Η κυβέρνηση επεκτείνει το πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους σε 63 κατηγορίες προϊόντων, με προσθήκη φρέσκων φρούτων-λαχανικών και ειδών υγιεινής. Στόχος είναι ο περιορισμός της ακρίβειας και των φαινομένων αισχροκέρδειας.
Σε νέα φάση περνά η κρατική παρέμβαση στις τιμές της αγοράς, καθώς με Υπουργική Απόφαση εξειδικεύεται η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου που θέτει πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους σε συνολικά 63 κατηγορίες προϊόντων. Κεντρικός κανόνας είναι ότι το μεικτό περιθώριο κέρδους δεν θα μπορεί να υπερβαίνει τον μέσο όρο του αντίστοιχου περιθωρίου του έτους 2025, δημιουργώντας έναν σαφή «πήχη» για το λιανεμπόριο και τους προμηθευτές.
Κρίσιμες προσθήκες: φρέσκα φρούτα, λαχανικά και προϊόντα υγιεινής
Σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό, ο πίνακας των προϊόντων αυξάνεται από 61 σε 63 κατηγορίες, με δύο καίριες προσθήκες: τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά, καθώς και τις σερβιέτες και ταμπόν. Η ένταξη των νωπών φρούτων και λαχανικών έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς τον Φεβρουάριο οι τιμές τους κατέγραψαν άνοδο της τάξης του 13,5%, επιβαρύνοντας δυσανάλογα τα νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα.
Παράλληλα, η ένταξη σερβιετών και ταμπόν στο καθεστώς πλαφόν αναγνωρίζει ότι τα προϊόντα γυναικείας υγιεινής αποτελούν είδη πρώτης ανάγκης και όχι «δευτερεύουσες» καταναλωτικές δαπάνες. Η κίνηση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή τάση για αντιμετώπιση του λεγόμενου «pink tax», δηλαδή της συστηματικά υψηλότερης τιμολόγησης προϊόντων που απευθύνονται σε γυναίκες.
Το εύρος των προϊόντων και ο μηχανισμός ελέγχου
Η λίστα των 63 κατηγοριών καλύπτει σχεδόν το σύνολο του «καλαθιού» βασικής διαβίωσης: από βασικά τρόφιμα (ρύζι, ψωμί, ζυμαρικά, όσπρια, κρέας, ψάρια, γαλακτοκομικά, έλαια, ζάχαρη, καφές, σοκολάτες, δημητριακά, βρεφικές τροφές) μέχρι χαρτικά, απορρυπαντικά, σαπούνια, σαμπουάν, πάνες, μωρομάντηλα και ζωοτροφές για οικιακά ζώα. Ειδική μνεία γίνεται και στα έτοιμα τυποποιημένα γεύματα που διατίθενται από σούπερ μάρκετ, μια κατηγορία με αυξανόμενη κατανάλωση.
Η Υπουργική Απόφαση δεν περιορίζεται στον ορισμό των προϊόντων, αλλά εξειδικεύει και τη διαδικασία ελέγχου, την επιβολή κυρώσεων και την κλιμάκωση των προστίμων για παραβάτες. Αυτό σημαίνει ότι η Ρυθμιστική Αρχή και οι ελεγκτικοί μηχανισμοί θα έχουν σαφή εργαλεία για να διαπιστώνουν υπέρβαση του επιτρεπόμενου περιθωρίου κέρδους, με τη δυνατότητα επιβολής σημαντικών προστίμων σε επιχειρήσεις που αισχροκερδούν.
Ανάλογη Υπουργική Απόφαση εκδίδεται και για το πλαφόν στα καύσιμα, ώστε να υπάρχει ενιαίο πλαίσιο αντιμετώπισης της ακρίβειας τόσο στην ενέργεια όσο και στην κατανάλωση. Η στόχευση είναι να περιοριστούν τα φαινόμενα αθέμιτης κερδοφορίας, όπως αυτά περιγράφονται και στο σχετικό ΦΕΚ για την περιστολή τέτοιων πρακτικών.
Επιπτώσεις στην αγορά και στα νοικοκυριά
Η εφαρμογή πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους δεν αποτελεί «πάγωμα» τιμών, αλλά θέτει όρια στο πόσο μπορεί να αυξηθεί το περιθώριο κέρδους σε σχέση με το 2025. Οι επιχειρήσεις θα εξακολουθήσουν να διαμορφώνουν τις τελικές τιμές, αλλά με ένα ανώτατο πλαίσιο κερδοφορίας που επιχειρεί να αποκόψει τις υπερβολικές ανατιμήσεις που δεν δικαιολογούνται από το κόστος.
Για τα νοικοκυριά, ιδιαίτερα εκείνα που δαπανούν μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους σε βασικά αγαθά, η παρέμβαση μπορεί να λειτουργήσει ως ανάχωμα στην περαιτέρω διάβρωση της αγοραστικής δύναμης. Ωστόσο, η πραγματική αποτελεσματικότητα θα κριθεί από την ένταση και τη συνέπεια των ελέγχων, καθώς και από το αν οι προμηθευτές θα επιχειρήσουν να μετακυλίσουν το κόστος σε άλλα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Σχόλιο 
: Το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους λειτουργεί περισσότερο ως εργαλείο πειθαρχίας της αγοράς παρά ως κλασικός έλεγχος τιμών. Η επέκταση σε φρέσκα φρούτα-λαχανικά και σε προϊόντα γυναικείας υγιεινής δείχνει πολιτική στόχευση σε ευαίσθητες κοινωνικά κατηγορίες δαπανών. Αν όμως δεν συνοδευτεί από συστηματικούς, διασταυρωμένους ελέγχους σε όλη την αλυσίδα –από τον παραγωγό έως το ράφι– υπάρχει κίνδυνος το μέτρο να μείνει κυρίως δηλωτικό, με περιορισμένη επίδραση στην τελική τιμή για τον καταναλωτή.
#πλαφόν #ακρίβεια #τρόφιμα #καταναλωτής
