγκρούσεων, ξεπερνά τα στενά διμερή όρια. Αγγίζει την ασφάλεια της Καραϊβικής, τη διαχείριση προσφυγικών ροών, αλλά και τον γεωοικονομικό ανταγωνισμό με δυνάμεις όπως η Ρωσία και η Κίνα, που έχουν ιστορικά επενδύσει στην Κούβα.
Για την Ουάσιγκτον, η αποδυνάμωση της Αβάνας μετά την αποκοπή από το βενεζουελάνικο πετρέλαιο αποτελεί ευκαιρία επαναδιαπραγμάτευσης των όρων επιρροής στην περιοχή. Για την Κούβα, οι συνομιλίες είναι μάλλον αναγκαστική επιλογή επιβίωσης, με στόχο να χαλαρώσει ο ενεργειακός κλοιός χωρίς να διαρραγεί ο ιδεολογικός πυρήνας του καθεστώτος.
Το αν αυτή η εύθραυστη ισορροπία μπορεί να κρατήσει, θα κριθεί από το κατά πόσο η Ουάσιγκτον θα μετατρέψει τις απειλές σε απτά κίνητρα και από το αν η κουβανική ηγεσία θα αποδεχθεί ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις, χωρίς να θεωρήσει ότι απειλείται η ίδια της η ύπαρξη.
Σχόλιο 
: Η Ουάσιγκτον αξιοποιεί στο έπακρο τη συγκυριακή αδυναμία της Κούβας, δοκιμάζοντας ένα υβρίδιο οικονομικού στραγγαλισμού και διαλόγου. Για την Αβάνα, η συμμετοχή σε συνομιλίες είναι λιγότερο στρατηγική επιλογή και περισσότερο αναγκαστική κίνηση αποφυγής κοινωνικής έκρηξης. Το διακύβευμα ξεπερνά την αλλαγή πολιτικής· αφορά το αν το κουβανικό καθεστώς μπορεί να προσαρμοστεί χωρίς να καταρρεύσει, σε μια στιγμή που ο Λευκός Οίκος μοιάζει διατεθειμένος να πιέσει μέχρι τα άκρα.
#Κούβα #ΗΠΑ #ΝτίαςΚανέλ #Τραμπ #Ενέργεια #Διπλωματία
