Το Ντουμπάι πουλήθηκε στον κόσμο ως ασφαλές, άφορο καταναλωτικό παράδεισο. Οι πρόσφατες επιθέσεις αποκάλυψαν πόσο εύθραυστο και ανήθικο είναι αυτό το αφήγημα.
Το Ντουμπάι χτίστηκε και πουλήθηκε διεθνώς ως το απόλυτο καταναλωτικό «ονειρότοπο»: αφορολόγητος παράδεισος, επτάστερη χλιδή, brunch με σαμπάνια, malls και mini golf στην καρδιά της ερήμου. Κεντρικός βραχίονας αυτού του αφηγήματος ήταν οι expat influencers και οι «χρυσές βίζες» τους, που μέσω των social media πρόβαλαν μια εικόνα απόλυτης ασφάλειας και ευημερίας. Οι πρόσφατες πυραυλικές επιθέσεις όμως διέλυσαν την ψευδαίσθηση, φέρνοντας στο φως τη βίαιη πραγματικότητα που βρισκόταν πάντα λίγα μόλις χιλιόμετρα μακριά.
Ηθική τύφλωση και κοινωνικό συμβόλαιο της άρνησης
Όπως επισημαίνει η Μπρίτζιντ Ντιλένι, το άρρητο κοινωνικό συμβόλαιο του Ντουμπάι βασίστηκε σε μια συνειδητή τύφλωση: να μην βλέπεις τον πόλεμο, την καταπίεση και τη φτώχεια που το περιβάλλουν, ούτε τις συνθήκες υπό τις οποίες χτίστηκε η πόλη. Η Γάζα είναι γεωγραφικά κοντά, αλλά ψυχολογικά απωθημένη. Το ίδιο και οι υπόλοιπες εστίες αστάθειας στη Μέση Ανατολή.
Η δυτική κοινή γνώμη έδειξε ελάχιστη συμπάθεια για τους Βρετανούς και Αυστραλούς expats και influencers που αιφνιδιάστηκαν από τις επιθέσεις. Πολιτικοί στο Ηνωμένο Βασίλειο μίλησαν για «φορολογικούς εξόριστους» και «ξεπεσμένους ποδοσφαιριστές» που ζητούν τώρα στρατιωτική διάσωση, ενώ είχαν επιλέξει το Ντουμπάι για να αποφύγουν τη φορολογία. Τηλεοπτικές συζητήσεις έθεσαν ανοιχτά το ερώτημα αν όσοι μετακόμισαν εκεί για φορολογικούς λόγους πρέπει να πληρώσουν μόνοι τους για την εκκένωση.
Η φράση μιας Αυστραλής influencer, «δεν έπρεπε να συμβαίνει εδώ», έγινε σύμβολο αυτής της άρνησης: το «εδώ» του Ντουμπάι, με τα βρετανικά καταστήματα και τα δυτικά comforts, θεωρήθηκε αυθαίρετα εκτός πεδίου πολέμου – λες και η γεωπολιτική σταματά στις πόρτες των πολυτελών ξενοδοχείων.
Οι influencers ως προέκταση κρατικού marketing
Το Ντουμπάι δεν πούλησε μόνο κτίρια και υπηρεσίες, αλλά μια επιμελώς επιλεγμένη εικόνα. Οι influencers με χρυσές βίζες λειτουργούν ως ανεπίσημο γραφείο προώθησης της πόλης: ποστάρουν Maserati, ελικόπτερα, rooftops και infinity pools, δημιουργώντας την αίσθηση ενός ασφαλούς, λαμπερού μικρόκοσμου. Πίσω από τα πλάνα όμως, πολλά είναι δανεικά ή ενοικιαζόμενα, από τα supercars μέχρι τα ελικόπτερα, ενώ ακόμη και η ίδια η εμφάνιση πολλών influencers είναι προϊόν αισθητικών παρεμβάσεων.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι η λογοκρισία: οι αρχές τιμωρούν με φυλάκιση, πρόστιμα ή απέλαση όσους τολμήσουν να αναφερθούν σε κακοποίηση μεταναστών εργατών, σε παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή –πλέον– στον πόλεμο. Έτσι, το «ονειρικό» Ντουμπάι μπορεί να υπάρχει μόνο αν κανείς δεν μιλά για αυτούς που το έχτισαν ή για τους κινδύνους που το περιβάλλουν.
Το κρυφό κόστος του νεοφιλελεύθερου παραδείσου
Ήδη από το 2010, ο αστικός θεωρητικός Μάικ Ντέιβις περιέγραψε το Ντουμπάι ως «κακό παράδεισο», ένα ακραίο πείραμα νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού με «παρανοϊκά mega-projects» και ηθικά σαθρή βάση. Στον πυρήνα βρίσκεται το σύστημα «kafala», το καθεστώς χορηγίας που δένει νομικά τους μετανάστες εργάτες με τους εργοδότες τους, δίνοντας στους τελευταίους υπερβολικό έλεγχο πάνω στην άδεια παραμονής, την εργασία και συχνά τις συνθήκες διαβίωσης.
Αυτοί οι εργάτες είναι που κρατούν την πόλη λειτουργική με φθηνή εργασία και είναι ταυτόχρονα οι λιγότερο προστατευμένοι σε συνθήκες κρίσης: δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να διαφύγουν, ούτε πρόσβαση σε μηχανισμούς διεθνούς προστασίας. Η τωρινή σύγκρουση, εκτός από το ότι απογυμνώνει το αφήγημα της ασφάλειας, οξύνει και τη δική τους ευαλωτότητα.
Η σύγκρουση ανάμεσα στην εικόνα και την πραγματικότητα είναι πλέον εκκωφαντική: το Ντουμπάι αποκαλύπτεται όχι ως ουδέτερη «σκηνή» για Instagram, αλλά ως κόμβος ενός περιφερειακού πολέμου και ενός παγκόσμιου συστήματος εκμετάλλευσης. Η δυσφορία που εκδηλώνεται σήμερα απέναντι στους influencers δεν αφορά μόνο την έλλειψη συμπάθειας για την προσωπική τους αγωνία, αλλά και μια βαθύτερη κόπωση και δυσπιστία απέναντι στο ίδιο το επάγγελμα της επιρροής – όταν αυτό στηρίζεται στην αποσιώπηση της βίας που τους περιβάλλει.
Σχόλιο 
: Η περίπτωση του Ντουμπάι λειτουργεί ως εγχειρίδιο για το πώς ο ψηφιακός καπιταλισμός κατασκευάζει «ασφαλείς φούσκες» εικόνας πάνω σε εύθραυστες, βίαιες πραγματικότητες. Η κατάρρευση του μύθου των influencers δεν είναι απλώς ηθικό ζήτημα· είναι προειδοποίηση για επενδυτές, πολιτικούς και κοινωνίες που στηρίζουν στρατηγικές ανάπτυξης σε μια λεπτή επιφάνεια θεάματος, αγνοώντας τις δομικές ανισότητες και τους γεωπολιτικούς κινδύνους που βράζουν από κάτω.
#Ντουμπάι #influencers #ΜέσηΑνατολή #SocialMedia #ΕργασιακάΔικαιώματα
