Η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή ανεβάζει πετρέλαιο και ναύλα, δημιουργώντας νέο κύκλο κόστους για εισαγωγές. Ήδη περίπου 200 κωδικοί προϊόντων έχουν ακριβύνει στα ράφια, ενώ επανέρχεται το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους.
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή με επίκεντρο το Ιράν αρχίζει να αποτυπώνεται με ένταση στην πραγματική οικονομία. Η άνοδος των διεθνών τιμών πετρελαίου και των θαλάσσιων ναύλων αναζωπυρώνει τον φόβο νέου πληθωριστικού κύματος, τη στιγμή που η ελληνική αγορά τροφίμων προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στο αυξημένο κόστος και στην κόπωση των νοικοκυριών από την ακρίβεια.
Ανατιμήσεις πριν τα νέα μέτρα και επιστροφή πλαφόν
Παρότι ένας νέος κύκλος ανατιμήσεων λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή δεν έχει ακόμη εκδηλωθεί στα ράφια, το λιανεμπόριο τροφίμων έχει ήδη περάσει από «προθέρμανση». Περίπου 200 κωδικοί προϊόντων έχουν ανατιμηθεί από τις αρχές του έτους, με το μεγαλύτερο μέρος των αυξήσεων να κινείται μεταξύ 3% και 5%, ενώ σε ορισμένες κατηγορίες οι ανατιμήσεις είναι αισθητά υψηλότερες.
Οι τελευταίες αυξήσεις εφαρμόστηκαν στις 9 Μαρτίου και αφορούν κυρίως αναψυκτικά, ροφήματα και είδη παντοπωλείου – από τσάι σε μπουκάλι και γαλακτοκομικά ροφήματα μέχρι όσπρια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η άνοδος περίπου 15% σε προϊόν κεφίρ. Την ίδια στιγμή, καταγράφονται ελάχιστες μειώσεις, με μονοψήφιο αριθμό κωδικών να εμφανίζουν πτώση τιμών· η μεγαλύτερη αφορά συσκευασία ρεβιθιών με μείωση 19%.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κυβέρνηση επανέφερε το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους για βασικά είδη, συνοδευόμενο από πρόστιμα έως 5 εκατ. ευρώ για παραβάσεις. Το μέτρο στοχεύει να φρενάρει την κερδοσκοπία, αλλά η πραγματική του αποτελεσματικότητα θα κριθεί στον επόμενο γύρο τιμοκαταλόγων, όταν οι πιέσεις κόστους από ενέργεια και μεταφορές περάσουν πλήρως στην αλυσίδα.
Ναύλα, WCI και ο χρονισμός της πίεσης στο ράφι
Το μεγαλύτερο ρίσκο πλέον μετατοπίζεται στη θάλασσα. Ο δείκτης Drewry World Container Index (WCI), που αποτυπώνει τους spot ναύλους σε βασικές διαδρομές, αυξήθηκε την περασμένη εβδομάδα κατά 8%, στα 2.123 δολάρια ανά κοντέινερ 40 ποδών. Στη γραμμή Σαγκάη-Ρότερνταμ οι ναύλοι εκτινάχθηκαν κατά 19%, στα 2.443 δολάρια, ενώ στη Σαγκάη-Γένοβα ενισχύθηκαν 10%, στα 3.120 δολάρια.
Παρά το γεγονός ότι έχουν ανακοινωθεί μόλις πέντε blank sailings στη διαδρομή Ασία-Ευρώπη, μεγάλες εταιρείες όπως οι MSC και CMA CGM προχωρούν ήδη σε νέους, υψηλότερους ναύλους FAK με ισχύ από τις 22 Μαρτίου. Η Drewry εκτιμά ότι, καθώς οι ναυτιλιακές συνεχίζουν να διαχειρίζονται τη χωρητικότητα, οι spot ναύλοι θα κινηθούν περαιτέρω ανοδικά τις επόμενες εβδομάδες.
Στην Ελλάδα, προς το παρόν, τα αποθέματα ασφαλείας –που υπολογίζονται σε 30-45 ημέρες τόσο σε λιανεμπόριο όσο και σε προμηθευτές και βιομηχανία– λειτουργούν ως «μαξιλάρι», απορροφώντας μέρος του σοκ. Ωστόσο, η εμπειρία δείχνει ότι οι γεωπολιτικές κρίσεις λειτουργούν σαν ελατήριο: όταν η ένταση διαρκεί και οι εφοδιαστικές αλυσίδες διαταράσσονται, οι αυξήσεις κόστους αργά ή γρήγορα περνούν στον καταναλωτή.
Ενδιαφέρον έχει ότι, μέχρι στιγμής, δεν παρατηρείται μαζικό στοκάρισμα από τα νοικοκυριά, όπως σε προηγούμενες κρίσεις. Η εξήγηση φαίνεται να βρίσκεται στην κόπωση από τις συνεχείς ανατιμήσεις και στην περιορισμένη αγοραστική δύναμη, που δεν επιτρέπει «αμυντικές» αγορές σε όγκο.
Για την αγορά, κρίσιμος δείκτης είναι η περαιτέρω πορεία του WCI. Μια νέα άνοδος άνω του 10% σε εβδομαδιαία βάση θα σηματοδοτούσε εντεινόμενη πίεση στο κόστος εισαγωγών, με πιθανή μετακύλιση στο ράφι εντός 30-45 ημερών, δηλαδή ακριβώς στο χρονικό ορίζοντα εξάντλησης των αποθεμάτων.
Σχόλιο 
: Η ελληνική αγορά τροφίμων βρίσκεται σε λεπτή ισορροπία: από τη μια, οι αυξήσεις σε πετρέλαιο και ναύλα δημιουργούν αντικειμενική πίεση κόστους, από την άλλη, το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους και η εξάντληση της αγοραστικής δύναμης περιορίζουν τη δυνατότητα μετακύλισης. Το επόμενο δίμηνο θα κρίνει αν οι αλυσίδες θα «θυσιάσουν» περιθώρια για να διατηρήσουν μερίδια ή αν θα δούμε ένα ακόμη κύμα ανατιμήσεων, αυτή τη φορά με αφετηρία τις εφοδιαστικές αλυσίδες και όχι μόνο την ενέργεια.
#σουπερμαρκετ #ανατιμήσεις #πληθωρισμός #ναύλα #οικονομία
