Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή τροφοδοτεί νέο κύμα ανατιμήσεων στον κατασκευαστικό κλάδο. Κρίσιμη η προστασία συμβολαίων και η έγκαιρη διαχείριση κόστους.
Ο κατασκευαστικός κλάδος εισέρχεται σε νέα φάση πληθωριστικών πιέσεων, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αναζωπυρώνει το κόστος ενέργειας και σταδιακά περνά σε μισθούς και τιμές υλικών. Παρότι το σοκ είναι οριζόντιο, η ανθεκτικότητα των ομίλων διαφέρει σημαντικά, ανάλογα με τη δομή του ανεκτέλεστου, τις ρήτρες αναπροσαρμογής και τη στρατηγική διαχείρισης κόστους.
Ποιοι όμιλοι είναι πιο θωρακισμένοι
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται η ΓΕΚ Τέρνα, η οποία σύμφωνα με πηγές του ομίλου εμφανίζεται με ένα από τα υψηλότερα επίπεδα αντιπληθωριστικής προστασίας στον κλάδο. Πάνω από το 50% των έργων της είναι «θωρακισμένα» με ρήτρες που επιτρέπουν τη μετακύλιση ανατιμήσεων στο οικονομικό αντικείμενο των συμβάσεων. Με δεδομένο ότι το ανεκτέλεστο υπόλοιπο του ομίλου προσεγγίζει τα 10 δισ. ευρώ, το ποσοστό αυτό λειτουργεί ως ουσιαστικό ανάχωμα σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας.
Για τους υπόλοιπους μεγάλους κατασκευαστικούς ομίλους δεν υπάρχουν διαθέσιμα συγκρίσιμα στοιχεία, ωστόσο αναλυτές και παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι τα επίπεδα προστασίας είναι χαμηλότερα από το 50%. Αυτό σημαίνει ότι ένα μεγαλύτερο τμήμα του χαρτοφυλακίου τους είναι εκτεθειμένο σε απρόβλεπτες αυξήσεις τιμών, ιδιαίτερα σε έργα με «κλειστές» προσφορές και χωρίς επαρκείς ρήτρες αναθεώρησης.
Δημόσια έναντι ιδιωτικών έργων – η σημασία της διάρκειας
Καθοριστικό ρόλο παίζει το μίγμα έργων. Ειδικοί επισημαίνουν ότι τα δημόσια έργα είναι συνήθως πιο προστατευμένα, καθώς ενσωματώνουν θεσμοθετημένους μηχανισμούς αναθεώρησης κόστους. Αντίθετα, στα ιδιωτικά έργα η ύπαρξη αντίστοιχων ρητρών δεν είναι δεδομένη και συχνά απαιτείται εκ των υστέρων διαπραγμάτευση μεταξύ αναδόχου και ιδιοκτήτη για να απορροφηθούν οι ανατιμήσεις.
Επιπλέον, η διάρκεια των συμβάσεων λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής κινδύνου. Έργα μικρού ορίζοντα, ενός έως δύο ετών, χωρίς ρήτρες ή έγκαιρο «κλείδωμα» τιμών υλικών και συνεργασιών, εκτίθενται περισσότερο σε απότομες διακυμάνσεις. Έμπειρα στελέχη της αγοράς τονίζουν ότι όταν ο ανάδοχος δίνει κλειστή τιμή και προχωρά άμεσα σε παραγγελίες και συμβόλαια από τη στιγμή της υπογραφής, περιορίζει το ρίσκο και αποκτά μεγαλύτερο έλεγχο στο τελικό κόστος.
Τα παλιά περιθώρια κέρδους ως «μαξιλάρι»
Παράγοντες του κλάδου υπενθυμίζουν ότι η περίοδος 2021-2025 χαρακτηρίστηκε από σωρευτική άνοδο του πληθωρισμού κατά 20%-25%, αλλά και από βελτίωση των περιθωρίων κέρδους των μεγάλων ομίλων. Αυτό το «μαξιλάρι» κερδοφορίας προσφέρει σήμερα έναν βαθμό άμυνας απέναντι στο νέο κύμα ανατιμήσεων, χωρίς όμως να αναιρεί την ανάγκη για ενεργή και προληπτική διαχείριση κόστους.
Η αλυσίδα μετάδοσης των πιέσεων είναι πλέον γνώριμη: πρώτα εκτινάσσεται το ενεργειακό κόστος, στη συνέχεια οι αυξήσεις περνούν στην πραγματική οικονομία, ανεβάζοντας το εργατικό κόστος και, σε δεύτερο χρόνο, τις τιμές των βασικών δομικών υλικών. Όσο πιο αργά αντιδρά μια εταιρεία, τόσο περισσότερο συμπιέζονται τα περιθώρια της.
Τι δείχνει η ανάλυση της ING για την ενέργεια
Σε πρόσφατη έκθεσή της, η ING επιχειρεί να βάλει σε πλαίσιο τον ενεργειακό κίνδυνο για τους επιμέρους κλάδους. Η τράπεζα στέλνει σχετικά καθησυχαστικό μήνυμα για τις κατασκευές, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για λιγότερο ενεργοβόρο τομέα σε σύγκριση με την αεροπορία, τη ναυτιλία ή τη χημική βιομηχανία. Αυτό δεν αναιρεί την πίεση από τις τιμές ενέργειας, αλλά δείχνει ότι, αναλογικά, άλλοι κλάδοι βρίσκονται σε πιο οριακή θέση.
Για τους ελληνικούς ομίλους, η ισορροπία θα κριθεί από τρεις παραμέτρους: το ποσοστό έργων με ρήτρες, την ταχύτητα με την οποία «κλειδώνουν» κόστη και την ικανότητα να αξιοποιήσουν τα αυξημένα περιθώρια κερδών της προηγούμενης περιόδου ως ασπίδα. Σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικής αστάθειας, οι κατασκευές παραμένουν μεν λιγότερο ενεργοβόρες, αλλά ιδιαίτερα ευαίσθητες σε διαδοχικούς γύρους ανατιμήσεων σε εργασία και υλικά.
Σχόλιο 
: Η νέα πληθωριστική φάση λειτουργεί ως stress test για τον κλάδο: όσοι έχουν υψηλά ποσοστά ρητρών, καλή πρόβλεψη προμηθειών και επαρκές «μαξιλάρι» κερδοφορίας θα ενισχύσουν το μερίδιό τους. Οι υπόλοιποι κινδυνεύουν να δουν συμβάσεις που μέχρι χθες έμοιαζαν κερδοφόρες να μετατρέπονται σε βαρίδια, ειδικά αν ο γεωπολιτικός κίνδυνος παραταθεί.
#κατασκευές #πληθωρισμός #ενέργεια #ΓΕΚΤέρνα
