Η εκτόξευση του Brent πάνω από τα 100 δολάρια και η κρίση στη Μέση Ανατολή σπρώχνουν τη βενζίνη προς τα 2 ευρώ το λίτρο. Η κυβέρνηση εξετάζει παρεμβάσεις, από επιδοτήσεις έως αυστηρότερους ελέγχους στην αγορά καυσίμων.
Η νέα κούρσα των διεθνών τιμών πετρελαίου επαναφέρει με ένταση τον κίνδυνο η βενζίνη στην Ελλάδα να αγγίξει εκ νέου τα 2 ευρώ το λίτρο. Η κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, με τον πόλεμο να εκτοξεύει το Brent πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, αναδιαμορφώνει το κόστος ενέργειας διεθνώς και μεταφέρεται ήδη, με χρονική υστέρηση, στην ελληνική αντλία.
Πίεση από Brent, Platts και γεωπολιτικό ρίσκο
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, η μέση τιμή της απλής αμόλυβδης στην Ελλάδα διαμορφώνεται γύρω στα 1,83 ευρώ το λίτρο, ενώ το πετρέλαιο κίνησης κινείται κοντά στα 1,77 ευρώ και το πετρέλαιο θέρμανσης στα 1,37 ευρώ. Παράγοντες της αγοράς προειδοποιούν ότι, εφόσον διατηρηθεί η ανοδική τάση, η απλή αμόλυβδη μπορεί μέχρι το τέλος της εβδομάδας να ξεπεράσει τα 1,90 ευρώ, με ορισμένες νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές να πλησιάζουν πρώτες το όριο των 2 ευρώ.
Καταλύτης των ανατιμήσεων είναι η εκτόξευση του Brent, το οποίο από τα 72,48 δολάρια στις 27 Φεβρουαρίου εκτοξεύτηκε κοντά στα 93 δολάρια μέσα σε μία εβδομάδα και πλέον κινείται πάνω από τα 100 δολάρια, έχοντας φτάσει στιγμιαία έως και τα 119 δολάρια. Ωστόσο, ακόμη πιο καθοριστικός για τη διαμόρφωση των τιμών στην αντλία είναι ο δείκτης Platts των τελικών προϊόντων. Στο ντίζελ κίνησης, για παράδειγμα, τα Platts κατέγραψαν άνοδο περίπου 52%, πολύ υψηλότερη από την ποσοστιαία αύξηση του ίδιου του Brent, γεγονός που εξηγεί γιατί το πετρέλαιο κίνησης εμφανίζει μεγαλύτερη «ευαισθησία» στις ανατιμήσεις.
Η γεωπολιτική σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν έχει ενισχύσει δραματικά το ρίσκο για τις ενεργειακές ροές, κυρίως στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Αν και η Ελλάδα δεν προμηθεύεται απευθείας μέσω της συγκεκριμένης οδού, κάθε διαταραχή στον Περσικό Κόλπο ανακατανέμει τη ζήτηση σε παγκόσμιο επίπεδο, πιέζοντας ανοδικά τις τιμές για όλους.
Μετακύλιση στις αντλίες και αντιδράσεις κυβέρνησης
Οι μεταβολές στις διεθνείς τιμές φτάνουν στα ελληνικά πρατήρια με υστέρηση τριών έως τεσσάρων ημερών, μέσω της αλυσίδας διυλιστήρια – εταιρείες εμπορίας – πρατήρια. Η τελική τιμή εξαρτάται από την ημέρα και το κόστος προμήθειας κάθε πρατηρίου, κάτι που εξηγεί τις σημαντικές διαφορές τιμών ακόμη και εντός της ίδιας περιοχής.
Παρά την ένταση των διεθνών ανατιμήσεων, η Ένωση Βενζινοπωλών Θεσσαλονίκης υποστηρίζει ότι μέχρι στιγμής οι αυξήσεις στη λιανική είναι χαμηλότερες από τις μεταβολές στις τιμές διυλιστηρίου. Από την αρχή του έτους, οι τιμές στα διυλιστήρια αυξήθηκαν περίπου κατά 18,4 λεπτά το λίτρο για την αμόλυβδη, 40,3 λεπτά για το πετρέλαιο κίνησης και 36,5 λεπτά για το πετρέλαιο θέρμανσης, ενώ στη λιανική η αντίστοιχη αύξηση εκτιμάται σε 13,1, 26,7 και 25,4 λεπτά αντίστοιχα.
Η κυβέρνηση, παρακολουθώντας την πορεία του Brent και έχοντας ως «κατώφλι συναγερμού» τα 100 δολάρια το βαρέλι, εξετάζει δέσμη πιθανών παρεμβάσεων. Στο τραπέζι βρίσκεται η επαναφορά στοχευμένης επιδότησης καυσίμων για νοικοκυριά, κατά τα πρότυπα των προηγούμενων προγραμμάτων τύπου Fuel Pass, εφόσον οι τιμές σταθεροποιηθούν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
Παράλληλα, συζητείται η ενίσχυση του πλαισίου ελέγχου των περιθωρίων κέρδους σε όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας, καθώς και η εντατικοποίηση των ελέγχων για την αποτροπή φαινομένων αισχροκέρδειας. Η ισορροπία που αναζητείται είναι λεπτή: στήριξη καταναλωτών και επιχειρήσεων χωρίς εκτροχιασμό των δημοσιονομικών, σε ένα περιβάλλον διεθνούς ενεργειακής αστάθειας που δύσκολα μπορεί να προβλεφθεί.
Σχόλιο 
: Η εκτίναξη των καυσίμων λειτουργεί ως άμεσος φόρος σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, απειλώντας να διαβρώσει το διαθέσιμο εισόδημα και να ανατροφοδοτήσει πληθωριστικές πιέσεις. Η κυβέρνηση φαίνεται να προκρίνει στοχευμένες, προσωρινές παρεμβάσεις αντί οριζόντιων μειώσεων φόρων, όμως αν η κρίση στη Μέση Ανατολή παραταθεί, η πίεση για πιο δομικές λύσεις – από αναθεώρηση της φορολογίας καυσίμων έως επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης – θα ενταθεί αναπόφευκτα.
#καύσιμα #βενζίνη #πετρέλαιο #Brent #FuelPass #οικονομία
