Πάνω από δύο δεκάδες χώρες προωθούν απαγορεύσεις ή αυστηρούς περιορισμούς πρόσβασης ανηλίκων στα social media. Πίσω από την «προστασία των παιδιών» αναδύεται μια υποδομή βιομετρικής ταυτοποίησης με σοβαρές συνέπειες για ελευθερία λόγου και ιδιωτικότητα.
2 Μαρτίου 2026
Το νέο δόγμα της «ηλικιακής αστυνόμευσης»
Πάνω από δύο δεκάδες χώρες κινούνται πλέον προς απαγορεύσεις ή πολύ αυστηρούς ηλικιακούς περιορισμούς στα social media, στο όνομα της «προστασίας των παιδιών». Η Αυστραλία προχώρησε ήδη στη σκληρότερη γραμμή, απαγορεύοντας πλήρως την πρόσβαση σε κάτω των 16 ετών. Στην Ευρώπη, η Γερμανία, η Γαλλία –όπου ο Εμανουέλ Μακρόν υποστηρίζει απαγόρευση κάτω των 15–, το Ηνωμένο Βασίλειο υπό τον Κιρ Στάρμερ, αλλά και η Ελλάδα, προωθούν νομοθεσίες που συνδέουν ηλικιακούς φραγμούς με υποχρεωτική online ταυτοποίηση.
Αντίστοιχες πρωτοβουλίες αναπτύσσονται σε Φιλιππίνες, Ινδονησία, Μαλαισία, Σιγκαπούρη, Ιαπωνία και άλλες χώρες. Στις ΗΠΑ, πάνω από τις μισές Πολιτείες έχουν εξετάσει ή ψηφίσει παρόμοιους νόμους, ενώ στη Βουλή προωθείται «πακέτο» 19 νομοσχεδίων «παιδικής προστασίας» που προβλέπουν υποχρεωτική ταυτοποίηση για πρόσβαση σε μεγάλες πλατφόρμες. Οι τεχνολογικοί κολοσσοί –Meta, Google, Discord κ.ά.– σπεύδουν να προσαρμόσουν πολιτικές και υποδομές, βλέποντας τη νέα ρυθμιστική κανονικότητα.
Αδύναμη τεκμηρίωση, βαριές παρενέργειες
Ο δημόσιος λόγος παρουσιάζει τα social media ως κεντρικό υπαίτιο για κρίση ψυχικής υγείας στους ανηλίκους. Ωστόσο, η επιστημονική τεκμηρίωση αυτής της ευθείας αιτιώδους σχέσης παραμένει αδύναμη ή αντιφατική: υπάρχουν κίνδυνοι, ιδίως για ευάλωτα παιδιά, αλλά όχι σαφής συναίνεση ότι καθολική απαγόρευση ή καθολική ταυτοποίηση είναι αναλογική απάντηση.
Η κρίσιμη λεπτομέρεια κρύβεται στα τεχνικά προαπαιτούμενα. Τα συστήματα επαλήθευσης ηλικίας δεν μπορούν να βασιστούν μόνο σε αλγοριθμική «εκτίμηση ηλικίας» (π.χ. από φωτογραφίες), λόγω χαμηλής ακρίβειας και νομικών κινδύνων. Η ρεαλιστική λύση είναι η διασταύρωση με κρατικά έγγραφα – ταυτότητα, διαβατήριο – και συχνά η συλλογή βιομετρικών δεδομένων. Έτσι, η online ταυτότητα «δένεται» μόνιμα με την offline υπόσταση του χρήστη.
Από την παιδική προστασία στο ψηφιακό πανοπτικό
Πίσω από το αφήγημα της προστασίας ανηλίκων, διαμορφώνεται μια παγκόσμια υποδομή μαζικής ψηφιακής επιτήρησης. Βάσεις δεδομένων με βιομετρικά και στοιχεία ταυτότητας γίνονται η «πύλη» για καθημερινές διαδικτυακές υπηρεσίες. Πρόκειται για υποδομές εγγενώς ευάλωτες: διαρροές, επιθέσεις hacking και δευτερογενείς χρήσεις δεν είναι θεωρητικοί κίνδυνοι αλλά ήδη πραγματικότητα, όπως έδειξε η διαρροή στοιχείων ταυτοποίησης σε χρήστες του Discord.
Παράλληλα, αναδύεται ένας νέος κλάδος εταιρειών age verification, με επενδυτές που –σύμφωνα με δημοσιεύματα– συνδέονται με προγράμματα κρατικής παρακολούθησης στις ΗΠΑ. Σε αυτό το πλαίσιο, η ανωνυμία στο διαδίκτυο, κρίσιμη για δημοσιογράφους, ακτιβιστές, whistleblowers αλλά και ευάλωτες ομάδες (όπως LGBTQ+ έφηβοι), μετατρέπεται από κανόνα σε εξαίρεση.
Στις ΗΠΑ, βασικοί υποστηρικτές είναι συντηρητικά think tanks και οργανώσεις με ιστορικό επιδίωξης λογοκρισίας «ανήθικου» ή πολιτικά ανεπιθύμητου περιεχομένου. Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση Τραμπ κλιμακώνει τις πιέσεις προς τις πλατφόρμες για άρση της ανωνυμίας, με σωρεία κλήσεων για αποκάλυψη στοιχείων διαχειριστών ανώνυμων λογαριασμών, ακόμη και κατά anti-ICE ακτιβιστών.
Συγκέντρωση ισχύος στις Big Tech, ασφυξία για τους «μικρούς»
Τα συστήματα καθολικής επαλήθευσης ηλικίας είναι τεχνολογικά σύνθετα και ιδιαίτερα δαπανηρά. Μόνο οι μεγάλοι τεχνολογικοί όμιλοι μπορούν να τα υλοποιήσουν σε κλίμακα, ενώ μικρές, ανεξάρτητες ή μη κερδοσκοπικές πλατφόρμες κινδυνεύουν να βρεθούν εκτός αγοράς. Έτσι, αντί να «τιθασεύεται» η δύναμη των Big Tech, η ισχύς τους ενοποιείται περαιτέρω.
Υπάρχουν, αναμφίβολα, πραγματικά ζητήματα online κινδύνων για ανηλίκους – από παρενόχληση και εκμετάλλευση μέχρι αλγοριθμική στοχοποίηση. Όμως η απάντηση που διαμορφώνεται διεθνώς μοιάζει να στοχεύει λιγότερο στις αιτίες και περισσότερο στην οικοδόμηση ενός μόνιμου μηχανισμού βιομετρικής ταυτοποίησης και περιορισμού της ανωνυμίας. Ένος μηχανισμού που θα επηρεάσει δυσανάλογα όχι μόνο τα παιδιά, αλλά και όσους χρειάζονται τον ψηφιακό χώρο για ελεύθερη, ασφαλή έκφραση.
Σχόλιο 
: Η ουσιαστική προστασία των παιδιών απαιτεί ρυθμίσεις για δεδομένα, διαφάνεια αλγορίθμων και ενίσχυση γονέων και σχολείων· αντ’ αυτού, διαμορφώνεται σιωπηρά μια παγκόσμια υποδομή ταυτοποίησης που υπηρετεί πρωτίστως κράτη και Big Tech και απειλεί να μετατρέψει το διαδίκτυο από χώρο ελευθερίας σε μόνιμο μηχανισμό επιτήρησης.
#socialmedia #ιδιωτικότητα #ανήλικοι
