Η Fitch προειδοποιεί ότι ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ από τη Μέση Ανατολή μπορεί να κόψει 0,4% από την ελληνική ανάπτυξη. Το σενάριο υψηλών τιμών πετρελαίου απειλεί την ευρωπαϊκή οικονομία και επαναφέρει στο τραπέζι χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων.
Ένα παρατεταμένο γεωπολιτικό σοκ στη Μέση Ανατολή, με διατηρημένες τις τιμές του πετρελαίου κοντά στα 95-100 δολάρια το βαρέλι για όλο το 2026, θα είχε απτό κόστος για την ελληνική οικονομία, προειδοποιεί η Fitch Ratings. Στο αρνητικό αυτό σενάριο, ο οίκος εκτιμά ότι το ελληνικό ΑΕΠ θα υποχωρήσει κατά 0,4% σε σχέση με το βασικό σενάριο, αναδεικνύοντας εκ νέου την ευαλωτότητα της χώρας – και της Ευρώπης συνολικά – σε εξωτερικά ενεργειακά σοκ.
Το ενεργειακό σοκ και οι ανεπτυγμένες οικονομίες
Σύμφωνα με την ανάλυση της Fitch, η παράταση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή θα επηρέαζε αρνητικά την πιστοληπτική ικανότητα ανεπτυγμένων οικονομιών σε Ευρώπη και Ασία. Ο βασικός μηχανισμός μετάδοσης είναι οι υψηλότερες τιμές ενέργειας και μεταφορών, που τροφοδοτούν τον πληθωρισμό, διαβρώνουν τα πραγματικά εισοδήματα και περιορίζουν την κατανάλωση.
Η Fitch υπογραμμίζει ότι οι κυβερνήσεις, για να προστατεύσουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις, πιθανότατα θα καταφύγουν σε νέα δημοσιονομικά μέτρα στήριξης – από πλαφόν στις τιμές ενέργειας και φορολογικές ελαφρύνσεις, έως άμεσες επιδοτήσεις σε ευάλωτα νοικοκυριά και ενεργοβόρους κλάδους. Αυτή η πολιτική, όμως, συνεπάγεται υψηλότερα ελλείμματα και επιβάρυνση του ήδη αυξημένου δημόσιου χρέους, σε μια περίοδο που το κόστος δανεισμού έχει ανακάμψει.
Ο οίκος επισημαίνει ότι χώρες με υψηλό χρέος, διαρθρωτικά ελλείμματα και δυσμενή ισορροπία πληθωρισμού-ανάπτυξης είναι οι πιο εκτεθειμένες σε ένα τέτοιο σοκ. Οι πληθωριστικές πιέσεις εμφανίζονται εντονότερες σε Ιταλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιαπωνία και Γαλλία, κυρίως λόγω της δομής της ενεργειακής τους τροφοδοσίας και της εξάρτησής τους από το φυσικό αέριο ή μηχανισμούς τιμολόγησης συνδεδεμένους με αυτό.
Το βασικό σενάριο, το δυσμενές και ο ρόλος της ΕΕ
Στο βασικό της σενάριο, η Fitch προβλέπει ότι οι τιμές του Brent θα παραμείνουν κοντά στα τρέχοντα επίπεδα έως τον Μάρτιο και στη συνέχεια θα αποκλιμακωθούν, με μέσο όρο τα 70 δολάρια το βαρέλι το 2026. Σε αυτή την εκδοχή, οι οικονομίες αποφεύγουν την ύφεση, αν και κάποιες κυβερνήσεις θα λάβουν στοχευμένα μέτρα στήριξης απέναντι στο αυξημένο ενεργειακό κόστος.
Το εναλλακτικό σενάριο, με μέση τιμή πετρελαίου στα 100 δολάρια για όλο το 2026, οδηγεί σε σαφή επιβράδυνση της ανάπτυξης στις ανεπτυγμένες οικονομίες, με ορισμένες να πλησιάζουν σε ύφεση. Οι μεγαλύτερες αρνητικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη εντοπίζονται στη Νότια Κορέα, την Ιαπωνία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιταλία.
Σε περίπτωση παρατεταμένου σοκ, η Fitch θεωρεί πιθανό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενεργοποιήσει ξανά τη γενική ρήτρα διαφυγής, χαλαρώνοντας τους δημοσιονομικούς κανόνες, ενώ δεν αποκλείει και τη δημιουργία κοινού ευρωπαϊκού μηχανισμού για τη μείωση των πιέσεων χρηματοδότησης και τον καλύτερο συντονισμό της πολιτικής. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι το δημοσιονομικό κόστος τέτοιων παρεμβάσεων θα είναι σημαντικό, ειδικά για χώρες με εύθραυστη αφετηρία, όπου τα μέτρα θα είναι αναγκαστικά πιο στοχευμένα σε σχέση με την ενεργειακή κρίση 2022-2023.
Για την Ελλάδα, η εκτίμηση απώλειας 0,4% του ΑΕΠ στο δυσμενές σενάριο λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι, παρά την πρόοδο στην ενεργειακή διαφοροποίηση, η οικονομία παραμένει εκτεθειμένη στις διεθνείς διακυμάνσεις των τιμών ενέργειας και στις γεωπολιτικές εντάσεις.
Σχόλιο 
: Η προειδοποίηση της Fitch δεν είναι απλώς μια τεχνική άσκηση σεναρίων· είναι πολιτικό σήμα για έγκαιρη θωράκιση. Για την Ελλάδα, το 0,4% του ΑΕΠ σε ένα μόνο έτος ισοδυναμεί με σημαντικό πλήγμα σε έσοδα, επενδύσεις και δημοσιονομικούς στόχους. Η ουσία βρίσκεται σε δύο επίπεδα: επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης και αυστηρή ιεράρχηση των μέτρων στήριξης, ώστε να μην ανατραπεί η πορεία αποκλιμάκωσης του χρέους. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η συζήτηση για χαλάρωση κανόνων και νέο κοινό εργαλείο χρηματοδότησης δείχνει ότι η Ένωση προετοιμάζεται για μια ακόμη κρίση τύπου 2022 – αλλά με πολύ λιγότερο «δημοσιονομικό λίπος» διαθέσιμο.
#Fitch #ΕλληνικοΑΕΠ #Πετρελαιο #ΜesiAnatoli #Ευρωπη
