Η επίθεση στο ιρανικό κοίτασμα South Pars και τα αντίποινα στον Περσικό Κόλπο ανατρέπουν τις ισορροπίες στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Οι ζημιές σε υποδομές Ιράν και Κατάρ εντείνουν την ενεργειακή ανασφάλεια και εκτινάσσουν τις τιμές.
Η στοχευμένη επίθεση του Ισραήλ στο γιγαντιαίο κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars στο Ιράν και τα άμεσα ιρανικά αντίποινα σε ενεργειακές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Κατάρ σηματοδοτούν μια επικίνδυνη κλιμάκωση του πολέμου στον Περσικό Κόλπο. Για πρώτη φορά από την έναρξη της σύγκρουσης, πραγματικές εγκαταστάσεις παραγωγής ορυκτών καυσίμων γίνονται στόχος, με άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Γιατί το South Pars είναι στρατηγικής σημασίας
Το South Pars, ανοιχτά του ιρανικού λιμανιού Ασαλουγιέχ, αποτελεί τμήμα ενός ενιαίου γιγαντιαίου κοιτάσματος που μοιράζονται Ιράν και Κατάρ, χωρισμένου από θαλάσσια γραμμή στο μέσο του Περσικού Κόλπου. Η ιρανική πλευρά ονομάζεται South Pars, ενώ η καταρινή North Dome ή Qatar North Field. Μαζί συνιστούν το μεγαλύτερο γνωστό κοίτασμα φυσικού αερίου στον κόσμο, με περίπου το ένα τρίτο των παγκόσμιων αποδεδειγμένων αποθεμάτων.
Για το Ιράν, το South Pars είναι κυρίως ζήτημα εσωτερικής ασφάλειας εφοδιασμού. Περίπου το 70% της ιρανικής παραγωγής φυσικού αερίου προέρχεται από εκεί, με το μεγαλύτερο μέρος να καταναλώνεται εγχώρια λόγω δυτικών κυρώσεων που περιορίζουν τις εξαγωγές. Οι περιορισμένες εξαγωγές κατευθύνονται κυρίως σε Ιράκ και Τουρκία. Κάθε σοβαρή διαταραχή στην παραγωγή σημαίνει βαθύτερες ελλείψεις, εντατικοποίηση της ενεργειακής λιτότητας και περισσότερες διακοπές ρεύματος, παρά το γεγονός ότι η χώρα διαθέτει τα δεύτερα μεγαλύτερα αποθέματα φυσικού αερίου και από τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου παγκοσμίως.
Το Κατάρ, το LNG και το παγκόσμιο σοκ
Η ιρανική απάντηση με πυραύλους και drones έπληξε, μεταξύ άλλων, το Ρας Λαφάν στο Κατάρ, τη μεγαλύτερη εγκατάσταση εξαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στον κόσμο, έκτασης σχεδόν 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Η QatarEnergy έκανε λόγο για «εκτεταμένες ζημιές» σε υποδομές που, άμεσα ή έμμεσα, ευθύνονται για περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG. Το Κατάρ είναι ήδη τρίτος μεγαλύτερος εξαγωγέας LNG παγκοσμίως, μετά τις ΗΠΑ και την Αυστραλία, και βασικός προμηθευτής της Ασίας.
Πέρα από το φυσικό αέριο, το πλήγμα στο Ρας Λαφάν χτυπά και την παραγωγή ηλίου, υποπροϊόντος του LNG, κρίσιμου για τη βιομηχανία ημιαγωγών και άλλες υψηλής τεχνολογίας εφαρμογές. Σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, όπου έχει ουσιαστικά μπλοκαριστεί η έξοδος πετρελαιοφόρων και LNG carriers, η στοχοποίηση ίδιων των εγκαταστάσεων παραγωγής δημιουργεί ένα διπλό σοκ: ακόμη και αν αύριο ανοίξει το θαλάσσιο πέρασμα, οι ζημιές σε πεδία και τερματικούς σταθμούς μπορεί να κρατήσουν εκτός αγοράς κρίσιμες ποσότητες για μήνες ή και χρόνια.
Αστάθεια τιμών, πολιτικά ρίσκα και ελληνικές προεκτάσεις
Η παρέμβαση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έσπευσε να δηλώσει ότι «δεν γνώριζε τίποτα» για την ισραηλινή επίθεση, ανέδειξε τις ρωγμές μεταξύ Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ. Παράλληλα, απείλησε ότι οι ΗΠΑ θα «ανατινάξουν ολοκληρωτικά» το South Pars αν το Ιράν ξαναχτυπήσει το Κατάρ, κλιμακώνοντας τη ρητορική αποτροπής. Αναλυτές όπως η Deutsche Bank και η ING προειδοποιούν ότι οι αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου παραμένουν «στην κόψη του ξυραφιού», με τις τιμές να εκτοξεύονται μετά τα χτυπήματα και την αβεβαιότητα να αφορά πλέον όχι μόνο το πότε θα ξαναρχίσουν οι ροές από τα Στενά, αλλά και το πόσο θα διαρκέσουν οι επισκευές σε κατεστραμμένες εγκαταστάσεις.
Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, η νέα πραγματικότητα σημαίνει αυξημένη μεταβλητότητα τιμών, κινδύνους αναζωπύρωσης του ενεργειακού κόστους για βιομηχανία και νοικοκυριά, αλλά και επιτάχυνση της συζήτησης για διαφοροποίηση πηγών προμήθειας και ενίσχυση των υποδομών LNG. Η εξάρτηση της παγκόσμιας οικονομίας από λίγους, γεωπολιτικά εύθραυστους κόμβους παραγωγής και διέλευσης ενέργειας αποδεικνύεται για άλλη μια φορά το αδύναμο σημείο του διεθνούς συστήματος.
Σχόλιο 
: Η επίθεση στο South Pars και το Ρας Λαφάν δεν είναι απλώς ακόμη ένα επεισόδιο στον πόλεμο Ιράν–Ισραήλ, αλλά καμπή που μετατρέπει την ενέργεια σε κεντρικό πεδίο σύγκρουσης. Η στοχοποίηση upstream υποδομών ανεβάζει δραματικά το γεωπολιτικό ασφάλιστρο στις τιμές, ακυρώνει προσπάθειες αποκλιμάκωσης από τις μεγάλες δυνάμεις και αναγκάζει Ευρώπη και Ελλάδα να επανεξετάσουν με ρεαλισμό τα σενάρια ενεργειακής ασφάλειας. Όσο η Μέση Ανατολή παραμένει πυριτιδαποθήκη, η στρατηγική διαφοροποίησης πηγών και η επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης παύουν να είναι επιλογή και γίνονται επιτακτική ανάγκη.
#Ιράν #SouthPars #Κατάρ #LNG #Ενέργεια #ΠερσικόςΚόλπος
