Η αναδιάρθρωση του ομίλου United Group και η στενή σχέση με την κρατική Telekom Σερβίας τροφοδοτούν φόβους για περαιτέρω συρρίκνωση της ελευθερίας του Τύπου. Τα ελάχιστα μέσα που ασκούν κριτική στον Αλεξάνταρ Βούτσιτς κινδυνεύουν να βρεθούν στο στόχαστρο ενόψει πιθανών εκλογών.
Η σερβική αγορά ΜΜΕ εισέρχεται σε μια κρίσιμη καμπή, καθώς η δημιουργία του Adria News Network (ANN) εντός του ομίλου United Group και η παράλληλη ενίσχυση της κρατικά ελεγχόμενης Telekom Σερβίας αναζωπυρώνουν τους φόβους για την τύχη των τελευταίων πραγματικά ανεξάρτητων φωνών στη χώρα.
Ο ρόλος της United Group και ο διορισμός Sadler
Ο έμπειρος δημοσιογράφος Μπρεντ Σάντλερ, γνωστός από την πολυετή του θητεία στο CNN σε εμπόλεμες ζώνες, ανέλαβε καθήκοντα επικεφαλής ειδήσεων του ANN, μιας νέας δομής εντός της ολλανδικής United Group. Στο χαρτοφυλάκιό του εντάσσονται περίπου δώδεκα μέσα ενημέρωσης στα Δυτικά Βαλκάνια.
Στη Σερβία, η ANN ελέγχει τα τηλεοπτικά δίκτυα N1 και Nova S, την εφημερίδα «Danas» και το εβδομαδιαίο περιοδικό «Radar» – μέσα που έχουν αποκτήσει φήμη για την κριτική τους στάση απέναντι στην κυβέρνηση και προσωπικά στον πρόεδρο Αλεξάνταρ Βούτσιτς. Σε ένα περιβάλλον όπου η πλειονότητα των τηλεοπτικών σταθμών και εφημερίδων ευθυγραμμίζεται με την εξουσία, τα συγκεκριμένα ΜΜΕ αποτελούν βασικό δίαυλο για αντιπολιτευόμενες και κοινωνικές φωνές, ιδιαίτερα από το φοιτητικό κίνημα.
Η United Group υποστηρίζει ότι η σύσταση του ANN και ο διορισμός Σάντλερ έγιναν ακριβώς για να θωρακίσουν την ανεξαρτησία από κυβέρνηση, πολιτικούς, μετόχους ή τη δική της διοίκηση. Διαβεβαιώνει ότι οι αρχισυντάκτες διατηρούν πλήρως τις αρμοδιότητές τους και δεν σχεδιάζονται απολύσεις.
Telekom Σερβίας, πολιτικός έλεγχος και εκλογικός κύκλος
Οι ανησυχίες, ωστόσο, κλιμακώθηκαν όταν η United Group πούλησε τις σερβικές τηλεπικοινωνιακές δραστηριότητές της, συμπεριλαμβανομένου του παρόχου καλωδιακής SBB, και μεταβίβασε όλα τα δικαιώματα μετάδοσης αθλητικών διοργανώσεων στην κρατική Telekom Σερβίας. Η τελευταία θεωρείται κεντρικό εργαλείο του Βούτσιτς για την εδραίωση επιρροής στην αγορά ΜΜΕ, έχοντας επενδύσει περί τα 2 δισ. ευρώ σε αθλητικά δικαιώματα, εξαγορές μικρότερων παρόχων και χρηματοδότηση φιλοκυβερνητικών καναλιών.
Σε πολλές από αυτές τις συχνότητες, φοιτητές και άλλοι επικριτές της κυβέρνησης συκοφαντούνται ως «ξένοι μισθοφόροι», «προδότες» ή «ναζί», ενώ οι διαδηλώσεις παρουσιάζονται ως «έγχρωμη επανάσταση» καθοδηγούμενη από τη Δύση. Η δημοσιοποίηση, το περασμένο καλοκαίρι, μιας φιλικής τηλεφωνικής συνομιλίας μεταξύ του διευθύνοντος συμβούλου της United Group και του επικεφαλής της Telekom Σερβίας, στην οποία συζητούσαν επιχειρηματικά θέματα, ενίσχυσε τις υποψίες για παρασκηνιακές συνεννοήσεις.
Η United Group κάνει λόγο για «παράνομα» ηχογραφημένη και αποσπασματικά παρουσιασμένη συνομιλία, αρνείται οποιαδήποτε συμφωνία με την κυβέρνηση και επιμένει ότι η συντακτική ανεξαρτησία είναι διασφαλισμένη. Ορισμένοι δημοσιογράφοι εκφράζουν συγκρατημένη αισιοδοξία δημοσίως, αλλά παραδέχονται κατ’ ιδίαν ότι «κρατούν χαμηλό προφίλ» και παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις.
Προς τελική αναμέτρηση με την ανεξάρτητη δημοσιογραφία;
Ο ομότιμος καθηγητής ΜΜΕ Ράντε Βελγιανόφσκι εκτιμά ότι είναι «αφελές» να πιστεύει κανείς πως κράτος και μεγάλη εταιρεία θα κινητοποιούσαν τόσα χρήματα και μηχανισμούς χωρίς να επιδιώκουν αλλαγή στη γραμμή των μέσων. Προειδοποιεί για μια «τελική αναμέτρηση» με στόχο την πλήρη εξάλειψη της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας στη Σερβία, ειδικά ενόψει των επόμενων βουλευτικών εκλογών, είτε γίνουν φέτος είτε στις αρχές του επόμενου έτους.
Η άνοδος της φοιτητικής λίστας, που συγκεντρώνει πανεπιστημιακούς, ακτιβιστές και ειδικούς χωρίς προηγούμενη κομματική δράση, δυσκολεύει την εκλογική εξίσωση για τον Βούτσιτς. Σε αυτό το πλαίσιο, η σιγή των μέσων της United Group θα αποτελούσε, κατά τον Βελγιανόφσκι, το «κερασάκι στην τούρτα» του ήδη εκτεταμένου ελέγχου της ενημέρωσης.
Ο Σέρβος πρόεδρος, που μόνο το 2025 πραγματοποίησε περίπου 400 ζωντανές εμφανίσεις στα ΜΜΕ, δεν έκρυψε την ικανοποίησή του για τα προβλήματα στον όμιλο, αποδίδοντάς τα σε οικονομικές δυσκολίες και προεξοφλώντας «μικρές μειώσεις προσωπικού», ακόμη και «απορρόφηση» κάποιων δημοσιογράφων σε θέσεις επικοινωνίας.
Σχόλιο 
: Η σερβική περίπτωση δείχνει πώς ο συνδυασμός κρατικού κεφαλαίου, τηλεπικοινωνιών και ελεγχόμενων ΜΜΕ μπορεί να μετατρέψει την αγορά ενημέρωσης σε προέκταση της πολιτικής εξουσίας. Αν τα ελάχιστα ανεξάρτητα μέσα καμφθούν, η δημόσια σφαίρα στη Σερβία κινδυνεύει να μετατραπεί σε μονοφωνική πλατφόρμα προπαγάνδας, με σοβαρές επιπτώσεις για τη δημοκρατία και τη σταθερότητα στα Δυτικά Βαλκάνια.
#Σερβία #ΜΜΕ #ΕλευθερίαΤύπου #UnitedGroup #TelekomSerbia #Βούτσιτς
