Η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και το ράλι του πετρελαίου αναγκάζουν την κυβέρνηση να παγώσει σχεδιασμένες κοινωνικές παροχές. Το οικονομικό επιτελείο στρέφεται σε στοχευμένα μέτρα και πιο ήπια αύξηση κατώτατου μισθού.
Η πολεμική ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, με επίκεντρο το Ιράν, ανατρέπει με βίαιο τρόπο τον οικονομικό σχεδιασμό της κυβέρνησης για το 2026. Η εκτόξευση των διεθνών τιμών ενέργειας, με το πετρέλαιο να κινείται γύρω από τα 100 δολάρια το βαρέλι και έντονες διακυμάνσεις, στενεύει απότομα τα δημοσιονομικά περιθώρια. Ως αποτέλεσμα, ο «κουμπαράς» που είχε προβλεφθεί για κοινωνικές παροχές και ελαφρύνσεις επαναξιολογείται εκ βάθρων.
Από τα επιδόματα στην καταπολέμηση της κερδοσκοπίας
Σύμφωνα με τον νέο σχεδιασμό, τα αρμόδια υπουργεία επεξεργάζονται εναλλακτικά σενάρια στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, τα οποία όμως, τουλάχιστον στην παρούσα φάση, δεν περιλαμβάνουν οριζόντια κοινωνικά επιδόματα. Προτεραιότητα δίνεται στην ανάσχεση της κερδοσκοπίας στα καύσιμα, μέσω πλαφόν στα περιθώρια κέρδους στην εμπορία και τη λιανική.
Εφόσον η ενεργειακή κρίση παραταθεί, στο τραπέζι επιστρέφουν στοχευμένα εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν το 2022: επαναφορά του Fuel Pass, επιδοτήσεις στο ρεύμα και στο φυσικό αέριο ως δίχτυ ασφαλείας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Σε δεύτερο χρόνο, και μόνο αν η αύξηση του ενεργειακού κόστους μετακυλιστεί μαζικά στα τρόφιμα, εξετάζεται η αναβίωση του Market Pass, ως ανάχωμα στο κύμα ακρίβειας.
Η κυβέρνηση δείχνει να επιλέγει μια πιο «χειρουργική» προσέγγιση: λιγότερα γενικευμένα επιδόματα, περισσότερες παρεμβάσεις σε κλάδους που πλήττονται άμεσα (βιομηχανία, αγροτική παραγωγή, μεταφορές), ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος νέας έκρηξης πληθωρισμού και απώλειας ανταγωνιστικότητας.
Πάγωμα έκτακτου επιδόματος Πάσχα και πιο συντηρητικός κατώτατος
Στο στόχαστρο της αναθεώρησης μπαίνει πρώτα το σχέδιο για έκτακτο επίδομα Πάσχα σε ευάλωτες ομάδες. Το Μέγαρο Μαξίμου είχε επεξεργαστεί σενάριο ενίσχυσης χαμηλοσυνταξιούχων, ανασφάλιστων υπερηλίκων, δικαιούχων αναπηρικών επιδομάτων και του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος, με ποσά 100 έως 250 ευρώ, καταβλητέα τη Μεγάλη Εβδομάδα χωρίς αίτηση, κατ’ αναλογία με τα Χριστούγεννα.
Το επιχείρημα ήταν σαφές: οι συντάξεις Απριλίου, που θα πληρωθούν νωρίτερα (24-27 Μαρτίου), κινδυνεύουν να έχουν εξανεμιστεί μέχρι το Πάσχα λόγω ακρίβειας. Ωστόσο, ο δημοσιονομικός χώρος που ροκανίζει ο πόλεμος στο Ιράν καθιστά πλέον αυτό το σενάριο εξαιρετικά δυσχερές, με τις πιθανότητες υλοποίησης να απομακρύνονται αισθητά.
Παράλληλα, η γεωπολιτική αστάθεια «ψαλιδίζει» τις φιλοδοξίες για μια πιο γενναία αύξηση του κατώτατου μισθού. Πριν από την κρίση, εξεταζόταν σοβαρά ο κατώτατος να διαμορφωθεί στα 950 ευρώ από τον Απρίλιο, έναν χρόνο νωρίτερα από την αρχική κυβερνητική δέσμευση, με σαφή πολιτική στόχευση ενόψει εκλογικού κύκλου.
Πλέον, το επικρατέστερο σενάριο είναι μια συντηρητική αύξηση της τάξης των 40-50 ευρώ, που θα ανεβάσει τον κατώτατο στα 920-930 ευρώ μικτά από 880 ευρώ σήμερα. Το οικονομικό επιτελείο αναζητά ισορροπία ανάμεσα στην ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των μισθωτών και στις αντοχές των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, οι οποίες ήδη πιέζονται από το αυξημένο ενεργειακό και λειτουργικό κόστος.
Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ότι η κυβέρνηση μετακινείται από τη λογική των προεκ των προτέρων εξαγγελιών παροχών σε μια πιο αμυντική στάση, με συνεχείς προσαρμογές ανάλογα με την εξέλιξη της κρίσης.
Σχόλιο 
: Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή λειτουργεί ως σκληρό stress test για τη δημοσιονομική στρατηγική της Αθήνας: αποκαλύπτει πόσο εύθραυστος είναι ο χώρος των παροχών όταν η χώρα παραμένει εκτεθειμένη σε ενεργειακά σοκ. Η στροφή από οριζόντια επιδόματα σε στοχευμένες παρεμβάσεις είναι ορθολογική, αλλά πολιτικά κοστοβόρα, ιδίως για χαμηλοσυνταξιούχους και χαμηλόμισθους που περίμεναν ουσιαστική ανάσα. Η πραγματική πρόκληση πλέον είναι αν η κυβέρνηση θα αξιοποιήσει την κρίση για μόνιμες διαρθρωτικές αλλαγές στο ενεργειακό κόστος και την παραγωγικότητα, ή αν θα περιοριστεί σε διαδοχικά, αμυντικά «μπαλώματα».
#παροχές #επίδομα #κατώτατοςΜισθός #ενέργεια #οικονομία
