Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ αποδέχεται συνεργασία με το Συμβούλιο Ειρήνης του Τραμπ αποκλειστικά για την ανοικοδόμηση της Γάζας. Απορρίπτει όμως τον ρόλο του σε κρίσεις όπως τα Στενά του Ορμούζ.
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες υπερασπίζεται με έμφαση τον ρόλο των Ηνωμένων Εθνών ως κεντρικού πολυμερούς θεσμού για τη διαχείριση διεθνών κρίσεων, την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ προωθεί το παράλληλο «Board of Peace» ως εναλλακτική των «αποτυχημένων» διεθνών οργανισμών. Σε αποκλειστική συνέντευξη, ο Γκουτέρες αναγνωρίζει ότι συνεργάζεται «ενεργά» με το Συμβούλιο Ειρήνης για την ανοικοδόμηση της Γάζας, αλλά ξεκαθαρίζει ότι δεν το θεωρεί κατάλληλο εργαλείο για άλλες εστίες έντασης, όπως τα Στενά του Ορμούζ.
Περιορισμένη συνεργασία στη Γάζα, αιχμές για τον ρόλο του Τραμπ
Ο Γκουτέρες εξήγησε ότι ο ΟΗΕ συντονίζεται με τις δομές που έχει δημιουργήσει το Συμβούλιο Ειρήνης αποκλειστικά ως προς την υλοποίηση ενός σχεδίου ανοικοδόμησης της Γάζας, το οποίο έχει εγκριθεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας. Στόχος είναι η χρηματοδότηση και η πρακτική υλοποίηση έργων για την αποκατάσταση κατοικιών και βασικών υποδομών των Παλαιστινίων.
Την ίδια στιγμή, χαρακτήρισε το Board of Peace «προσωπικό εγχείρημα» του Αμερικανού προέδρου, στο οποίο ο Τραμπ «έχει πλήρη έλεγχο των πάντων». Υπενθύμισε ότι η μόνιμη συμμετοχή στο όργανο προϋποθέτει εισφορά ύψους 1 δισ. δολαρίων, κάτι που έχει αποθαρρύνει σημαντικές δημοκρατίες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς, η Γαλλία και η Γερμανία. Αντίθετα, ανάμεσα στα μέλη συγκαταλέγονται χώρες όπως η Λευκορωσία και το Αζερμπαϊτζάν, ενώ η Ρωσία και η Κίνα απέχουν.
Ο Γκουτέρες ήταν κατηγορηματικός ότι, πέραν της συγκεκριμένης εντολής για τη Γάζα, «δεν υπάρχει ανάγκη» για το Συμβούλιο Ειρήνης. «Αυτός δεν είναι ο αποτελεσματικός τρόπος να αντιμετωπίσουμε τα δραματικά προβλήματα που έχουμε τώρα. Χρειαζόμαστε σαφήνεια ως προς το διεθνές δίκαιο και τις αξίες του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Αυτά είναι ουσιώδη σε κάθε ειρηνευτική πρωτοβουλία», τόνισε.
Ορμούζ, πόλεμος με το Ιράν και η διεκδίκηση ρόλου από τον ΟΗΕ
Οι δηλώσεις έγιναν στις Βρυξέλλες, στο περιθώριο της Συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου με βασικό θέμα τον πόλεμο με το Ιράν και την ασφάλεια στον Περσικό Κόλπο. Ερωτηθείς αν έχει συνομιλήσει με τον Τραμπ από την έναρξη της κρίσης, απάντησε κατηγορηματικά «όχι, όχι, όχι», διευκρινίζοντας ότι διατηρεί επαφές με άλλα στελέχη της αμερικανικής διοίκησης, χωρίς να τα κατονομάζει.
Ο γενικός γραμματέας υπερασπίστηκε τον ρόλο του ΟΗΕ στην προσπάθεια αποκλιμάκωσης στα Στενά του Ορμούζ, παραπέμποντας στην εμπειρία της Πρωτοβουλίας της Μαύρης Θάλασσας, που από τον Ιούλιο του 2022 επέτρεψε, μέσω ανθρωπιστικού διαδρόμου, την εξαγωγή ουκρανικών τροφίμων και λιπασμάτων μέχρι την αποχώρηση της Ρωσίας ένα χρόνο αργότερα.
«Κύριος στόχος μου είναι να δούμε αν είναι δυνατόν να δημιουργηθούν συνθήκες στα Στενά του Ορμούζ παρόμοιες με εκείνες του παρελθόντος», ανέφερε, σημειώνοντας ότι ο ΟΗΕ βρίσκεται σε επαφή τόσο με βασικούς παίκτες στον Κόλπο όσο και με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Αναγνώρισε ότι «το πλαίσιο είναι διαφορετικό» και πως η λύση δεν μπορεί να είναι αντιγραφή προηγούμενων μοντέλων, αλλά υπογράμμισε ότι τα Ηνωμένα Έθνη διαθέτουν τις ομάδες εργασίας και την τεχνογνωσία «για να διαχειριστούν το σύστημα» εφόσον υπάρξει πολιτική βούληση.
Ο Γκουτέρες ξεκαθάρισε επίσης ότι, στην κρίσιμη αυτή θαλάσσια οδό από όπου διέρχεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου ενέργειας, προτιμά «να εργαστεί απευθείας με τις ΗΠΑ και άλλα κράτη» παρά μέσω του Συμβουλίου Ειρήνης. Η τοποθέτηση αυτή αναδεικνύει τη σύγκρουση αφηγήσεων ανάμεσα στον θεσμικό πολυμερή ΟΗΕ και το προσωποκεντρικό, χρηματοδοτούμενο από κράτη-μέλη σχήμα του Τραμπ.
Σχόλιο 
: Η στάση Γκουτέρες αποτυπώνει την αγωνία του ΟΗΕ να παραμείνει κεντρικός διαχειριστής διεθνών κρίσεων απέναντι σε ad hoc, πολιτικά φορτισμένα σχήματα όπως το Συμβούλιο Ειρήνης του Τραμπ. Η επιλεκτική συνεργασία στη Γάζα, αλλά η άρνηση εμπλοκής σε κομβικά ζητήματα ασφάλειας όπως τα Στενά του Ορμούζ, δείχνει ότι ο ΟΗΕ προσπαθεί να αξιοποιήσει πρόσθετους πόρους χωρίς να νομιμοποιήσει μια δομή που υπονομεύει την αρχή της πολυμέρειας και του διεθνούς δικαίου.
#ΟΗΕ #Γκουτέρες #Τραμπ #Γάζα #Ορμούζ
