Η κυβέρνηση ετοιμάζει πακέτο στήριξης σε δύο φάσεις με αρχική εθνική χρηματοδότηση και στόχο ευρωπαϊκή χαλάρωση για φόρους στα καύσιμα. Καθοριστικός παράγοντας η διάρκεια του πολέμου στο Ιράν και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Η νέα έξαρση της ενεργειακής κρίσης, με επίκεντρο την εκτόξευση των διεθνών τιμών πετρελαίου λόγω του πολέμου στο Ιράν και της αποκοπής των Στενών του Ορμούζ, αναγκάζει την κυβέρνηση να προετοιμάζει σχέδιο στήριξης σε δύο διακριτές φάσεις. Το πρώτο σκέλος αφορά στοχευμένες παρεμβάσεις από τον κρατικό προϋπολογισμό, ενώ το δεύτερο προϋποθέτει αποφάσεις σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης για χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων και δυνατότητα μείωσης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα.
Στοχευμένα εθνικά μέτρα με περιορισμένο «μαξιλάρι»
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης περιέγραψε ένα πλαίσιο «χειρουργικών» παρεμβάσεων, τονίζοντας ότι η κυβέρνηση παρακολουθεί διαρκώς τις εξελίξεις και θα επιλέξει «τη στιγμή και το βάθος» των μέτρων ανάλογα με τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης. Η πρώτη φάση, εφόσον ενεργοποιηθεί, θα αφορά αποκλειστικά ευάλωτα νοικοκυριά και όσους δεν μπορούν να αντέξουν νέες ανατιμήσεις σε ενέργεια και καύσιμα.
Στο τραπέζι βρίσκεται η επαναφορά εργαλείων τύπου «Fuel Pass», με χρηματοδότηση από τον εθνικό προϋπολογισμό. Το διαθέσιμο περιθώριο εκτιμάται σε περίπου 700-800 εκατ. ευρώ, ποσό που συνδέεται με τη ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες. Ο Πιερρακάκης ξεκαθαρίζει ότι προτεραιότητα έχουν: πρώτον, τα στοχευμένα μέτρα ανά νοικοκυριό, δεύτερον, οι παρεμβάσεις στις τιμές βασικών εισροών παραγωγής που επηρεάζουν άμεσα τον πληθωρισμό, και τρίτον, τα μέτρα που απαιτούν ευρωπαϊκό συντονισμό.
Η εκτίναξη της τιμής της βενζίνης στα περίπου 2 ευρώ το λίτρο επιβεβαιώνει ότι το σοκ έχει ήδη περάσει στην πραγματική οικονομία, πιέζοντας τόσο τα οικογενειακά εισοδήματα όσο και το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων.
Μηχανισμός ευρωπαϊκής ρήτρας για μείωση ΕΦΚ
Η δεύτερη φάση του σχεδίου, που θα ενεργοποιηθεί αν η κρίση αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά, μεταφέρει το κέντρο βάρους στις Βρυξέλλες. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται στη σημερινή Σύνοδο Κορυφής να ζητήσει την προετοιμασία ευρωπαϊκού σχεδίου δράσης με βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα μέτρα για την ενέργεια, όπως ήδη προανήγγειλε σε πρόσφατο συνέδριο στην Αθήνα.
Στο επίκεντρο της ελληνικής πρότασης βρίσκεται μια περιορισμένη «ρήτρα διαφυγής» για τους φόρους στα καύσιμα. Ο στόχος είναι οι κυβερνήσεις να μπορούν να μειώνουν τον ΕΦΚ στο πετρέλαιο κίνησης και τη βενζίνη, χωρίς το σχετικό δημοσιονομικό κόστος να προσμετράται στο έλλειμμα ή στους στόχους πρωτογενών πλεονασμάτων. Η λογική παραπέμπει στον μηχανισμό που ενεργοποιήθηκε το 2022 μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, όταν η ΕΕ ανέστειλε προσωρινά αυστηρούς κανόνες για να χρηματοδοτηθούν μέτρα στήριξης.
Η ελληνική πλευρά επιχειρεί έτσι να «κλειδώσει» από τώρα ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο αντίδρασης, ώστε αν η κρίση αποδειχθεί διαρκείας να μπορεί να κινηθεί ταχύτερα, με μεγαλύτερο εύρος παρεμβάσεων και χωρίς να διακινδυνεύσει τους δημοσιονομικούς στόχους. Το αν θα επικρατήσει αυτή η γραμμή θα εξαρτηθεί όχι μόνο από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, αλλά και από το κατά πόσο οι υπόλοιπες χώρες-μέλη θα θεωρήσουν πολιτικά αναγκαίο να μοιραστούν το κόστος της ενεργειακής αναταραχής.
Σχόλιο 
: Το κυβερνητικό σχέδιο επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη δημοσιονομική πειθαρχία και στην κοινωνική πίεση από την ακρίβεια στα καύσιμα. Η πραγματική του αποτελεσματικότητα θα κριθεί από δύο παραμέτρους: τη διάρκεια του γεωπολιτικού σοκ και το αν η Ευρώπη θα δεχθεί να «αποσυνδέσει» τη φορολογία καυσίμων από τους αυστηρούς δημοσιονομικούς στόχους. Χωρίς ευρωπαϊκή ρήτρα, τα εθνικά περιθώρια παραμένουν περιορισμένα και ο κίνδυνος να εξαντληθεί γρήγορα το διαθέσιμο «μαξιλάρι» είναι ορατός.
#ΕνεργειακήΚρίση #ΜέτραΣτήριξης #Καύσιμα #ΕΦΚ #Μητσοτάκης #Πιερρακάκης
